Ҳужум пайтида нима содир бўлади
Мия ярим кортексидаги нерв ҳужайралари электр сигналлари ёрдамида алоқа қилади. Эпилепсияда ҳужайралар гуруҳи тўсатдан бир хилда ва жуда кўп куч билан ажралиб чиқади ва оқим бутун мияга тарқалади. Болада аниқ нима содир бўлиши оқинди бошланган зонага боғлиқ: восита кортекси иштирок этганда, конвулсиялар пайдо бўлади, чуқур тузилмаларда оқинди пайдо бўлганда, музлаш содир бўлади, темпорал лоб таъсирланганда, ғалати ҳидлар, қўрқув ёки аллақачон кўрилган нарса ҳисси пайдо бўлади. Одатда ҳужум бир неча сониядан 1-2 дақиқагача давом этади ва ўз-ўзидан тугайди.
- Фокал тутилишлар - миянинг бир соҳасида бошланади
- Умумлаштирилган - дарҳол иккала ярим шарни ҳам қамраб олади
- Абсанс тутқаноқлар кўзни тўхтатиш билан қисқа муддатли музлашлардир
- Миёклонус - қўллар ва элкаларнинг тўсатдан силкиниши
- Йиқилиш ва конвулсиялар билан тоник-клоник тутилишлар
- Одатда бошланиш ёши билан ўзига хос болалик синдромлари
Сабаблари ва қўзғатувчи омиллар
Болаларнинг тахминан ярмида сабаб топилмайди, кейин улар генетик жиҳатдан аниқланган шакллар ҳақида гапиришади: улар мия шикастланиши билан боғлиқ эмас ва кўпинча даволанишга яхши жавоб беради. Бошқалар учун ҳужумлар тизимли ўзгаришлар ёки олдинги касалликлар туфайли юзага келади. Алоҳида-алоҳида, болаларда юқори ҳароратда фебрил конвулсиялар ажралиб туради: кўпинча бу эпилепсияга айланмайдиган яхши ҳолат. Провокаторларнинг ўзлари касалликни келтириб чиқармайди, аммо улар бошқа ҳужум хавфини сезиларли даражада оширади.
- Ирсий мойиллик
- Мия ярим кортексининг малформацияси
- Туғилиш ва бош жароҳатлари пайтида гипоксиянинг оқибатлари
- Ўтган менингит ва энсефалит
- Метаболик ва генетик синдромлар
- Провокаторлар: уйқу этишмаслиги, юқори ҳарорат, милтилловчи ёруғлик, этишмаётган дори
Боладаги тутилишни қандай аниқлаш мумкин
Ота-оналар кўпинча фақат жонли конвулсив эпизодларни пайқашади ва қисқа тутилишлар эътиборсизлик ва дангасалик билан янглишадилар. Такрорий бир хил эпизодлар сизни огоҳлантириши керак: бола бир неча сония давомида музлайди ва жавоб бермайди, объэктни туширади, лаблари ёки қўллари билан шунга ўхшаш ҳаракатлар қилади, тўсатдан оқариб кетади ва тушади. Телефонга ҳужумни видеога олиш жуда фойдали - бу кўпинча ҳар қандай тавсифдан кўра кўпроқ маълумот беради. Бошланиш вақтини, давомийлигини ва кейин боланинг ҳолатини қайд этиш муҳимдир.
- Бир нуқтага қараш билан музлаш, ўйин ёки нутқнинг узилиши
- Қўлнинг, оёқнинг ёки юзнинг ярмининг ритмик буришиши
- Эрталаб қўллардан тушган нарсалар билан титроқ
- Огоҳлантиришсиз тўсатдан тушиш
- Кеча ҳужумлари: қичқириқлар, ғалати позициялар, ҳўл ётоқ
- Ҳужумдан кейин - уйқучанлик, тартибсизлик, бош оғриғи
Сўров
Ташхис, биринчи навбатда, гувоҳларнинг батафсил маълумотларига ва ҳужумнинг ёзувига асосланади. Электроансефалография миянинг электр фаоллигини қайд этади ва эпилепсия шаклини аниқлашга ёрдам беради; аммо, ҳужумдан ташқарида оддий ЭЕГ ташхисни истисно қилмайди, шунинг учун баъзида уйқусиз уйқу ёки узоқ муддатли видео кузатувдан сўнг тадқиқот ўтказилади. Миянинг МРИси тизимли сабабларни излаш учун керак, айниқса фокал тутилишларда. Қон тестлари метаболик касалликлар ва шакар, калций ёки натрийнинг паст даражасини истисно қилади.
- Ҳужумнинг батафсил тавсифи ва видео ёзуви
- ЭЕГ, агар керак бўлса - уйқусиз уйқудан кейин
- Видео-ЭЕГ мониторинги, шу жумладан тунги мониторинг
- Миянинг МРИ
- Умумий ва биокимёвий қон тестлари, электролитлар
- Кардияк келиб чиқиши сенкопини истисно қилиш учун ЭКГ
- Баъзи синдромлар учун генетик тест
Даволаш ва биринчи ёрдам
Даволашнинг асоси антиепилептик препаратлар бўлиб, улар невролог томонидан эпилепсия шакли, ёши ва толерантлигини ҳисобга олган ҳолда танланади; Улар ҳар куни ва узоқ вақт давомида олиниши керак ва фақат аста-секин ва шифокорнинг қарорига биноан бекор қилинади. Тўсатдан ўз-ўзидан рад этиш бир қатор ҳужумлар туфайли хавфлидир. Агар иккита тўғри танланган дори ёрдам бермаса, кетогеник парҳез, вагус нервини стимуляция қилиш ёки жарроҳлик даволаш муҳокама қилинади. Ота-оналар ҳужум пайтида нима қилиш кераклигини ва уйда хавфсизлик қоидаларини олдиндан билишлари муҳимдир.
- Болани ён томонига қўйинг, боши остига юмшоқ нарса қўйинг
- Қаттиқ ва ўткир нарсаларни олиб ташланг, вақтга эътибор беринг
- Оғзингизга ҳеч нарса қўйманг ёки уни куч билан ушламанг.
- Агар ҳужум 5 дақиқадан кўпроқ давом эца ёки такрорланса, 103 рақамига қўнғироқ қилинг
- Дори-дармонларни қабул қилишни ўтказиб юборманг ва этарлича ухланг
- Катталар назоратисиз сузманг, ҳаммом эшигини қулфламанг