Умуртқа қандай синади
Умуртқа танаси тананинг оғирлигини кўтарадиган шимгичли силиндрга ўхшайди. Ўткир эксенел юк билан - оёқ ёки думба устига тушиш ёки кучли олдинга эгилиш - тананинг олд қисми сиқилиб, баландлигини йўқотиб, такозга айланади. Агар фақат олд қисми вайрон бўлса ва орқа девор ва лигаментлар бузилмаган бўлса, синиш барқарор ҳисобланади. Ўрта ва орқа устунлар шикастланганда, парча ўмуртқа каналга ўтиши мумкин: бундай синиш беқарор ва орқа мия учун хавфлидир. Алоҳида-алоҳида, патологик ёриқлар суякнинг остеопороз, ўсимта ёки метастаз билан вайрон қилинганида фарқланади.
- Барқарор синиш - олдинги қисмларнинг баландлигини камайтириш
- Орқа деворнинг шикастланиши билан беқарор (портлаш) синиши
- Остеопороз ёки шиш туфайли патологик синиш
- Сиқилиш даражалари: тана баландлигининг учдан бир қисмигача, ярмигача ва ярмидан кўпи
- Кўпинча кўкрак ва ломбер минтақалар чегарасидаги умуртқалар таъсирланади
Сабаблари ва хавф омиллари
50 ёшгача бўлган одамларда вертебрани синдириш учун сезиларли куч талаб этилади. Қарияларда расм бошқача: суяк кучи камаяди ва кундалик эпизод этарли. Шунинг учун 50 ёшдан ошган одамда ҳар қандай сиқилиш синиши, ҳатто шикастланиш жиддий бўлиб туюлса ҳам, остеопорозни текшириш учун сабабдир. Саратон касаллиги билан оғриган беморларда ёриқлар, гормонал дори-дармонларни узоқ муддат қўллаш ва тушунарсиз вазн йўқотиш ҳам ҳушёр бўлиши керак: бу ҳолатларда вертебра ўсимталарининг лезёнларини истисно қилиш керак.
- Баландликдан йиқилиш, сакраш, йўл жароҳати
- Остеопороз ва ёшга боғлиқ суякларнинг йўқолиши
- Глюкокортикоидлардан узоқ муддатли фойдаланиш
- Метастазлар ва миелом
- Эрта менопауза, кам вазн, чекиш
- Қарияларда такрорий тушишлар
Семптомлар
Одатда шикоят шикастланиш даражасида бел оғриғи бўлиб, у ўтиришга, туришга ёки ўгирилишга ҳаракат қилганда кучаяди ва ётганда камаяди. Оғриқ кўпинча олдинга тарқалади, шунинг учун у юрак, буйрак ёки ошқозон муаммолари билан аралашади. Орқа мия атрофидаги мускуллар таранг, умуртқа поғонасига босим оғриқли. Остеопоротик синиш билан оғриқ мўътадил бўлиши мумкин ва бир неча кун давомида аста-секин кучаяди. Такрорий ёриқлар баландликнинг пасайишига ва кўкрак қафасининг эгри чизиғининг ошишига олиб келади - эгилиш ҳосил бўлади.
- Тик туриш ва ўтиришда кучаядиган бел оғриғи
- Омурга босилганда маҳаллий оғриқ
- Кўкрак ёки қорин бўшлиғидаги камар оғриғи
- Нишаб ва бурилишларни чеклаш
- Қайта синган ҳолда баландликнинг қисқариши ва эгилишнинг ошиши
- Нерв тузилмаларининг сиқилиши туфайли оёқларда уйқусизлик ва заифлик
Диагностика
Улар иккита проекцияда рентгенография билан бошланади: бу вертебра танасининг баландлигининг пасайиши ва такоз шаклидаги деформацияни кўрсатади. КТ орқа деворнинг яхлитлигини ва каналдаги бўлакларнинг мавжудлигини аниқроқ баҳолайди, шунинг учун у оғир шикастланиш учун ва операциядан олдин буюрилади. МРИ иккита муҳим саволга жавоб беради: синиш янги ёки эскими, орқа мия ва илдизлар сиқилганми? 50 ёшдан ошган беморларда остеопороз ёки ўсмани ўтказиб юбормаслик учун денситометрия ва лаборатория текшируви қўшимча равишда амалга оширилади.
- Икки проекцияда кўкрак ва ломбер минтақаларнинг рентгенограммаси
- Стабил бўлмаган синишда шубҳали компютер томографияси
- Синганнинг давомийлигини ва орқа мия ҳолатини баҳолаш учун МРИ
- Кичкина травма туфайли синиш учун денситометрия
- Д витамини, калций, паратироид гормони, умумий қон рўйхати
- Оёқларда заифлик ва уйқусизлик учун невролог томонидан текширув
Даволаш ва тикланиш
Стабил синиш жарроҳликсиз даволаш мумкин. Биринчи кунларда сиз қаттиқ сирт устида дам олишингиз ва оғриқни йўқотишингиз керак, кейин вертебранинг олдинги қисмларини энгиллаштирадиган корсетдаги режимни босқичма-босқич кенгайтириш керак. Кеча-кундуз корсет кийишнинг ҳожати йўқ: шифокор вақт ва муддатни кўрсатади. Шу билан бирга, остеопорозни даволаш керак, акс ҳолда кейинги йилларда кейинги вертебра бузилади. Кекса одамларда доимий кучли оғриқлар учун вертебропластика ва кифопластика қўлланилади - понксиён орқали вертебра танасига суяк цементини киритиш. Стабил бўлмаган синишлар ва асаб тузилмаларининг сиқилиши орқа мия фиксацияси билан операцияни талаб қилади. Ўткир даврда массаж, қўлда терапия ва иситиш тақиқланади.
- Биринчи кунларда қаттиқ ётоқда дам олинг
- Шифокор томонидан тайинланган оғриқ қолдирувчи воситалар
- Мутахассис томонидан белгиланган муддатга корсет ёки реслинатор
- Остеопорозни даволаш: калций, Д витамини, ўзига хос терапия
- Доимий оғриқлар учун вертебропластика ёки кифопластика
- Стабил бўлмаган ёриқлар учун жарроҳлик тузатиш
- Оғриқни йўқотгандан сўнг мушак корсети учун терапевтик машқлар