др ҳасан
🏥клиники*

Каллман синдроми: балоғатнинг кечикиши ва ҳиднинг йўқолиши

Бошқа номлари: Синдром Кальмана, гипогонадотропный гипогонадизм с аносмией, отсутствие полового созревания и обоняния, синдром Каллмана, врождённый гипогонадизм

Каллман синдроми туғма ҳолат бўлиб, унда балоғат ёши бошланмайди ёки тўхтамайди, ҳид ҳисси кескин камаяди ёки умуман йўқ. Сабаби пренатал даврда гонадотропин-релизатор гормон ишлаб чиқарадиган нерв ҳужайралари миядаги керакли жойга этиб бормайди: улар ҳид билиш нервлари билан бирга кўчиб ўтади ва бу йўлнинг бузилиши ҳам гормонал тартибга, ҳам ҳид ҳиссига таъсир қилади. Натижада, гипофиз бези сигнал олмайди, жинсий гормонлар ишлаб чиқарилмайди ва ўсмир балоғатга этмайди. Вазият даволанишга яхши жавоб беради: алмаштириш терапияси иккиламчи жинсий хусусиятларнинг ривожланишини таъминлайди ва махсус режимлар кўплаб беморларга ўз фарзандларига эга бўлиш имконини беради.

🧾 ХКТ-10: Э23.0 🏥 Қаерда даволанади: 9 Балоғат ёши ёки ҳид ҳисси йўқСабаби миядаДаволаш самарали
👨‍⚕️ Қайси шифокор
Эндокринолог, андролог, гинеколог, генетик, оториноларинголог
🔬 Диагностика
ФШ, ЛҲ, тестостерон ёки эстрадиол, пролактин, қалқонсимон гормонлар, мия ва гипофиз безининг МРГ, ҳидни баҳолаш, карётиплаш, спермограмма
💊 Даволаш
Жинсий гормонлар билан гормонларни алмаштириш терапияси, болаларни режалаштиришда - рағбатлантирувчи схемалар
📈 Прогноз
Даволаш билан, ривожланиш ва ҳаёт сифати нормалдир; Беморларнинг катта қисмида туғилишга эришиш мумкин
⚠️ Хавф гуруҳи
Ирсий шакллар, балоғатга этишнинг кечикиши ва оилада ҳиднинг бузилиши ҳолатлари
⏱ Қачон мурожаат
Режалаштирилган, аммо имтиҳонни кечиктирмаслик керак

🚨 Шошилинч шифокорга мурожаат қилинг

Қуйидаги белгиларда кутиб турманг — бу ҳолат шошилинч ёрдам талаб қилади.

  • У мальчика к 14 годам нет никаких признаков полового созревания
  • У девочки к 13 годам не начался рост молочных желёз
  • Первая менструация не наступила к 15–16 годам
  • Подросток не различает запахи еды, духов, дыма
  • Половое развитие началось, но остановилось и не прогрессирует
  • Частые переломы у молодого человека — возможна потеря плотности костей

Танада нима содир бўлади

Оддий балоғатга этиш гипоталамусдан қўзғатилади: махсус нейронлар гонадотропинни чиқарадиган гормонни пулс қилади, бу гипофиз безида ФШ ва ЛҲ ишлаб чиқаришга олиб келади, бу эса ўз навбатида мояклар ёки тухумдонларни рағбатлантиради. Каллман синдромида бу нейронлар ҳомила ривожланишида гипоталамусга этиб бормайди, чунки уларнинг йўли олфакт тузилмаларининг шаклланиши билан боғлиқ. Натижада, бутун занжир ёқилмайди: гонадотропинлар паст бўлиб қолади, жинсий гормонлар ишлаб чиқарилмайди ва ҳид билиш лампалари кам ривожланган ёки йўқ. Демак, бир-бирига боғлиқ бўлмаган иккита хусусиятнинг характерли бирикмаси.

