Простата саратони нима
Ўсимта простата безининг безли ҳужайраларидан, кўпинча периферик зонада - безнинг тўғри ичакка яқинроқ ва уретрадан узоқроқ жойлашган қисмида ривожланади. Бу эрта аломатлар йўқлигини тушунтиради: ўсимта узоқ вақт давомида уретрани сиқмайди ва сийдик чиқаришга тўсқинлик қилмайди.
Простата саратони одатда секин ўсади. Ўсмаларнинг муҳим қисми шу қадар секин ривожланадики, асосий тиббий шароитлари бўлган кекса эркакларда дарҳол даволаниш ўрнига фаол кузатувни танлаш мумкин. Аммо тезкор аралашувни талаб қиладиган агрессив шакллар ҳам мавжуд.
Простата саратони ва простата аденомаси ўртасидаги фарқни тушуниш муҳимдир. Аденома - безнинг марказий қисмининг яхши ўсиши; у саратонга айланмайди. Аммо иккала касаллик ҳам бир хил ёшда пайдо бўлади ва бир вақтнинг ўзида мавжуд бўлиши мумкин, яъни аденома мавжудлиги саратон касаллигини истисно қилмайди.
Аломатлар: нима учун улар эрта босқичда мавжуд эмас
Ўсимта без билан чегараланган ва бутунлай даволанадиган босқичда, одатда, ҳеч қандай аломат йўқ. Шикоятларнинг пайдо бўлиши одатда бир вақтнинг ўзида аденома ёки жараённинг тарқалишини англатади.
- Сийдик чиқаришда қийинчилик, заиф оқим, кечаси тез-тез чақириш - кўпинча бирга келадиган аденома билан боғлиқ.
- Сийдик ёки спермада қон
- Оғриқли эякуляция
- Қувиқнинг тўлиқ бўшатилмаслиги ҳисси
- Тос суяги, умуртқа поғонаси, қовурға суякларидаги оғриқлар - суяк метастазларининг белгиси
- Лимфа тугунларининг шикастланиши туфайли оёқларнинг шишиши
- Умумий жараён билан заифлик, вазн йўқотиш, анемия
Хавф омиллари
- Ёш - асосий омил; касалланиш 50 йилдан кейин кескин ортади
- Ирсият: ота ёки акада простата саратони хавфини бир неча бор оширади
- БРСА1 ва БРСА2 генларининг мутациялари, қариндошларда кўкрак ва тухумдон саратонининг оилавий тарихи
- Этник хусусиятлар
- Семизлик ва метаболик синдром
- Ҳайвон ёғларининг устунлиги ва сабзавотларнинг этишмаслиги билан парҳез
- Чекиш янада тажовузкор курс билан боғлиқ
Агар яқин қариндошлар простата саратони билан касалланган бўлса, ПСА мунтазам мониторинги одатдагидан эрта бошланади - ўзига хос ёш уролог томонидан белгиланади.
ПСА: бу таҳлил нимани англатади?
ПСА простата ўзига хос антижени, простата тўқимаси томонидан ишлаб чиқарилган протеин. Бу ўсимта учун эмас, балки органга хосдир: у турли сабабларга кўра кўпайиши мумкин.
- Простата саратони
- Простата аденомаси - темир қанча кўп бўлса, бошланғич даражаси шунчалик юқори бўлади
- Простатит ва ҳар қандай яллиғланиш
- Охирги катетеризация, систоскопия, биопсия
- Синовдан бир кеча олдин простата массажи, велосипедда юриш, эякуляция
- Сийдикни ушлаб туриш
Шунинг учун, бир марталик кўтарилган ПСА ташхис эмас, балки тушунтириш учун сабабдир. Уролог безнинг ёши ва ҳажмига мослаштирилган даражани баҳолайди, динамикага қарайди, эркин ва умумий ПСА нисбатидан фойдаланади, МРИни белгилайди ва шундан кейингина биопсия тўғрисида қарор қабул қилади.
