Ортиқча алдостерон қон босимини қандай оширади?
Одатда, алдостерон ишлаб чиқариш қон миқдори ва натрий даражасига жавоб берадиган тизим томонидан тартибга солинади. Бирламчи гипералдостеронизмда бу тартибга солиш бузилади: адренал ҳужайралар гормонни автоном тарзда ишлаб чиқаради. Буйраклар натрий ва сувни ушлаб туришни бошлайди, қон ҳажми ошади, қон томирлари торайтирувчи таъсирларга нисбатан сезгир бўлади - босим кўтарилади. Шу билан бирга, калий сийдик билан чиқарилади ва унинг даражаси пасаяди. Ҳаддан ташқари алдостерон тўғридан-тўғри юрак мушакларининг фиброзига ва буйрак шикастланишига ёрдам беради, шунинг учун асоратлар бир хил босим даражасида оддий гипертензияга қараганда тезроқ ривожланади.
- Алдостероннинг автоном ишлаб чиқарилиши
- Натрий ва сувни ушлаб туриш
- Сийдикда калий йўқолиши
- Қон босими ва ҳажмининг ошиши
- Юрак ва буйракларга бевосита зарар
Сабаблари ва шакллари
Иккита асосий шакл мавжуд. Биринчиси бир томонлама: алдостерон ишлаб чиқарадиган бир буйрак усти безининг яхши хулқли ўсмаси, алдостерома ёки Кон синдроми. Иккинчиси - икки томонлама гиперплазия, бунда иккала буйрак усти безлари ҳам ортиқча ишлайди. Уларни ажратиш принципиал жиҳатдан муҳимдир, чунки даволаш бошқача: бир томонлама шаклда жарроҳлик даволаш мумкин, икки томонлама шаклда даволаш доривор ҳисобланади. Ёш ёшда бошланган оилавий шакллар кам учрайди ва генетик текширувни талаб қилади.
- Бир томонлама алдостерома
- Икки томонлама адренал гиперплазия
- Ноёб оила шакллари
- Жуда кам - малигн шиш
- Тактика ҳужум томонига боғлиқ
Семптомлар
Асосий намоён юқори қон босими бўлиб, у стандарт даволанишга яхши жавоб бермайди ва кўпинча уч ёки ундан ортиқ дори-дармонларни талаб қилади. Кўпгина беморлар бундан бошқа ҳеч нарса ҳақида хабар беришмайди. Калийнинг кучли йўқолиши билан мушаклар кучсизлиги, бузоқларда крамплар, уйқусизлик ва карıнсаланма, чарчоқ ва баъзида қўл ва оёқларда кучли заифлик эпизодлари пайдо бўлади. Буйрак фаолияти бузилганлиги сабабли тез-тез сийиш, кечаси ҳожатхонага бориш ва чанқоқлик мумкин. Эдема, кутилганидан фарқли ўлароқ, одатда пайдо бўлмайди.
- Доимий равишда кўтарилган қон босими
- Мушаклар кучсизлиги ва крамплар
- Уйқусизлик ва карıнсаланма
- Тез-тез ва кечаси сийиш
- Чанқоқлик
- Бош оғриғи ва чарчоқ
Диагностика
Скрининг усули - қондаги алдостерон ва ренин нисбати. Қон эрталаб, тайёргарлик қоидаларига риоя қилган ҳолда олинади: шифокор қабул қилинган дори-дармонларни олдиндан мослаштиради, чунки уларнинг кўпчилиги натижани бузади ва иложи бўлса, калий даражаси нормаллашади. Натижа ижобий бўлса, тасдиқловчи тест ўтказилади. Шундан кейингина буйрак усти безларининг компютер томографияси ўтказилади. Кичик шаклланишлар соғлом одамларда ҳам пайдо бўлганлиги сабабли, лезён томонини аниқ аниқлаш учун кўпинча ихтисослашган марказларда амалга ошириладиган буйрак усти томирларидан махсус қон текшируви талаб қилинади.
- Алдостерон-ренин нисбати
- Шифокор кўрсатмаси бўйича таҳлил қилишдан олдин дори-дармонларни созлаш
- Қондаги калий ва натрий
- Тасдиқлаш намунаси
- Буйрак усти безларининг компютер томографияси
- Операцияни режалаштиришда буйрак усти веналаридан қон намунаси олиш
Даволаш
Бир томонлама шаклда ва лезённинг тасдиқланган томонида буйрак усти безини лапароскопик олиб ташлаш амалга оширилади. Жарроҳликдан сўнг калий деярли ҳар доим нормал ҳолатга қайтади ва кўпчилик беморларда қон босими пасаяди, гарчи баъзилари дори-дармонларни қабул қилишни давом эттирсалар ҳам, айниқса гипертония кўп йиллар давомида мавжуд бўлса. Икки томонлама шаклда алдостерон антагонистлари гуруҳидан дорилар буюрилади, бу унинг таъсирини блоклайди; Шифокор қон босими, калий ва буйраклар фаолиятини кузатиб, дозани танлайди. Шаклдан қатъи назар, тузни чеклаш, вазн йўқотиш ва мунтазам мониторинг муҳим аҳамиятга эга.
- Бир томонлама шаклда буйрак усти безини лапароскопик олиб ташлаш
- Икки томонлама алдостерон антагонистлари
- Терапия пайтида калий ва буйраклар фаолиятини назорат қилиш
- Стол тузини чеклаш
- Оғирликни йўқотиш ва жисмоний фаолият
- Қон босимини мунтазам равишда ўлчаш ва кардиолог томонидан назорат қилиш