  • Интраутерин ривожланиш даврида нейронларнинг бузилган миграцияси
  • ФШ ва ЛҲ даражасининг пастлиги
  • Кам тестостерон ёки эстрадиол
  • Хушбўй пиёзчаларнинг кам ривожланганлиги
  • Турли хил мерос бўлиб, тасодифий мутациялар ҳам содир бўлади
  • Кўпинча эркакларда аниқланади

Қандай қилиб у ўзини намоён қилади

Ўсмирлик даврида ўғил болаларнинг мояклар ва жинсий олатлари катталашмайди, юз ва танадаги туклар ўсмайди, овози синмайди. Ўсиш одатдагидан кўпроқ вақт талаб қилиши мумкин, чунки ўсиш плиталари кейинроқ ёпилади, бу эса тана нисбатларини узайтиради. Қизлар сут безлари ўсишни бошламайди ва ҳайз кўрмайди. Умумий симптомлар либидонинг пасайиши, чарчоқ ва катталардаги эркакларда мушак массасининг пасайиши ҳисобланади. Ҳиднинг этишмаслиги кўпинча эътиборга олинмайди: одам болалигидан бошқа ҳеч қандай ҳолатни билмайди ва у махсус сўрамагунча шикоят қилмайди.

  • Балоғат ёшининг йўқлиги ёки ҳибсга олиниши
  • Эркакларда моякнинг кичик ҳажми
  • Аёлларда ҳайз кўришнинг этишмаслиги
  • Ҳид туйғусининг пасайиши ёки йўқлиги
  • Узайган тана нисбатлари
  • Либидо ва чарчоқнинг пасайиши
  • Катталардаги суяк зичлигининг пасайиши

Тегишли хусусиятлар

Баъзи беморларда ушбу синдромдан шубҳаланишга ёрдам берадиган қўшимча белгилар мавжуд. Улар орасида лаб ёки танглай ёрилиши, эшитиш қобилиятининг бузилиши, бир буйракнинг йўқлиги, тиш аномалиялари, қисқа бармоқлар, шунингдек, одам қўлларини алоҳида ҳаракатга келтира олмайдиган ва бир қўлининг ҳаракатини иккинчи қўли билан такрорлайдиган хусусиятдир. Барча беморларда бу хусусиятлар мавжуд эмас ва уларнинг йўқлиги ташхисни истисно қилмайди. Бироқ, текширув вақтида шифокор мақсадли равишда улар ҳақида сўрайди ва буйракларнинг ултратовуш текширувини ва эшитиш тестини белгилайди.

  • Ёриқ лаб ёки танглай
  • Эшитиш қобилиятини йўқотиш
  • Бир буйракнинг йўқлиги
  • Тиш ривожланишининг аномалиялари
  • Ойнали қўл ҳаракатлари
  • Камдан кам ҳолларда кўз ривожланишининг бузилиши

Сўров

Улар ФШ, ЛҲ ва жинсий гормонлар учун қон тести билан бошланади: характерли комбинация паст тестостерон ёки эстрадиол билан паст гонадотропинлардир. Бундан ташқари, бошқа сабабларни истисно қилиш учун пролактин, қалқонсимон гормонлар ва кортизол текширилади. Мия ва гипофиз безининг МРИ текшируви хушбўй тузилмаларнинг ривожланмаганлигини кўриш ва ўсмани истисно қилиш имконини беради. Ҳид ҳисси махсус ҳидлар тўплами билан текширилиши керак, чунки беморнинг ўзи кўпинча муаммони билмайди. Карётиплаш ва генетик тестлар шаклни аниқлайди ва эркакларда спермограмма туғилишнинг дастлабки ҳолатини баҳолайди.

