Пролактин танага қандай таъсир қилади?
Пролактин гипофиз безида ишлаб чиқарилади ва одатда ҳомиладорлик ва эмизиш даврида кескин кўтарилиб, сут ишлаб чиқаришни таъминлайди. Унинг секрецияси гипоталамусдан келадиган допамин томонидан тўхтатилади, шунинг учун бу алоқани бузадиган ҳар қандай нарса гормоннинг кўпайишига олиб келади. Ортиқча пролактин тухумдонлар ва моякларни бошқарадиган гонадотропинлар ишлаб чиқаришни бостиради: фолликулларнинг камолотга чиқиши ва овуляцияси бузилади, аёлларда эстроген даражаси ва эркакларда тестостерон камаяди. Жинсий гормонларнинг узоқ муддатли этишмаслиги суяк соғлиғини янада ёмонлаштиради, остеопороз хавфини оширади.
- Допамин томонидан инҳибе қилинган гипофиз безида синтезланади
- Одатда ҳомиладорлик ва лактация даврида юқори
- Овуляцияни ва жинсий гормонлар ишлаб чиқаришни бостиради
- Либидо ва унумдорликни пасайтиради
- Узоқ муддатли ортиқча суяк соғлиғини ёмонлаштиради
Ўсиш сабаблари
Физиологик ўсиш ҳомиладорлик, озиқлантириш, стресс, жисмоний фаолият, уйқу, жинсий алоқадан кейин ва кўкрак учларини рағбатлантиришда содир бўлади - шунинг учун таҳлилга тайёргарлик жуда муҳимдир. Доривор сабаблар жуда кенг тарқалган: пролактин антипсикотиклар, баъзи антидепрессантлар, антиеметиклар, қон босими дори-дармонлари ва эстрогенлар томонидан кўпаяди. Касалликлар орасида этакчи ўринни пролактинома, гипофиз безининг яхши хулқли ўсмаси, шунингдек, қалқонсимон без функцияси нормаллашгандан сўнг пролактиннинг кўпайиши кетадиган бирламчи ҳипотироидизм эгаллайди. Камроқ сабаб сурункали буйрак этишмовчилиги ва гипофиз сопи шикастланиши.
- Пролактинома ва бошқа гипофиз ўсмалари
- Антипсикотикларни, антидепрессантларни, антиеметикларни қабул қилиш
- Бирламчи ҳипотироидизм
- Сурункали буйрак этишмовчилиги
- Стресс, жисмоний фаолият, нипелни стимуляция қилиш
- Жигар сиррози
- Макропролактинемия лаборатория ҳодисасидир
Аёллар ва эркаклардаги симптомлар
Аёлларда циклнинг бузилиши биринчи ўринга чиқади: интервалларни узайтириш, камдан-кам ҳайз кўриш ёки уларнинг тўлиқ тўхташи, шунингдек, овуляция йўқлиги сабабли ҳомиладор бўлишда қийинчиликлар. Тахминан баъзи беморларда оғиз сути кўкрак қафасидан оқади, бу жуда кам ва фақат босим билан сезилиши мумкин. Эркакларда симптомлар камроқ сезилади, шунинг учун ташхис кейинроқ қўйилади: либидо ва потенциал пасаяди, сперма сони камаяди, сут безлари катталашиши мумкин. Иккала жинсдаги катта гипофиз шиши билан бош оғриғи ва латерал кўриш майдонларининг йўқолиши қўшилади.
- Камдан кам ёки йўқ даврлар
- Овуляция ва бепуштликнинг этишмаслиги
- Ҳомиладорликдан ташқари нипел оқиши
- Либидонинг пасайиши
- Эркакларда - кучнинг пасайиши ва сут безлари катталашиши
- Катта шиш билан бош оғриғи ва лойқа кўриш
- Узоқ вақт давомида суяк зичлигининг пасайиши
Қандай қилиб тўғри текширувдан ўтиш керак
Қон эрталаб, оч қоринга ёки энгил нонуштадан кейин бир неча соат ўтгач, тинч ҳолатда, жисмоний фаолликдан, жинсий алоқадан ва бир кун олдин кўкрак қафасини қўзғатмасдан, ва энг яхшиси, лабораторияда 15-20 дақиқа дам олгандан кейин топширилади. Ташхис такрорий тестларда ўсиш тасдиқланганда амалга оширилади. ЦҲни текширишни унутманг, чунки ҳипотироидизм кенг тарқалган ва бутунлай олиб ташланиши мумкин бўлган сабабдир. Семптомларсиз ўртача ўсиш билан макропролактин аниқланади: бу гормоннинг биологик фаол бўлмаган шакли бўлиб, натижани ортиқча баҳолайди ва даволанишни талаб қилмайди. Агар бошқа сабабларсиз доимий сезиларли ўсиш бўлса, контрастли гипофиз безининг МРИси буюрилади.
- Пролактин эрталаб, дам олишда, тўғри тайёргарлик билан
- Тасдиқлаш учун қайта синовдан ўтинг
- ЦҲ ва бепул Т4
- Ўртача ўсиш билан макропролактин
- Аёллар учун ҳомиладорлик тести
- Агар кўрсатилса, контрастли гипофиз безининг МРИ
- Кўриш майдонларини баҳолаш билан офталмолог томонидан текширув
Даволаш
Тактика сабабга боғлиқ. Агар дори-дармонлар туфайли пролактин кўтарилса, препаратни буюрган шифокор алмаштириш тўғрисида қарор қабул қилади - антипсикотиклар ва антидепрессантларни мустақил равишда тўхтатиш хавфлидир. Ҳипотироидизм билан қалқонсимон безнинг ишини қоплаш кифоя қилади ва пролактин ўз-ўзидан камаяди. Пролактинома учун даволашнинг асоси допамин агонистлари ҳисобланади: улар нафақат гормонни нормаллаштиради, балки ўсимта ҳажмини ҳам камайтиради, шунинг учун жарроҳлик камдан-кам ҳолларда талаб қилинади - дори-дармонларга чидамлилик, интолеранс ёки кўришга таҳдид соладиган ҳолатларда. Даволаш узоқ муддатли бўлиб, пролактин даражасини кузатиш ва ўсимта бўлса, такрорий МРИ. Асемптоматик макропролактинемия даволашни талаб қилмайди.
- Ўсишга сабаб бўлган препаратни алмаштириш шифокор қарор қилади
- Ҳипотироидизм учун компенсация
- Пролактинома учун допамин агонистлари
- Пролактин назорати ва МРИни такрорланг
- Даволашга қаршилик ёки кўриш хавфи учун жарроҳлик
- Макропролактинемияни кузатиш
- Эндокринолог назорати остида ҳомиладорликни режалаштириш