Диагностика
- Простата безининг рақамли ректал текшируви
- Умумий ва бепул ПСА учун қон тести
- ТРУС - трансректал ултратовуш текшируви
- Тос бўшлиғининг кўп параметрли МРИ - шубҳали жойларни аниқлаш ва мақсадли биопсияни режалаштириш имконини беради.
- Гистологик текширув билан простата биопсияси ташхисни тасдиқлашнинг ягона усули ҳисобланади
- Биопсия натижаларига кўра Глеасон скорини ва хавф гуруҳини аниқлаш
- Қорин бўшлиғи ва тос аъзоларининг компютер томографияси, остеосинтиграфия - тарқалишни баҳолаш учун
- ПЕТ-КТ - маълум клиник ҳолатларда
Даволаш усуллари
Тактикалар босқич, ўсимтанинг Глеасон тажовузкорлиги, ПСА даражаси, ёши ва бирга келадиган касалликлар билан белгиланади. Қарор одатда уролог, онколог ва радиация терапевти томонидан биргаликда қабул қилинади.
- Фаол кузатув - айрим беморларда паст хавфли ўсмалар учун; даволашни рад этишдан кўра, мунтазам ПСА мониторинги, МРИ ва такрорий биопсияларни ўз ичига олади
- Радикал простатектомия - простата безини олиб ташлаш; очиқ, лапароскопик ёки робот ёрдамида амалга оширилади
- Ташқи нурли радиация терапияси
- Бракитерапия - нурланиш манбаларини бевосита безга юбориш
- Гормон терапияси - ўсимта ўсишини рағбатлантирадиган андрогенлар даражасини пасайтириш
- Умумий жараён учун кемотерапи ва замонавий дорилар
- Паллиатив режимда простата ТУР - ўсимта томонидан обструкция пайтида сийдик чиқаришни тиклаш
- Систостомия - мустақил равишда сийдик чиқариш мумкин бўлмаганда
- Суяк метастазлари пайтида суяк тўқимасини ҳимоя қилиш учун препаратлар
Эрта аниқлаш: эркак нима қилиши керак
- После 45–50 лет — ежегодный визит к урологу с определением ПСА и пальцевым исследованием, даже без жалоб
- При раке простаты у отца или брата — начинать раньше и обсуждать с врачом индивидуальный график
- Не сдавать ПСА в течение нескольких дней после эякуляции, езды на велосипеде, массажа простаты, катетеризации или на фоне обострения простатита
- Сохранять результаты анализов: динамика ПСА за годы информативнее одного значения
- При повышенном ПСА не паниковать и не отказываться от дообследования — примерно в большинстве случаев причина оказывается доброкачественной
Олдини олиш
- Оддий вазнни сақлаш ва мунтазам жисмоний фаолият
- Этарли миқдорда сабзавот, мева ва толали диетани истеъмол қилиш, ҳайвонларнинг ёғларида меъёрида
- Чекишни ташлаш
- Қон босими ва глюкоза даражасини кузатиш
- Мунтазам урологик кузатув эрта аниқлашнинг ҳақиқий исботланган ягона чорасидир.
Простата саратонининг олдини олиш учун ҳеч қандай озиқ-овқат қўшимчалари ёки ўтлар мавжуд эмас. Ишлайдиган ягона ёндашув - бу ўз вақтида текшириш.
Тошкентда қаерда текширилади ва даволанади
Тўлиқ ташхис қўйиш учун сизга ПСА, ТРУС, МРИга кириш ва гистологик текширув билан простата биопсиясини ўтказиш қобилиятига эга лаборатория керак.
Пойтахтимизда простата бези саратонига шубҳа борлигини текшириш, жумладан, простата биопсияси “УРОЛОГИК КОМПЛЕКС” тиббиёт маркази ва “Ташкент Тиббиёт маркази Парк” клиникасида амалга оширилмоқда. Тасдиқланган ташхис учун кейинги тактикалар онкология хизмати билан биргаликда белгиланади.
Агар мавжуд бўлса, барча олдинги ПСА натижаларини учрашувга олиб боринг: индикаторнинг бир неча йил давомида динамикаси кўпинча битта қийматдан муҳимроқдир. Клиника билан боғланиш ва онлайн рўйхатдан ўтиш қуйида келтирилган.