  • ФШ, ЛҲ, тестостерон ёки эстрадиол
  • Пролактин, қалқонсимон гормонлар, кортизол
  • Мия ва гипофиз безининг МРИ
  • Хушбўй тадқиқотлар
  • Карётиплаш ва генетик тестлар
  • Суяк зичлигини баҳолаш учун денситометрия
  • Тос аъзолари ёки скротумнинг ултратовуш текшируви

Даволаш

Даволаш эндокринолог томонидан белгиланади ва у иккита муаммони ҳал қилади. Биринчиси, иккиламчи жинсий хусусиятларнинг ривожланишини ва нормал гормонлар даражасини таъминлашдир: бунинг учун жинсий гормонларни алмаштириш терапияси қўлланилади, бу ўсмирлик давридан бошлаб, камолотнинг табиий суръатда давом этиши учун дозани босқичма-босқич ошириш билан бошланади. Бундан ташқари, суякларни зичликни йўқотишдан ҳимоя қилади. Болаларни режалаштиришда иккинчи муаммо пайдо бўлади: анъанавий алмаштириш терапияси сперма ишлаб чиқаришни ёки тухумнинг камолотини тикламайди, шунинг учун гонадотропинлар билан махсус огоҳлантирувчи режимлар қўлланилади. Ҳид ҳисси даволаш мумкин эмас, лекин одам мослашади; Уйда тутун детекторларини ўрнатиш ва маҳсулотларнинг яроқлилик муддатини кузатиш муҳимдир.

  • Жинсий гормонларни алмаштириш терапияси
  • Ўсмирлик даврида дозани босқичма-босқич ошириш
  • Суяк зичлигини назорат қилиш
  • Болаларни режалаштиришда гонадотропинни огоҳлантирувчи терапия
  • Андролог ёки гинеколог томонидан кузатув
  • Оила генетик маслаҳати
  • Ҳид йўқлигида маиший тадбирлар: тутун детекторлари, озиқ-овқат назорати

Тегишли хизматлар ва нархлар

Клиникаларнинг расмий прайс-варақларидан. Аниқ нарх кўрикдан кейин белгиланади.

Кўп бериладиган саволлар: Каллман синдроми

Каллман синдромини оддий камолотдан қандай ажратиш мумкин?+
Конституциявий кечикиш норманинг вақтинчалик вариантидир; балоғат ёши кечроқ, лекин мустақил равишда содир бўлади ва ҳид ҳисси яхши. Каллман синдроми билан камолот умуман бошланмайди, гонадотропинлар доимий равишда паст бўлади ва ҳид ҳисси камаяди. Ажратиш эндокринолог томонидан таҳлил ва кузатиш асосида амалга оширилади.
Ушбу синдромли болалар туғилиши мумкинми?+
Ҳа, кўплаб беморлар учун бунга эришиш мумкин. Анъанавий жинсий гормонларни алмаштириш терапияси туғилишни тикламайди, аммо гонадотропинлар билан махсус даволаш режимлари эркакларда сперма ишлаб чиқаришга ва аёлларда тухумнинг камолотига эришиши мумкин.
Даволаниш вақтида ҳид сезишим тикланадими?+
Йўқ Ҳиднинг бузилиши, ҳатто туғилишдан олдин ҳам олфактöр тузилмаларининг ривожланмаганлиги билан боғлиқ ва гормонал терапия унга таъсир қилмайди. Мослашиш муҳим: уйда тутун ва газ детекторларини ўрнатинг ва маҳсулотларнинг яроқлилик муддатига эътибор беринг.
Ҳаётим давомида гормонларни қабул қилишим керакми?+
Қоида тариқасида, ҳа: терапия жинсий гормонларнинг нормал даражасини сақлайди, суяк зичлигини, мушакларнинг массасини ва ҳаёт сифатини сақлайди. Беморларнинг кичик бир қисмида вақт ўтиши билан ўз функцияларини тиклаш мумкин, бу шифокор томонидан белгилаб қўйилганидек текширилади.
Синдром болаларга юқадими?+
Хавф ўзига хос генетик вариантга боғлиқ ва меросхўрлик ўзгаради. Шунинг учун, оилани режалаштираётганда, генетик мутахассис билан маслаҳатлашиш тавсия этилади: бу эҳтимолликни баҳолаш ва текшириш имкониятларини муҳокама қилишга ёрдам беради.

