Қандай қилиб у ўзини намоён қилади: классик триада ва бошқа белгилар
Шифокорлар учта симптомнинг комбинациясига эътибор беришади: пароксисмал бош оғриғи, юрак уриши ва юқори қон босими фонида кучли терлаш. Бу комбинация ҳар бир кишида учрамайди, аммо ташхис эҳтимолини сезиларли даражада оширади. Ҳужум жисмоний фаоллик, эгилиш, қоринни чуқур палпация қилиш, стресс, баъзи дори-дармонлар ва ҳатто оғир озиқ-овқат билан қўзғатилиши мумкин. Ҳужумдан сўнг, одам ўзини ҳаддан ташқари ҳис қилади. Эпизодлар орасида сиз ўзингизни нормал ҳис қилишингиз мумкин, аммо баъзида қон босимингиз юқори бўлиб қолади ва анъанавий даволанишга яхши жавоб бермайди.
- Пароксисмал бош оғриғи
- Юрак уриши ва тартибсизлик ҳисси
- Кучли тер ва рангпарлик
- Хавотир ва қўрқув
- Титроқ, кўнгил айниши, қорин ёки кўкрак оғриғи
- Оғирликни йўқотиш ва шакар даражасини ошириш
- Баъзи беморларда доимий гипертензия
Қачон ўсимтани қидириш керак
Феокромоситома камдан-кам учрайди, шунинг учун юқори қон босими бўлган ҳар бир кишини текширишга ҳожат йўқ. Қидирув одатий ҳужумлар, бир нечта дори воситалари билан даволаш мумкин бўлмаган гипертензия, операциялар ва муолажалар пайтида босимнинг кескин кўтарилиши, буйрак усти безлари массаси тасодифий топилган тақдирда оқланади. Алоҳида кўрсатма ирсий синдромлардир: ҳолатларнинг муҳим қисми генетик ўзгаришлар билан боғлиқ, шунинг учун кўплаб беморлар учун генетик текширув тавсия этилади ва қариндошлар учун мунтазам мониторинг тавсия этилади.
- Аломатларнинг классик триадаси
- Даволашга чидамли гипертензия
- Анестезия ёки манипуляция пайтида босимнинг ошиши
- Тасодифан топилган буйрак усти массаси
- Оилавий ҳолатлар ва ирсий синдромлар
- Юқори қон босими билан ёш ёш
Диагностика
Биринчидан, улар гормонларнинг кўплигини тасдиқлайдилар ва шундан кейингина ўсимтани қидирадилар. Бунинг учун қонда ёки кунлик сийдикда метанефринларни - адреналин ва норепинефриннинг метаболик маҳсулотларини аниқланг; улар гормонларнинг ўзидан кўра ишончлироқдир, чунки улар доимий равишда чиқарилади. Тайёргарлик қоидалари қатъий: шифокор олдиндан қайси дорилар ва озиқ-овқатларни чиқариб ташлашни, сийдикни қандай йиғиш кераклигини айтади. Агар ортиқча тасдиқланса, буйрак усти безларининг компютер томографияси ёки МРИ текшируви ўтказилади ва керак бўлганда буйрак усти безидан ташқаридаги ўсмаларни излаш учун тадқиқотлар ўтказилади. Бундан ташқари, юрак, шакар ва электролитлар баҳоланади.
- Қонда ёки кундалик сийдикда метанефринлар
- Таҳлилга тайёргарлик кўриш қоидаларига қатъий риоя қилиш
- Буйрак усти безларининг компютер томографияси
- Контрастга қарши кўрсатмалар билан МРИ
- Буйрак усти безларининг салбий тасвири билан параганглиомаларни қидиринг
- ЭКГ, экокардиёграфия, 24 соатлик қон босими мониторинги
- Кўрсаткичларга кўра генетик текширув
Операцияга тайёргарлик: нима учун уни ўтказиб юбора олмайсиз
Феокромоцитомани тайёргарликсиз операция қилиш хавфлидир: ўсимта устидаги манипуляциялар пайтида қонга кўп миқдорда гормонлар чиқарилади, бу оғир инқирозни келтириб чиқаради ва олиб ташлангандан кейин босим кескин пасайиши мумкин. Шунинг учун, аралашувдан бир неча ҳафта олдин, ушбу гормонлар таъсирини блоклайдиган дорилар буюрилади, аста-секин дозани мослаштиради. Беморга қон ҳажмини тўлдириш учун шифокор кўрсатмаси бўйича суюқлик ва тузни истеъмол қилишни кўпайтириш тавсия этилади. Барқарор қон босими ва пулс қийматларига эришгандан кейингина жарроҳ операцияни режалаштиради.
- Операциядан бир неча ҳафта олдин терапияни блокировка қилиш
- Босим назорати остида дозани босқичма-босқич танлаш
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган ичимлик режимини ва тузни истеъмол қилишни ошириш
- Пулс ва ортостатик реакцияларни назорат қилиш
- Режалаштирилган касалхонага ётқизиш ва анестезиолог билан биргаликда даволаш
- Фақат кўрсаткичлар барқарорлашгандан кейин ишлаш
Операция ва кузатишдан кейин
Ўсимта буйрак усти бези билан бирга чиқарилади ёки агар у кичик бўлса, безнинг бир қисми сақланиб қолади; Лапароскопик кириш кўпроқ қўлланилади. Олиб ташлангандан сўнг босим одатда нормаллашади, ҳужумлар тўхтайди ва метаболик касалликлар камаяди. Шу билан бирга, узоқ вақт давомида кузатиш керак: релапслар, бошқа буйрак усти безидаги иккинчи ўсма ёки бошқа локализациядаги параганглиома, айниқса ирсий шаклларда мумкин. Шунинг учун шифокор метанефринларнинг даврий мониторингини ва индивидуал жадвал бўйича кўришни белгилайди. Икки томонлама олиб ташлаш билан умрбод алмаштириш терапияси талаб қилинади.
- Лапароскопик ўсмани олиб ташлаш
- Буйрак усти безининг бир қисмини кичик ҳажмда сақлаш
- Операциядан кейинги эрта даврда қон босимини назорат қилиш
- Метанефринларнинг даврий мониторинги
- Ирсий шаклга эга қариндошларни кузатиш
- Иккала буйрак усти безлари олиб ташланганида алмаштириш терапияси
