Антирефлукс механизми қандай ишлайди?
Сийдик пуфаги деворига тўғри бурчак остида кирмайди, лекин деворнинг ўзи ичида бир оз масофани босиб ўтади - бу ҳудуд субмукозал туннел деб аталади. Қувиқ тўлдирилганда ва айниқса сийиш пайтида қисқарганда, босим туннел деворларини бир-бирига босади ва лüменни ёпади.
Туннел жуда қисқа бўлса, тешик тўғри жойлашмаган ёки мушакларнинг таянчи заиф бўлса, вана ишламайди. Босим остида сийдик кўтарилади - рефлюкс пайдо бўлади.
Туғма қопқоқ этишмовчилиги билан боғлиқ бўлган бирламчи рефлюкс ва сийдик пуфагидаги юқори босим туфайли юзага келадиган иккиламчи рефлюкс мавжуд: нейроген қовуқ, простата аденомаси, уретранинг стриктураси, бачадон бўйни склерози. Бу жуда муҳим, чунки иккиламчи рефлюкс билан биринчи навбатда юқори қон босимининг сабабини даволаш керак.
Қайта оқим даражалари
- И даража - фақат сийдик йўлига рефлюкс, кенгаймасдан
- ИИ даража - қуйма тос суяги ва каликсларга этиб боради, кенгайиш йўқ
- ИИИ даража - сийдик йўллари ва тос бўшлиғининг ўртача кенгайиши
- ИВ даража - аниқ кенгайиш, сийдик йўлларининг бурмаланиши, коса ёйларининг силлиқлиги
- В даража - кескин кенгайиш ва бурилиш, пиелокалия тизимининг қўпол деформацияси
Семптомлар
- Кўпинча ҳеч қандай аломат йўқ - пиелонефрит эпизодидан кейин текширув вақтида рефлюкс аниқланади
- Сийдик чиқариш йўлларининг такрорий инфекциялари
- Айниқса, ёш болаларда катарал белгиларсиз юқори иситма эпизодлари
- Сийдик чиқариш пайтида ёки ундан кейин дарҳол кучаядиган пастки бел оғриғи
- Болаларда - сийиш пайтида безовталик, ёмон вазн ортиши, ўсишнинг кечикиши
- Рефлюкс нефропати билан қон босими ортиши
- Икки фазали сийиш: бўшатилгандан сўнг дарҳол чақирув яна пайдо бўлади
Нима учун рефлюкс хавфли?
- Такрорий пиелонефрит
- Рефлюкс нефропатия - буйрак тўқималарининг чандиқлари
- Буйракнинг қисқариши ва фаолиятининг йўқолиши
- Буйрак келиб чиқадиган артериал гипертензия, шу жумладан ёшларда
- Икки томонлама зарар билан сурункали буйрак касаллиги
- Рефлü нефропатияси бўлган аёлларда ҳомиладорликнинг асоратлари
Асосий нуқта: Буйракни бузадиган сийдик оқимининг ўзи эмас, балки рефлюкс ва инфекциянинг комбинацияси. Шунинг учун инфекцияни олдини олиш ҳар қандай босқичда даволашнинг марказий қисмидир.
Диагностика
- Ғалаба систоуретрографияси - бу рефлюксни кўриш ва унинг даражасини аниқлаш имконини берувчи асосий усул
- Паренхиманинг қалинлиги ва қолдиқ сийдик ҳажмини баҳолаш билан буйраклар ва сийдик пуфагининг ултратовуш текшируви
- Статик нефроссинтиграфия - буйракдаги чандиқларни аниқлайди
- Динамик нефроссинтиграфия - ҳар бир буйрак функциясини баҳолайди
- Умумий таҳлил ва сийдик маданияти
- Қон креатинин
- Нейроген дисфункцияга шубҳа қилинган уродинамик тадқиқот
- Сийдик чиқариш йўлларининг тешикларини баҳолаш учун систоскопия
- Вақт ўтиши билан қон босимини ўлчаш
Даволаш
- ИНФЕКЦИОН олдини олиш билан кузатиш - болаларда паст баҳолар учун, чунки рефлюкс кўпинча ёш билан йўқолади
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган паст дозаларда антибактериал профилактика
- Сийдик чиқариш ритмини нормаллаштириш ва ич қотишини даволаш кам баҳоланган, аммо самарали чора ҳисобланади
- Қувиқ дисфункциясини даволаш, агар мавжуд бўлса
- Иккиламчи рефлюкс пайтида сийдик пуфагидаги юқори босимнинг сабабини йўқ қилиш: простата аденомаси, уретранинг торайиши, бачадон бўйни склерози.
- Сийдик чиқариш йўли тешиги остига ҳажм ҳосил қилувчи моддани эндоскопик тарзда юбориш минимал инвазив усул ҳисобланади.
- Уретеросйстонеоанастомоз - янги анти-рефлукс туннел шаклланиши билан сийдик йўлларининг реимплантацияси; очиқ ёки лапароскопик усулда амалга оширилади
- Тегишли аномалиялар учун сийдик йўлларининг тешигини ажратиш
- Ишламайдиган буйракни олиб ташлаш - камдан-кам ҳолларда, агар у бутунлай қичишган бўлса ва асоратлар бўлса.
Кузатиш
- Мунтазам сийдик синовлари, айниқса иситманинг ҳар қандай эпизодида
- Паренхиманинг ўсиши ва қалинлигини баҳолаш билан буйракларнинг ултратовуш текшируви
- Қон босимини назорат қилиш
- Креатинин назорати
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган динамикани баҳолаш учун такрорий систография
- Рефлуксли боланинг ака-ука ва опа-сингилларини текшириш - касаллик ирсий мойилликка эга
- Ҳомиладорликни режалаштиришда рефлюксли нефропатияли аёлларда кузатув
Улар Тошкентда қаерда текширилади ва даволанади
Ташхис қўйиш учун систография ва буйрак функциясини баҳолаш, юқори даражадаги даволаш учун эса антирефлукс механизмини шакллантириш билан жарроҳлик керак.
Пойтахтимизда везикоуретерал рефлюксни, жумладан, очиқ ва лапароскопик уретеросистоноанастомозни текшириш ва жарроҳлик даволаш УРОЛОГИС СОМПЛЕХ тиббиёт маркази ва “Тошкент Тиббиёт маркази Парк” клиникасида амалга оширилмоқда.
Агар болада юқори ҳароратли пиелонефрит бўлса, текширувни систография билан якунлаганингизга ишонч ҳосил қилинг: рефлюкс шу тарзда аниқланади, акс ҳолда буйракда чандиқлар пайдо бўлгунча эътибордан четда қолади. Клиника алоқалари қуйида келтирилган.
