Асаб шикастланиши қандай ривожланади?
Сурункали юқори глюкоза даражаси билан бузилган метаболизм маҳсулотлари асаб толаларида тўпланади, уларни озиқлантирадиган кичик томирлар шикастланади ва оксидловчи стресс кучаяди. Оғриқ ва ҳарорат сезгирлиги учун масъул бўлган энг нозик толалар биринчи бўлиб азобланади, шунинг учун ёниш ҳисси ва иссиқлик ҳисси йўқолади. Кейин тебраниш ва тана ҳолатини туйғусини узатувчи қалин толалар иштирок этади ва юриш пайтида беқарорлик пайдо бўлади. Зарар асабнинг узунлигига боғлиқ бўлганлиги сабабли, аломатлар оёқ бармоқларида бошланади ва аста-секин юқорига кўтарилади, кейинчалик қўлларни бирлаштиради.
- Дистал носимметрик шакл энг кенг тарқалган
- Автоном - юрак, ошқозон, сийдик пуфагининг бузилиши
- Фокал шакллар - битта асабнинг шикастланиши
- Кестириб, оғриқ ва заифлик билан радикулоплексопатия
- Оғриқли ва оғриқсиз шакллар бир вақтнинг ўзида мумкин
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий омил қандли диабетнинг давомийлиги ва унинг компенсация даражаси: гликатланган гемоглобиннинг ўртача даражаси қанчалик юқори бўлса ва шакар ўзгариши қанчалик кучли бўлса, нервлар тезроқ азобланади. Қўшимча ҳиссаларга чекиш ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш, юқори қон босими, липид касалликлари, ортиқча вазн ва сурункали буйрак касаллиги киради. Қандли диабет билан оғриган одамда нейропатия ҳар доим ҳам диабетик эмаслигини эсдан чиқармаслик керак: витамин Б12 этишмовчилиги, ҳипотироидизм, спиртли ичимликлар ва баъзи дори-дармонларни қабул қилиш шунга ўхшаш расмни беради, шунинг учун шифокор бу сабабларни истисно қилади.
- Қандли диабетнинг узоқ тарихи
- Ҳигҳ глйсатед ҳемоглобин
- Чекиш ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш
- Артериал гипертензия ва дислипидемия
- Ортиқча вазн
- Сурункали буйрак касаллиги
- Б12 витамини этишмовчилиги
- Ҳипотироидизм ва бошқа метаболик касалликлар
Семптомлар
Икки турдаги шикоятлар мавжуд. Ижобий аломатлар - ёниш, карıнсаланма, эмаклаш ҳисси, тортишиш оғриғи, чойшабга тегинишдан оғриқ; улар тунда ва дам олишда ёмонлашади. Салбий - уйқусизлик, оёқларнинг чайқалиши, ҳарорат ва оғриқ ҳисси йўқолиши. Оғриқ умуман бўлмаган вариант айниқса хавфлидир: одам поябзал ёки иссиқ сувнинг ишқаланишини сезмайди ва ярани жуда кеч аниқлайди. Автоном шаклда бош айланиши, тик турганда, овқатдан кейин қорин бўшлиғида оғирлик, диарея ёки ич қотиши, сийиш қийинлишуви ва эрекциянинг сусайиши кузатилади.
- Оёқларда ёниш ва карıнсаланма, кечаси ёмонроқ
- &қуот;пайпоқ&қуот; ва &қуот;қўлқоп&қуот; каби уйқусизлик
- Ҳарорат ва оғриққа сезгирликнинг пасайиши
- Бузоқларда крамплар, юриш пайтида беқарорлик
- Оёқларда қуруқ ва ёрилган тери
- Ўрнидан турганда бош айланиши
- Овқат ҳазм қилиш ва сийдик чиқаришнинг бузилиши
Диагностика
Ташхис асосан клиник ҳисобланади. Шифокор оддий асбоблар билан оёқларнинг сезгирлигини текширади: монофиламент билан у ҳимоя тактил сезгирлигини, вилка билан - тебраниш сезгирлигини, игна ва совуқ нарса билан - оғриқ ва ҳароратни баҳолайди, шунингдек, Ахиллес рефлексларини текширади. Ушбу текширув ҳар йили диабет билан оғриган барча беморларга ва кўпинча мавжуд нейропатия учун тавсия этилади. Гликатланган гемоглобин даражаси шакарни назорат қилиш сифатини кўрсатади. Атипик расм, ассиметрия ёки заифликнинг тез ўсиши учун электронеуромиёграфия керак. Бундан ташқари, Б12 витамини этишмовчилиги, қалқонсимон без ва буйрак касалликлари истисно қилинади.
- Оёқларни текшириш ва монофиламент билан сезгирликни баҳолаш
- Тюнинг вилка билан тебраниш сезгирлигини текшириш
- Рефлексларни ва мушаклар кучини баҳолаш
- Глюкозаланган гемоглобин ва қон глюкоза
- Кўрсаткичлар бўйича электронеуромиёграфия
- Витамин Б12, ЦҲ, креатинин
- Оёқ артерияларининг пулсациясини баҳолаш
Оёқларни даволаш ва парвариш қилиш
Даволашнинг асоси ва асаб шикастланишини секинлаштиришнинг ягона йўли шакарнинг кескин ўзгаришисиз диабетнинг барқарор компенсацияси, шунингдек чекишни ташлаш, қон босими ва липидларни назорат қилишдир. Нейропатик оғриқни камайтириш учун шифокор оғриқ йўлларида ҳаракат қилувчи антиконвулсанлар ва антидепрессантлар гуруҳларидан дори-дармонларни танлайди; Ушбу турдаги оғриқлар учун анъанавий оғриқ қолдирувчи воситалар самарасиз. Кундалик шикастланишнинг олдини олиш ҳам бир хил даражада муҳимдир: оёқни текшириш, тўғри поябзал ва эҳтиёткорлик билан тирноқларни парвариш қилиш. Қандли диабет билан оёқдаги ҳар қандай яра шифокорга кўрсатилиши ва ўз-ўзидан даволанмаслиги керак.
- Шахсий глисемик мақсадларга эришиш
- Чекишни ва спиртли ичимликларни ташлаш
- Қон босими ва липидларни назорат қилиш
- Шифокор томонидан буюрилган невропатик оғриқлар учун дорилар
- Оёқларнинг ҳар куни, шу жумладан бармоқлар орасидаги текшируви
- Чоксиз қулай поябзал, чоксиз пайпоқ
- Сув ҳароратини оёғингиз билан эмас, балки қўлингиз билан текшириш
- Тирноқларни файл билан даволаш, каллусларни кесмасдан
- Машқ қилиш терапияси ва тоқат қилинганидек юриш