Танада нима содир бўлади
Инсулин ҳужайраларга глюкоза киришига имкон берувчи калит вазифасини бажаради. Глюкоза деярли йўқ бўлганда, глюкоза қонда тўпланади, лекин ҳужайралар оч қолади. Тана захира йўлга ўтади - ён маҳсулоти кетон таналари бўлган ёғларнинг парчаланиши. Кичик миқдорда улар зарарсиздир, аммо оммавий шаклланганда қон кислотали бўлади. Шу билан бирга, юқори шакар сийдикда сувни тортади ва одам суюқлик ва муҳим тузларни, айниқса калийни йўқотади. Кислоталаниш, сувсизланиш ва электролитлар йўқолишининг комбинацияси вазиятнинг оғирлигини аниқлайди.
- Инсулин этишмовчилиги ва ҳужайра очлиги
- Кетон таналарини ҳосил қилиш билан ёғларнинг парчаланиши
- Қоннинг кислоталаниши
- Ҳаддан ташқари сийиш туфайли сувсизланиш
- Калий ва бошқа электролитларни йўқотиш
Нима учун у ривожланмоқда?
Кўпинча кетоацидоз 1-тоифа диабетга чалинган одамларда учрайди, аммо жиддий касаллик фонида 2-тоифа диабетда ҳам мумкин. Кўпинча, янги ташхис қўйилган диабет, айниқса, болалар ва ўсмирларда кетоацидоз билан бошланади: ота-оналар қаттиқ ташналик, вазн йўқотиш ва тунги сийишга эътибор беришади ва вазият тезда ёмонлашади. Маълум бўлган ташхиси бўлган одамларда асосий сабаб инсулин этишмовчилиги: ўтказиб юборилган инъэкция, насос этишмовчилиги, муддати ўтган дори. Иккинчи асосий сабаб - бу ўткир инфекциялар бўлиб, унда инсулинга бўлган эҳтиёж ортади.
- Янги ташхис қўйилган диабетес меллитус
- Инсулин дозаларини ўтказиб юбориш ёки камайтириш
- Инсулин насосининг нотўғри ишлаши ёки бузилган препарат
- ИНФЕКЦИОН: пневмония, ичак инфекцияси, сийдик йўллари инфекцияси
- Юрак хуружи, инсулт, травма, жарроҳлик
- Шакар даражасини оширадиган баъзи дори-дармонларни қабул қилиш
Семптомлар босқичма-босқич
Биринчидан, юқори шакар белгилари кучаяди: қуруқ оғиз, ташналик, кўп ва тез-тез сийиш, заифлик, вазн йўқотиш. Кейин кўнгил айниши, қусиш ва қорин оғриғи келади, бу баъзан заҳарланиш ёки аппендицит билан нотўғри. Оғиздан асетоннинг характерли мевали ҳиди пайдо бўлади, нафас олиш чуқур ва шовқинли бўлади. Тери ва шиллиқ пардалар қуруқ, кўзлари ботган кўринади. Оғир босқичда одам уйқучан бўлиб, даволанишга жавоб беришни тўхтатади ва онгни йўқотади. Буни кутиш мумкин эмас: дастлабки белгиларда ёрдам керак.
- Чанқоқлик ва тез-тез сийиш
- Заифлик ва вазн йўқотиш
- Кўнгил айниши, қусиш, қорин оғриғи
- Оғиздан асетон ҳиди
- Чуқур шовқинли нафас олиш
- Уйқучанлик ва онгни бузиш
Тез ёрдам келишидан олдин нима қилиш керак
Асосийси, ўз-ўзидан курашишга уринмаслик. 103 рақамига тез ёрдам чақиринг. Агар одам ҳушида бўлса ва қусмаса, унга оддий сувдан кичик қултумлар беринг. Қон шакарини ва иложи бўлса, қон ёки сийдик кетонларини синов чизиғи билан ўлчанг. Ширин ичимликлар ва овқатлардан сақланинг. Иштаҳанинг йўқлиги сабабли инсулинни тўхтатмаслик керак - касал бўлганингизда, одатда, унга эҳтиёж кучаяди ва шифокор кўрсатмасисиз дозани ўзингиз ўзгартириш хавфлидир. Тиббиёт мутахассислари учун қабул қилинган дорилар ва инсулиннинг охирги дозалари ҳақида маълумот тайёрланг.
- Тез ёрдам чақириш 103
- Онгни сақлаб қолган ҳолда оддий сувни кичик қултумларда ичиш
- Шакар ва кетонларни ўлчаш
- Қандли ичимликлар берманг
- Инсулинни мустақил равишда тўхтатманг
- Агар қусиш ёки онгни йўқотиш бўлса, ён томонга қўйинг
Релапсларни даволаш ва олдини олиш
Даволаш касалхонада, кўпинча интенсив терапия бўлимида амалга оширилади. Асосий йўналишлар йўқолган суюқликни алмаштириш, инсулинни доимий равишда юбориш, калийни эҳтиёткорлик билан алмаштириш ва инфекция каби сабабни излашдир. Шифокорлар мунтазам равишда қон шакарини, кетонлар, электролитлар ва кислоталиликни кузатиб борадилар, шунинг учун уйда ўз-ўзини даволаш мумкин эмас. Бўшатишдан кейин эпизодга нима сабаб бўлганини тушуниш ва касаллик пайтида хатти-ҳаракатлар қоидаларини ўрганиш керак: шакарни қанчалик тез-тез ўлчаш, кетонларни қачон текшириш, дозани қандай созлаш ва қачон ёрдам сўраш керак.
- Суюқликни алмаштириш терапияси
- Шифокор назорати остида доимий инсулин юбориш
- Калий ва бошқа электролитларни тузатиш
- ИНФЕКЦИОН ёки бошқа сабабларни даволаш
- Йўлдош касалликларда ўзини тутиш қоидаларига ўргатиш
- Юқори қон шакар учун уй кетон мониторинги
- Эндокринолог томонидан мунтазам мониторинг