Ёшга боғлиқ унутувчанлик ва демансдан қандай фарқ қилади?
Ёши билан маълумотни қайта ишлаш тезлиги табиий равишда секинлашади ва исм ёки сўзни эслаб қолиш қийинроқ бўлади, лекин кейин пайдо бўлади. Энгил когнитив бузилишлар билан ўзгаришлар ёш нормасидан ташқарига чиқади: одам яқинда бўлган суҳбатлар ва келишувларни унутади, саволларни такрорлайди, янги жойларда йўқолади, лекин кундалик ҳаёт билан, эҳтимол, катта куч билан курашади. Демансда бузилишлар уй хўжалигини мустақил бошқариш, пулни бошқариш ёки дори-дармонларни қабул қилишни қийинлаштиради.
- Амнестик тип - хотира асосан таъсир қилади
- Амнестик бўлмаган - эътибор, нутқ, режалаштириш азобланади
- Ёшга боғлиқ унутувчанлик - ҳаётга таъсир қилмайди
- Деманс - мустақилликни йўқотиш
Мумкин сабаблар
Кекса одамларда асосий сабаблар нейродегенератив касалликлар, биринчи навбатда Алцгеймер касаллиги ва миянинг қон томирларининг шикастланиши. Бироқ, шифокор потенциал қайтариладиган омилларни излайди. Кекса ёшдаги руҳий тушкунлик кўпинча хотира шикоятлари сифатида намоён бўлади. Баъзи дорилар, масалан, уйқу таблеткалари, седативлар ва антиколинержиклар, фикрлашни сезиларли даражада бузади. Сурункали уйқусизлик ва уйқу апнеси, Б12 витамини этишмовчилиги, ҳипотироидизм ва эшитиш қобилиятининг пасайиши ҳам когнитив функцияга таъсир қилади.
- Алцгеймер касаллигининг дастлабки босқичи
- Миядаги қон томир ўзгаришлар
- Депрессия ва анксиете касалликлари
- Б12 витамини этишмовчилиги, ҳипотироидизм
- Уйқу апнеаси, сурункали уйқусизлик
- Дори-дармонлар, спиртли ичимликларнинг ён таъсири
Белгилар
Қариндошлар кўпинча ўзгаришларни биринчи бўлиб сезадилар. Муайян вазиятларни ёзиш фойдалидир: нима унутилган ва қачон, қанча вақт олдин қийинчиликлар пайдо бўлган, улар қандай ўзгариб бормоқда. Ушбу маълумот шифокорга ёрдам беради. Агар инсоннинг ўзи муаммоларни сезмаса, лекин қариндошлари аниқ ёмонлашувни кўрса, бу текшириш учун сабабдир.
- Сўнгги воқеалар ва суҳбатларни унутиш
- Худди шу саволларни такрорлаш
- Сўзларни топишда қийинчилик
- Нарсаларни йўқотиш, учрашувларни унутиш
- Режалаштириш ва янги вазифаларни бажаришда қийинчиликлар
- Нотаниш жойда навигация қилишда қийинчилик
Қандай текширувлар керак
Невролог бузилишлар қандай ривожланганлигини, бемор қандай дори-дармонларни қабул қилаётганини, депрессия ва уйқу муаммолари бор-йўқлигини аниқлайди. Фикрлашни баҳолаш учун қисқа тестлар, масалан, Монреал когнитив рейтинг шкаласи ва агар керак бўлса, кенг қамровли нейропсикологик текширув қўлланилади. Миянинг МРИ қон томир лезёнларини, алоҳида қисмларнинг атрофиясини кўрсатади ва шиш ва гидроксефалияни истисно қилади. Б12 витамини, ЦҲ, тўлиқ қон рўйхати, глюкоза, жигар ва буйраклар параметрлари учун тестлар қайтарилмас сабабларни аниқлайди. Эшитиш ва кўриш қобилияти текширилади.
- Суҳбат ва неврологик текширув
- Монреал когнитив рейтинг шкаласи
- Нейропсикологик тест
- Миянинг МРИ
- Витамин Б12, ЦҲ, умумий қон рўйхати, глюкоза
- Эшитиш тести, уйқу ва кайфиятни баҳолаш
Нима қилиш ва даволаш
Даволаш аниқланган сабабларни бартараф этиш билан бошланади: витамин Б12 этишмовчилигини тўлдириш, ҳипотироидизм, депрессия ва уйқу апнесини даволаш ва дори-дармонларни кўриб чиқиш. Энгил бузуқликнинг демансга ўтишини олдини олиш учун тасдиқланган дорилар йўқ, шунинг учун ноотропиклар ва хун таквиелери даволаш сифатида тавсия этилмайди. Тасдиқланган фойдалар мунтазам жисмоний машқлар, қон босими ва шакарни назорат қилиш, чекишни ташлаш, спиртли ичимликларни меъёрлаш, эшитиш аппарати ёрдамида эшитишни тузатиш, фаол мулоқот қилиш ва янги нарсаларни ўрганишдир. Вазиятни невролог томонидан йилига бир марта ёки ёмонлашса, тезроқ текшириш керак.
- Қайтариладиган сабабларни даволаш
- Дори-дармонларни шифокорингиз билан кўриб чиқинг
- Ҳафтада бир неча марта аеробик машқлар
- Қон босими, шакар ва холестеринни назорат қилинг
- Эшитиш қобилиятини йўқотиш учун эшитиш воситаси
- Мулоқот, ўқиш, янги нарсаларни ўрганиш, йиллик кузатиш