Материалда келтирилган маълумот маълумот характерига эга ва шифокор маслаҳатини алмаштирмайди. Ташхис ва даволаш усулини фақат малакали шифокор кўрикдан кейин белгилайди.

Каллман синдроми: Тошкентда қаерда даволанади

Отсутствие признаков полового созревания в подростковом возрасте требует обследования у эндокринолога, а не наблюдения по принципу «перерастёт». Клиникалар Ташкента с эндокринологами:

Тошкент ш., Учтепа тумани, Чилонзор 12-уй, кўч. М. Шайхзода, 7
М Олмазор 🚶 1.2 км
М Чилонзор 🚶 1.7 км
М Мирзо Улуғбек 🚶 2.5 км
🚌 Яқин бекат 🚶 260 м · автобуслар: 8, 41
Пн–Пт:08:30–17:00
Ҳозир очиқ
г.Ташкент, Учтепинский р-н, Чилонзор 12 кв., ул. М.Шайхзода, 7
М Олмазор 🚶 1.2 км
М Чилонзор 🚶 1.7 км
М Мирзо Улуғбек 🚶 2.5 км
🚌 Яқин бекат 🚶 310 м · автобуслар: 8, 41
Пн–Пт:08:30–17:00
Ҳозир очиқ
Тошкент ш., Юнусобод тумани, Юнусобод 17, Мирзаева 50 уй. Диққат: Назар тиббиёт кўз...
М Туркистон 🚶 1.5 км
М Юнусобод 🚶 2.0 км
М Шаҳристон 🚶 2.8 км
🚌 Яқин бекат 🚶 100 м · автобуслар: 7
Пн–Пт:09:00–18:00
Ҳозир очиқ
Тошкент ш., Миробод тумани, кўч. Ойбек, 34д
М Тошкент 🚶 550 м
М Ойбек 🚶 850 м
М Космонавтлар 🚶 1.3 км
🚌 Яқин бекат 🚶 150 м · автобуслар: 22
Тошкент, А-Югнаки, Проектная кўчаси, Г-40 белгиси ТТЗ, бозор
🚌 Яқин бекат 🚶 30 м · автобуслар: 1, 17, 25
Пн–Пт:09:00–17:00
Ҳозир очиқ
Тошкент ш., Миробод тумани, 21д
М Ойбек 🚶 1.2 км
М Космонавтлар 🚶 1.5 км
М Ўзбекистон 🚶 1.8 км
🚌 Яқин бекат 🚶 110 м · автобуслар: 18, 38, 57, 58
Пн–Пт:09:00–17:00
Ҳозир очиқ
Тошкент, Яшнобод тумани, Мағтимқули 105 (собиқ Тараққиёт) Диққат: эски ТошМИ
М Ҳамид Олимжон 🚶 1.5 км
М Машинасозлар 🚶 1.5 км
М Минг Ўрик 🚶 1.7 км
🚌 Яқин бекат 🚶 240 м · автобуслар: 14
Пн–Пт:08:00–18:00
Ҳозир очиқ
Тошкент ш., Яккасарой тумани, кўч. Ш.Руставели, 109 А
М Ойбек 🚶 2.4 км
М Космонавтлар 🚶 2.6 км
М Новза 🚶 2.9 км
🚌 Яқин бекат 🚶 70 м · автобуслар: 2, 11, 12, 40, 45, 47
Пн–Сб:08:00–17:30
Ҳозир очиқ
Тошкент, Олмазор Тумани, Кичик халқа йўли 5 &қуот;А&қуот; й
М Беруний 🚶 500 м
М Тинчлик 🚶 1.1 км
М Чорсу 🚶 2.9 км
🚌 Яқин бекат 🚶 190 м · автобуслар: 31, 34
Пн–Пт:08:30–17:00
Ҳозир очиқ

ХКТ-10 (МКБ-10) коди

Халқаро таснифдаги расмий кодлар — тиббий ҳужжатлар ва статистикада шу код ёзилади.

Бошқа касалликлар: Эндокринология

Ёзилиш