Нима учун паратироид гормони керак?
Паратироид безлари қалқонсимон без ёнида жойлашган тўртта кичик бездир. Улар қондаги калций миқдорини учта йўл билан кўтарадиган паратироид гормонини чиқаради: у суяклардан калцийни чиқаради, унинг буйракларда қайта сўрилишини кучайтиради ва Д витаминини ичакларда калцийнинг сўрилишини яхшилайдиган фаол шаклга айлантиришга ёрдам беради. Шу билан бирга, гормон фосфорнинг чиқарилишига ёрдам беради. Паратироид гормони кам бўлса, бу механизмларнинг барчаси заифлашади: калций камаяди, фосфор тўпланади ва асаб ҳужайралари ҳаддан ташқари қўзғалувчан бўлади.
- Қалқонсимон без ёнида тўртта без
- Паратироид гормони қондаги калций миқдорини оширади
- Буйраклардаги Д витаминини фаоллаштиради
- Фосфорни олиб ташлашни рағбатлантиради
- Танқислиги билан калций тушади, фосфор кўтарилади
Сабаблари
Аксарият ҳолларда бўйин бўшлиғидаги операциялар билан боғлиқ: қалқонсимон без ёки унинг бир қисми олиб ташланганда, паратироид безлари олиб ташланиши, шикастланиши ёки қон таъминотидан маҳрум бўлиши мумкин. Бу шакл баъзан вақтинчалик ва ҳафталар ёки ойлар ичида ўтиб кетади, лекин доимий бўлиб қолиши мумкин. Камроқ, сабаб безларнинг отоиммüн шикастланиши, кўпинча бошқа эндокрин касалликлар билан биргаликда. Болаликдан пайдо бўлган конженитал шакллар мавжуд. Алоҳида-алоҳида, магнийнинг аниқ танқислиги мавжуд: уларсиз паратироид гормони ишламайди ва ҳатто сақланиб қолган безларда ҳам калций тушади.
- Қалқонсимон без ва паратироид безларида операциялар
- Безларнинг отоиммüн касаллиги
- Конженитал ва генетик шакллар
- Бўйин ҳудудининг нурланиши
- Оғир магний этишмовчилиги
- Тизимли касалликларда темир ёки миснинг чўкиши
Семптомлар
Карıнсаланма ва уйқусизлик одатда оғиз атрофида ва бармоқлар ва оёқ бармоқларининг учларида пайдо бўлади. Кейин мушакларнинг чайқалиши, қўл ва оёқларнинг оғриқли ҳаракатлари ва қаттиқлик ҳисси пайдо бўлади. Калцийнинг сезиларли даражада пасайиши билан ҳирқироқ ва нафас олиш қийинлишуви билан гıртлак спазмı, онгни йўқотиш билан бирга келадиган ҳужумлар ва юрак фаолиятидаги узилишлар мумкин. Узоқ муддатли курс билан бошқа тўқималар ҳам азобланади: тери қурийди, тирноқлар мўрт бўлади, сочлар ингичка бўлади, болаларда тиш эмалининг шаклланиши бузилади ва вақт ўтиши билан мия тўқималарида катаракт ва калций бирикмалари пайдо бўлиши мумкин.
- Оғиз атрофида ва бармоқларда карıнсаланма
- Қўллар ва оёқларнинг ўғирланиши, мушакларнинг спазмлари
- Юз мушакларининг чайқалиши
- Оғир шаклларда гıртлакнинг хириллаши ва спазми
- Анксиете, чарчоқ, консентрациянинг пасайиши
- Қуруқ тери, мўрт тирноқлар, болаларда эмалнинг шикастланиши
- Узоқ муддатли катаракт
Диагностика
Ташхис паст қон калцийининг паст ёки этарли даражада нормал бўлмаган паратироид гормонининг комбинациясига асосланади. Фосфор, магний ва Д витамини даражасини, шунингдек, буйраклар фаолиятини баҳолашга ишонч ҳосил қилинг, чунки бошқа шароитлар шунга ўхшаш расмни беради. Шифокор сизнинг бўйин жарроҳлигингиз тарихини ва семптомлар қачон бошланганини ҳисобга олади. Бундан ташқари, ЭКГ буюрилади, чунки паст калций юрак ўтказувчанлигини ўзгартиради ва даволанишни хавфсиз танлаш учун зарур бўлган кундалик сийдикда калцийни ўрганиш. Агар туғма шаклга шубҳа қилинган бўлса, генетик текширувдан ўтиш мумкин.
- Қондаги калций, терсиҳен албуминни баҳолаш билан
- Паратироид гормони
- Фосфор ва магний
- Д витамини ва буйраклар фаолияти
- Кундалик сийдикда калций
- ЭКГ
- Катарактни истисно қилиш учун офталмолог томонидан текширув
Даволаш ва назорат
Даволашнинг мақсади идеал рақамларга эришиш эмас, балки симптомларни бартараф этиш ва буйракларни ортиқча юкламасдан калцийни меъёрнинг пастки қисмида ушлаб туришдир. Шу мақсадда калций препаратлари ва Д витаминининг фаол шакллари буюрилади, улар паратироид гормонининг иштирокини талаб қилмайди. Агар магний этишмовчилиги бўлса, уни тўлдириш керак, акс ҳолда даволаш самарасиз бўлади. Дозалар аста-секин, тестлар назорати остида танланади ва агар соғлиғингиз ўзгарса, режим қайта кўриб чиқилади. Хавф нафақат паст, балки жуда юқори калций, шунинг учун сиз дозани ўзингиз ошира олмайсиз. Конвулсиялар билан ўткир калций этишмовчилиги бўлса, шифохонада калций томир ичига юборилади.
- Калций қўшимчалари шифокор томонидан белгиланади
- Д витаминининг фаол шакллари
- Магний этишмовчилиги бўлса, уни тўлдириш
- Калций, фосфор ва креатининни жадвалга мувофиқ назорат қилиш
- Кундалик сийдикда калцийни баҳолаш
- Ўткир симптомлар учун томир ичига калций
- Эндокринолог ва офталмолог томонидан мунтазам текширувлар