Нима учун пателла ташқарига чиқади?
Одатда, пателла фемурнинг охиридаги труба бўйлаб, худди йўлда поезд каби силжийди. У бу йивнинг шакли, ичкаридан медиал ретинакулум лигаментининг кучланиши ва тўрт бошли мушакнинг ички қисмининг тортилиши билан ушлаб турилади. Агар йив текис бўлса, пателла жуда баланд, тибиа ташқарига бурилган ёки оёқлари валгус шаклига эга бўлса, мувозанат бузилади ва чашка ташқарига ҳаракат қилади. Унинг сакраши учун кескин бурилиш кифоя. Биринчи марта дислокация содир бўлганда, медиал лигамент йиртилиб кетади ва уни тузатмасдан ёки мушакларни кучайтирмасдан, айниқса, ўсмирларда такрорланиш хавфи юқори бўлиб қолади.
- Ясси ёки кам ривожланган фемур йиви
- Пателланинг юқори ҳолати
- Оёқларнинг валгус деформацияси ва тибианинг ташқи томонга айланиши
- Тўрт бошли мушакнинг ички бошининг заифлиги
- Қўшимчаларнинг гипермобиллиги ва бириктирувчи тўқималарнинг заифлиги
- Биринчи дислокация пайтида медиал ретинакулум лигаментининг ёрилиши
Семптомлар
Дислокация пайтида ўткир оғриқ ва тиззанинг буришганлиги ёки бирор нарса ён томонга силжиши ҳисси пайдо бўлади. Оёқ йўл бериши мумкин ва одам йиқилиб тушади. Агар чашка жойидан қолса, тизза деформацияланган кўринади ва эгилган ҳолатда ўрнатилади. Кўпинча оёқни тўғриламоқчи бўлганингизда пателла ўз-ўзидан ўз жойига қайтади ва оғриқ ва тез ўсиб бораётган шиш қолади. Қўшимчадаги қон лигаментнинг ёрилиши ёки хафтага шикастланганлигини кўрсатади. Камайтирилгандан сўнг, чашка ички четида қўрқув, ноаниқлик ва оғриқ қолади.
- Кубокнинг силжиши ва оёқнинг чайқалиши ҳисси
- Тизда ўткир оғриқ
- Доимий дислокация билан тиззанинг деформацияси
- Тез бўғимларнинг шишиши
- Пателланинг ички қирраси бўйлаб оғриқ
- Бурилиш ва чўкиш пайтида ишончсизлик ҳисси
Диагностика
Камайтирилгандан сўнг, тиззанинг рентгенограммаси талаб қилинади, шу жумладан пателланинг эксенел ҳизаланмасı: у йивнинг шакли ва чашка ўрнини кўрсатади. Асосий тадқиқот МРИ ҳисобланади: у медиал ретинакула лигаментининг ёрилиши, дислокациядан кейин характерли жойларда суяк шиши жойлари ва энг муҳими, бўғимдаги бўшашган танага айланиши мумкин бўлган остеохондрал бўлакнинг авулсиясини аниқлайди. КТ такрорий дислокациялари бўлган беморларда операцияни режалаштиришда аниқ ўлчовлар учун ишлатилади. Текширув давомида оёқларнинг ўқи, бўғимларнинг мослашувчанлиги ва сон мушакларининг кучи баҳоланади.
- Пателланинг эксенел жойлашуви билан тиззанинг рентгенограммаси
- Асосий усул сифатида тизза бўғимининг МРИ
- Операцияни режалаштиришда ўлчовлар учун КТ
- Эффузия ва лигаментларни баҳолаш учун ултратовуш
- Оёқ ўқи ва бўғимларнинг гипермобиллигини баҳолаш
- Текширув пайтида пателлар жой алмашинувини текшириш
Биринчи дислокацияни даволаш
Агар чашка ўзини тўғриламаса, шифокор уни жойига қайтаради, оёғини эҳтиёткорлик билан тўғрилайди. Кейин тизза бир неча ҳафта давомида тиргак билан иммобилизация қилинади, бу эса қўллаб-қувватлаш билан юриш имконини беради. Агар қўшма таранг бўлса, понксиён амалга оширилади. Оғриқ камайиши биланоқ, физика терапияси бошланади: ички қуадрисепсга, глутеал мушакларга эътибор қаратиш ва чўкиш пайтида тиззанинг ҳолатини назорат қилиш. Жарроҳлик одатда биринчи дислокация учун талаб қилинмайди, лекин агар бўғимда йиртилган остеохондрал бўлак топилса керак - у артроскопик тарзда ўрнатилади ёки олиб ташланади.
- Шифокор томонидан пателланинг қисқариши
- Рухсат этилган юриш билан 3-6 ҳафта давомида ортез
- Таранг гемартроз учун қўшма понксиён
- Қуадрисепс ва глутеал мушакларни кучайтириш
- Остеохондрал бўлакнинг авулсияси учун артроскопия
- Аста-секин спортга қайтиш
Такрорий дислокациялар ва олдини олиш
Агар дислокациялар такрорланса, консерватив даво одатда этарли эмас, чунки сабаб бўғимнинг тузилишида ётади. Бундай ҳолларда, медиал феморал-пателлар лигаментининг пластик жарроҳлиги ўз тендонидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади ва аниқ оғишлар бўлса, у тибиал туберозни силжитиш ёки труба шаклини тузатиш билан тўлдирилади. Операцияни танлаш КТ ва МРИ ўлчовлари натижаларига боғлиқ. Тактикадан қатъи назар, кестириб, тос мушакларининг кучи, қўниш назорати ва ҳаракат техникаси бўйича узоқ муддатли иш талаб қилинади - бусиз такрорлаш хавфи сақланиб қолади.
- Медиал феморал-пателлар лигаментининг пластик жарроҳлиги
- Кўрсаткичлар бўйича тибиал туберозни кўчириш
- Жиддий дисплазия ҳолатларида йивнинг шаклини тузатиш
- Кестириб, тос мушакларини мустаҳкамлаш учун узоқ муддатли дастур
- Қўниш ва бурилиш техникасини ўргатиш
- Спортга қайтишда ортез ёки лента