Орқа мия билан нима содир бўлади
Ёши билан интервертебрал дисклар сувни йўқотади ва пастроқ бўлади, бу эса юкнинг вертебра ва фасет бўғимларининг чеккаларига қайта тақсимланишига олиб келади. Ҳаддан ташқари юкланишга жавобан суяк ўсади, остеофитлар ҳосил бўлади - бу тана орқа мия сегментини барқарорлаштиришга ҳаракат қилади. Фасет бўғимларининг хафтага ингичка бўлади, тизза бўғимининг артрозида бўлгани каби, бўғим капсуласи қалинлашади. Остеофитлар ва қалинлашган лигаментлар интервертебрал тешикларни ва орқа мия каналини торайтириб, нерв илдизларини безовта қилиши мумкин. Жараён аста-секин, йиллар давомида давом этади ва узоқ вақт давомида симптомларни келтириб чиқармайди. Қовурғалар билан мустаҳкамланган торакал минтақада ўзгаришлар одатда камроқ сезилади.
- Сервикал спондилоз - бўйин оғриғи, бош оғриғи, баъзида қўлларда уйқусизлик
- Кўкрак қафаси - камроқ тарқалган ва одатда асемптоматик
- Ломбер - пастки бел оғриғи, эрталаб қаттиқлик
- Фасет бўғимларининг спондилоартрози - кенгайиш ва айланиш пайтида оғриқ
- Мураккаблик - орқа мия каналининг стенози
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий омил - бу ёш, лекин ўзгариш тезлиги одамдан одамга фарқ қилади. У умуртқа поғонасидаги узоқ муддатли юклар билан ортади: оғир юк кўтариш, тебраниш, узоқ муддатли бüкме ишлари. Ортиқча вазн доимо бўғинлар ва дисклардаги босимни оширади. Заиф мушак корсети умуртқа поғонасидаги стрессни ёмонроқ энгиллаштиради, шунинг учун ҳаракациз турмуш тарзи ҳам зарарли. Ўтмишдаги жароҳатлар, ёмон ҳолат, сколёз, ирсий мойиллик ва чекиш, интервертебрал дискларнинг озиқланишига путур этказади. Кўпинча ўзгаришлар кўп йиллар давомида оғир атлетика ёки кураш билан шуғулланганларда олдинроқ пайдо бўлади.
- Ёш
- Эксенел юк билан оғир жисмоний меҳнат ва спорт
- Ортиқча вазн
- Ҳаракацизлик, орқа ва қорин мушакларининг заифлиги
- Сколиоз ва дуруşнинг бузилиши
- Орқа мия жароҳатлари
- Чекиш
Семптомлар
Кўпгина ўзгаришлар симптомларсиз содир бўлади. Агар оғриқ бўлса, у одатда зерикарли, оғрияпти ва узоқ вақт тик турган, жисмоний машқлар ёки кун охирида ёмонлашади. Спондилоартроз қисқа муддатли эрталаб қаттиқлик ва орқа томонни тўғрилаш ва танани буришда оғриқ билан тавсифланади. Кучланишлар тинчланиш даврлари билан алмашади. Ломбер минтақада орқа мия канали торайиб кетганда, юриш пайтида оёқларда оғриқ ва заифлик пайдо бўлади, агар сиз ўтирсангиз ёки олдинга эгилиб ўтирсангиз ўтиб кетади. Сервикал спондилоз бошнинг орқа қисмида бош оғриғи ва қўлларда уйқусизлик билан бирга бўлиши мумкин.
- Бўйин ёки пастки орқа қисмида оғриқли оғриқ
- Эрталаб ва дам олишдан кейин қаттиқлик
- Кенгайиш ва айланишда оғриқ
- Қичишиш ва чекланган ҳаракатчанлик
- Думба ёки элкама-камарга тегишли оғриқ
- Илдизларнинг сиқилиши туфайли оёқ-қўлларда уйқусизлик ва заифлик
Диагностика
Шифокор оғриқнинг табиатини аниқлайди, текширув ўтказади, умуртқа поғонасининг ҳаракатчанлигини, рефлексларни, куч ва сезгирликни текширади. Рентген нурлари остеофитларни, диск баландлигининг пасайишини ва қўшма ўзгаришларни кўрсатиши мумкин. МРИ дисклар, лигаментлар, нерв илдизлари ва орқа мия каналининг ҳолатини аниқроқ кўрсатади; радикуляр симптомлар ва стенозга шубҳа қилиш учун буюрилади. КТ суяк тузилмаларини кўришда яхшироқ. Оғриқ табиатда яллиғланиш бўлса, ёшларда анкилозан спондилит истисно қилинади. Тасвирлардаги ўзгаришларнинг оғирлиги ҳар доим ҳам оғриқнинг оғирлигига тўғри келмайди, шунинг учун қарор маълумотларнинг умумийлиги асосида қабул қилинади.
- Неврологик ва ортопедик текширув
- Орқа мия рентгенограммаси
- Ломбер ёки сервикал ўмуртқа МРИ
- Суякни батафсил баҳолаш учун умуртқа поғонасининг МССТ
- Уйқусизлик ва заифлик учун ЭНМГ
- Яллиғланиш касалликларини истисно қилиш учун қон тестлари
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш консерватив бўлиб, оғриқни камайтириш ва ҳаракатчанликни сақлашга қаратилган. Бунинг асоси жисмоний терапия: орқа ва қорин мушакларини кучайтириш, мослашувчанлик машқлари, сузиш, юриш. Касалликнинг кучайиши пайтида шифокор стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дориларни, мушак гевşетисиларни, физиотерапия ва массажни буюриши мумкин. Фасет бўғимларидан доимий оғриқлар учун блокадалар ва радиочастота денервацияси қўлланилади. Тўшакда дам олиш ва корсетни узоқ вақт кийиш тавсия этилмайди, чунки улар мушакларни заифлаштиради. Консерватив даво ёрдам бермаса, оғир ўмуртқа стеноз ва неврологик нуқсонлар учун жарроҳлик кўриб чиқилади.
- Кундалик терапевтик машқлар
- Агар сиз ортиқча вазнга эга бўлсангиз, вазн йўқотиш
- Тўғри кўтариш техникаси
- Ўтирган иш пайтида позицияларни ва танаффусларни ўзгартириш
- Сузиш ва шимолий юриш
- Белгиланганидек физиотерапия ва массаж
- Чекишни ташлаш