Болаларда вазн қандай баҳоланади?
Асосий восита тана массаси индекси бўлиб, килограммдаги вазн сифатида ҳисоблаб чиқилган бўлиб, метрдаги баландлик квадратига бўлинади ва ёш ва жинс стандартлари билан таққосланади. Бундан ташқари, шифокор бел атрофини ўлчайди, эгри чизиқлар ёрдамида ўсиш динамикасини баҳолайди ва балоғатга этиш босқичини ҳисобга олади. Бу траектория муҳим аҳамиятга эга: эгри чизиқнинг аста-секин юқорига оғиши ортиқча вазн аниқ бўлишидан анча олдин сезилади. Болани тенгдошлари билан ёки норма ҳақидаги ўз ғоялари билан солиштириш маълумотга эга эмас, шунинг учун ўлчовлар учрашувда олинади ва қайд этилади.
- Тана массаси индекси ёш ва жинсга мослаштирилган
- Бел атрофи
- Бўй ва вазн эгри динамикаси
- Балоғатга этиш босқичини баҳолаш
- Ҳар бир учрашувда қон босимини ўлчаш
Сабаблари
Кўпинча биз кирувчи энергиянинг сарфланган энергиядан узоқ муддатли ортиқча миқдори ҳақида гапирамиз. Асосий ҳисса қўшувчилар - шакарли ичимликлар ва шарбатлар, катта порсиялар, тез-тез газаклар, тез овқатланиш, тўйинганлик кузатилмаганда экран олдида овқатланиш. Ҳаракацизлик ва уйқусизлик муҳим рол ўйнайди: уйқу этишмаслиги иштаҳани тартибга солувчи гормонларни ўзгартиради. Ирсият мойилликни аниқлайди, аммо натижани аниқламайди. Эндокрин сабаблар - ҳипотироидизм, ортиқча кортизол, генетик синдромлар - камдан-кам учрайди ва ўсишнинг кечикиши, ривожланишнинг кечикиши ва бошқа ўзига хос белгилар билан тавсифланади.
- Ширин ичимликлар ва шарбатлар
- Катта қисмлар ва тез-тез овқатланиш
- Экран олдида ва йўлда овқатланиш
- Седентарй турмуш тарзи
- Уйқусизлик
- Ирсий мойиллик
- Стресс ва ҳиссий овқатланиш
- Камдан кам - эндокрин ва генетик сабаблар
Болаликда ортиқча вазннинг хавфи
Мураккабликлар одатдагидан кўра эртароқ ривожланади. Ўсмирларда аллақачон инсулин қаршилиги ва предиабет, баъзан эса яқин вақтгача катталар касаллиги деб ҳисобланган 2-тоифа қандли диабет аниқланган. Юқори қон босими, липид касалликлари ва алкоголсиз ёғли жигар касаллиги кенг тарқалган. Ҳаддан ташқари юк бўғимларга ва умуртқа поғонасига зарар этказади, фемур боши ва текис оёқларнинг эпифизиолизи мумкин. Ҳорлама ва уйқу апнеси пайдо бўлади. Психологик томон ҳам муҳим эмас: тенгдошлар томонидан масхара қилиш, ўзини ўзи қадрлашнинг пасайиши, ташвиш ва тушкунлик, бу қўшимча равишда ортиқча овқатланишни рағбатлантиради.
- Инсулин қаршилиги ва 2-тоифа диабет
- Юқори қон босими
- Липидларнинг бузилиши
- Ёғли жигар касаллиги
- Қўшимчалар ва умуртқа поғонаси билан боғлиқ муаммолар
- Уйқу апнеаси
- Ўз-ўзини ҳурмат қилишнинг пастлиги, ташвиш ва депрессия
Қандай текширувлар керак
Текширув доираси шифокор томонидан ёшга, семириш даражасига ва хавф омилларининг мавжудлигига қараб белгиланади. Одатда, очлик глюкозаси текширилади, агар керак бўлса, глюкоза юки тести ўтказилади, глюкозаланган гемоглобин ва инсулин аниқланади, липид профили ва жигар параметрлари баҳоланади. ЦҲ ҳипотироидизмни истисно қилишга ёрдам беради, гарчи у камдан-кам ҳолларда ортиқча вазннинг ягона сабабидир. Бурмаларда қора бахмал доғлар пайдо бўлса, инсулин қаршилиги баҳоланади. Агар бола ортиқча вазнга эга бўлса ва бўйи бўлса, эндокрин ва генетик сабабларни истисно қилиш учун текширув кенгайтирилади.
- Қон глюкоза ва жисмоний машқлар тести
- Гликатланган гемоглобин ва инсулин
- Липид спектри
- Жигар параметрлари ва жигар ултратовуш текшируви
- ЦҲ ва бепул Т4
- Динамик босимни ўлчаш
- Ўсишнинг кечикиши учун кенгайтирилган текширув
Оила нима қилиши керак?
Асосий тамойил: нафақат бола, балки бутун оиланинг турмуш тарзи ўзгаради. Сиз оддий нарсадан бошлашингиз керак - шакарли ичимликларни олиб ташланг ва уларни сув билан алмаштиринг, экран олдида овқатланишни тўхтатинг, мунтазам овқатланиш ва умумий оилавий кечки овқатни жорий қилинг. Порсиялар аста-секин камаяди, пластинка сабзавот билан тўлдирилади, оқсил ва бутун дон қўшилади. Ҳаракат боланинг манфаатларига қараб танланади: спорт ютуқлари эмас, балки мунтазамлик муҳим; Йўриқнома - кунига камида бир соатлик фаолият. Этарли уйқу ва экран вақтини чеклаш шарт. Қаттиқ диеталар, калорияларни ҳисоблаш ва ҳар куни ўзингизни тортиш болалар учун мос эмас ва овқатланиш бузилиши хавфини оширади.
- Қандли ичимликлардан сақланинг ва сув ичинг
- Экран олдида овқатланмасдан мунтазам овқатланиш
- Ҳар бир таомда сабзавотлар, оқсиллар ва тўлиқ доналар
- Кунига камида бир соат ҳаракат
- Ёшга қараб этарли уйқу
- Экран вақтини чеклаш
- Қаттиқ диеталар ёки кунлик тортиш йўқ
- Қўллаб-қувватлаш ва болага қарши айбловларнинг йўқлиги