Нарколепсия билан нима содир бўлади
Одатда, мия уйғониш, нормал уйқу ва РЕМ уйқу фазаси ўртасидаги аниқ чегараларни сақлайди, бу даврда биз туш кўрамиз ва мушакларимиз деярли бутунлай бўшашади. Нарколепсия билан бу чегаралар хиралашади: РЕМ уйқусининг элементлари уйғонишга айланади. Демак, характерли кўринишлар тўплами - ҳақиқатда мушакларнинг тўсатдан бўшашиши, ухлаб қолганда ёрқин тушлар, уйғонганда ҳаракацизлик ҳисси. Касалликнинг биринчи турида мияда орехин ишлаб чиқарадиган ҳужайралар деярли қолмайди; уларнинг ўлимининг отоиммüн механизмини таклиф қилади.
- Нарколепсия тури 1 - катаплексия ва орексин этишмовчилиги билан
- Нарколепсия тури 2 - катаплексиясиз
- Шишларда, шикастланишларда, кўп склерозда иккиламчи шакллар
- Кўпинча ўсмирлик ёки ёшлик даврида бошланади
- Касаллик уйқу ёки характернинг этишмаслиги билан боғлиқ эмас
Асосий симптомлар
Мажбурий аломат - ойлар давомида ҳар куни мавжуд бўлган ортиқча кундузги уйқучанлик. Уйқу қисқа ва тетиклантирувчи, аммо бир-икки соатдан кейин уйқучанлик қайтади. Катаплексия ўзини тўсатдан заифлик сифатида намоён қилади: тиззалар қисилади, бош тушади, нутқ сўнади, лекин одам ҳамма нарсани эшитади ва тушунади. Расм уйқу фалажи, ухлаб қолганда ёки уйғонганда ҳаракат қилишнинг иложи бўлмаганда ва уйқу чегарасида жуда ёрқин, қўрқинчли ваҳийлар билан якунланади. Тунги уйқу кўпинча саёз ва вақти-вақти билан бўлади.
- Кун давомида назорациз уйқу ҳужумлари
- Кулги, ғазаб, ажабланиш фонида катаплексия
- Уйқу фалажи
- Ухлаб қолиш ва уйғониш пайтида ёрқин галлюцинациялар
- Кеча уйқуси бузилган
- Уларни хотирасиз автоматик ҳаракатлар
Бу ҳаётга қандай таъсир қилади?
Уйқучанлик туфайли ўқиш ва иш азобланади ва бошқалар кўпинча одамни дангаса ёки бепарво деб билишади, бу ўсмирлар учун қийин. Алоҳида муаммо - бу хавфсизлик: ҳайдаш пайтида ва асбоб-ускуналар билан ишлашда ухлаб қолиш ҳаёт учун хавфлидир. Катаплексия билан тўсатдан тушиш шикастланишга олиб келиши мумкин. Баъзи беморлар паст кайфият ва хавотирни бошдан кечиришади, шунинг учун даволанишда психологик ёрдам ҳам муҳимдир. Ҳайдаш муаммолари симптомларни назорат қилиш асосида шифокорингиз билан алоҳида муҳокама қилинади.
- Академик самарадорлик ва ишлашнинг пасайиши
- Ҳайдаш пайтида ухлаб қолиш хавфи
- Катаплексия туфайли жароҳатлар
- Бошқалардан нотўғри тушуниш
- Анксиете ва паст кайфият
- Касалликнинг биринчи турида килограмм ортиши
Диагностика
Биринчидан, шифокор уйқучанликнинг янада кенг тарқалган сабабларини истисно қилади: сурункали уйқусизлик, сменали иш, уйқу апнеси, дори-дармонлар, депрессия, анемия, ҳипотироидизм. Бунинг учун улар уйқу кундаликларини юритадилар ва асосий тестлардан ўтадилар. Асосий тадқиқот тунда полисомнография бўлиб, ундан сўнг кўп уйқу кечикиш тести ўтказилади: кун давомида беморга ухлаб қолиш учун бир нечта уринишлар берилади ва ухлаш қанчалик тез содир бўлиши ва РЕМ уйқуси пайдо бўладими ёки йўқми баҳоланади. Эпилепсияни истисно қилиш учун ЭЕГ керак, агар иккиламчи шаклга шубҳа бўлса, миянинг МРИ керак.
- Уйқу кундалиги ва уйқучанлик шкаласи
- Бир кечада полисомнография
- Кўп уйқу кечикиш тести
- Эпилепсияни истисно қилиш учун ЭЕГ
- ЦҲ, умумий қон рўйхати, ферритин
- Атипик расм билан миянинг МРИ
Даволаш ва турмуш тарзи
Нарколепсияни ҳали тўлиқ даволаш мумкин эмас, аммо унинг белгилари яхши назорат қилинади. Асос - невролог ёки сомнолог томонидан танланадиган режим ва дори-дармонларнинг комбинацияси. Куннинг маълум бир вақтида 15-20 дақиқалик қисқа режалаштирилган уйқу жуда самарали: улар уйқучанликни сезиларли даражада камайтиради. Уйғониш учун махсус препаратлар қўлланилади; баъзи дорилар катаплексия ва тунги уйғониш билан ёрдам беради. Уйқудан олдин мунтазам тартиб, спиртли ичимликлардан воз кечиш, тушдан кейин кофеинни чеклаш ва иш берувчингиз ёки мактабингиз билан мумкин бўлган имтиёзлар ҳақида гаплашиш муҳимдир.
- Режалаштирилган қисқа уйқулар
- Барқарор уйқу ва уйғониш тартиби
- Шифокор буюрганидек, ҳушёрликни оширадиган дорилар
- Катаплексияни назорат қилиш учун маҳсулотлар
- Спиртли ичимликлардан воз кечиш ва кечқурун кофеинни чеклаш
- Ҳайдаш ва хавфли механизмлар билан эҳтиёт бўлинг
- Психологик ёрдам ва яқинлар учун маълумот