Гипоталамус нима қилади ва нима бузилади?
Гипоталамус - бу асаб ва эндокрин тизимларни боғлайдиган миянинг пастки қисмидаги кичик майдон. У очлик ва тўйиш ҳисси, ҳарорат, ташналик, уйқу ва уйғониш, қон томирлари тонусини тартибга солади ва гипофиз бези орқали қалқонсимон без, буйрак усти безлари ва жинсий безларни бошқаради. Унинг ишлаши бузилганда, бир вақтнинг ўзида бир нечта тизимлар таъсир қилади, шунинг учун шикоятлар бир-бирига боғлиқ бўлмаган кўринади. Шунинг учун характерли расм: бир вақтнинг ўзида оғирлик, қон босими, цикл, кайфият ва терморегуляция билан боғлиқ муаммолар ва симптомларнинг оғирлиги кундан-кунга ўзгаради.
- Оғирлик ва стреч белгилари билан нейроендокрин шакл
- Инқирозлар ва босимнинг кўтарилиши билан вегетатив-қон томир шакли
- Паст даражадаги иситма билан терморегуляция бузилиши
- Уйқу ва уйғонишнинг бузилиши
- Жинсий ривожланиш ва ҳайз даврининг бузилиши
Сабаблари ва хавф омиллари
Кўпинча аниқ сабаб топилмайди ва синдром омилларнинг комбинациясига боғлиқ. Қўзғатувчи ҳодисаларга олдинги вирусли ва бактериал инфекциялар, жумладан нейроинфексиялар, травматик мия шикастланишлари, сурункали стресс ва уйқусизлик, ўсмирлик давридаги тез килограмм ортиши киради. Камдан кам ҳолларда симптомлар тизимли ўзгаришларга боғлиқ - гипоталамус-гипофиз минтақасининг ўсмалари ва кисталари, радиация ёки жарроҳлик оқибатлари. Шунинг учун, аломатлар биринчи марта катталарда пайдо бўлганда, шунингдек, бош оғриғи ва лойқа кўриш, текширув, албатта, мия тасвирини ўз ичига олади.
- Олдинги инфекциялар, шу жумладан нейроинфексиялар
- Травматик мия шикастланиши
- Сурункали стресс ва уйқу этишмаслиги
- Тез вазн ортиши
- Гипоталамус-гипофиз минтақасининг ўсмалари ва кисталари
- Жарроҳлик ёки радиация оқибатлари
- Семизликга ирсий мойиллик
Семптомлар
Энг сезиларли белги - қорин ва сонларда ёг ъбирикмалари, кўпинча терида пушти ёки оқ рангли стреч белгилари билан бирга килограмм ортиши. Бош оғриғи, бош айланиши, ҳаво этишмаслиги ва қўрқув ҳисси билан юрак уриши эпизодлари, терлашнинг кучайиши, совуқлик ёки иссиқ чақнашлар, сабабсиз паст даражадаги иситма қўшилади. Босим кўтарилади ва тушади. Қизларда цикл бузилади; ўғил болаларда жинсий ривожланишнинг кечикиши мумкин. Кайфият беқарор, уйқу саёз, уйқучанлик ва чарчоқ кунни безовта қилади, ишлаш қобилияти пасаяди.
- Тез вазн ортиши, танада ёг ъбирикиши
- Терида пушти ёки оқ стреч белгилари
- Бош оғриғи ва бош айланиши
- Қон босимининг кўтарилиши, вегетатив инқирозлар
- Терлашнинг кучайиши, иссиқ чақнашлар, совуқлик
- Ҳайз даврининг бузилиши
- Чарчоқ, кундузги уйқучанлик, ташвиш
Сўров
Шифокорнинг вазифаси шунга ўхшаш расмга эга бўлган ўзига хос касалликларни истисно қилишдир. Қалқонсимон без функцияси, пролактин, кортизол ва унинг сиркадиялик ритми текширилади; агар керак бўлса, гиперкортизолизмни истисно қилиш учун дексаметазон тести ўтказилади. Углевод алмашинуви баҳоланади: глюкоза, глюкозаланган гемоглобин, агар кўрсатилса, глюкоза бардошлик тести, шунингдек, липид профили ва сийдик кислотаси. Бош оғриғи, лойқа кўриш ва доимий гормонал аномалиялар учун гипофиз безига қаратилган миянинг МРИ керак. Босимнинг кўтарилишини баҳолаш учун кунлик мониторинг қўлланилади.
- ЦҲ ва бепул Т4
- Агар кўрсатилса, пролактин, кортизол, дексаметазон тести
- ЛҲ, ФШ ва жинсий гормонлар
- Глюкоза, глюкозаланган гемоглобин, липид профили
- Мия ва гипофиз безининг МРИ
- 24 соатлик қон босими мониторинги
- Фундус ва кўриш майдонларини текшириш
Даволаш ва турмуш тарзи
Агар маълум бир сабаб топилса - шиш, гормонал бузилиш, шикастланиш оқибатлари - бу даволанади. Бошқа ҳолларда, асос турмуш тарзини ўзгартиришдир ва бу расмиятчилик эмас: оз миқдорда вазн йўқотиш симптомларни сезиларли даражада камайтиради, қон босими ва циклни нормаллантиради. Улар чекланган тез углеводлар билан овқатланишни, мунтазам жисмоний машқлар қилишни, уйқу режимини тиклашни, энергетик ичимликлар ва чекишдан воз кечишни тавсия қиладилар. Агар керак бўлса, шифокор қон босими ва углевод алмашинувини назорат қилиш учун дори-дармонларни танлайди, шунингдек, ташвиш билан курашишга ёрдам беради. Ўсмирлар босим ва таъналарсиз оилавий ёрдамга муҳтож.
- Аниқланган сабабни даволаш
- Секин-аста вазн йўқотиш
- Чекланган шакар ва тез углеводлар билан парҳез
- Доимий жисмоний фаолият
- Уйқу режимини нормаллаштириш
- Қон босими ва углевод алмашинувини назорат қилиш
- Энергетик ичимликлар, чекиш ва спиртли ичимликларни ташлаш
- Психологик ёрдам ва стрессни бошқариш