Вҳат до тҳе топ анд боттом нумберс меан?
Юқори, систолик, босим юракдан қоннинг чиқиши, пастки, диастолик, уришлар орасидаги пауза пайтида кичик артерияларнинг қаршилиги билан ҳосил бўлади. Пастки қисми кўпинча юрак деб аталади, аммо бу нотўғри: у қон томирларининг ҳолати ва суюқлик ҳажмини ва томирларнинг оҳангини тартибга солувчи буйраклар иши ҳақида кўпроқ гапиради. Рақамлар орасидаги фарқ пулс босими деб аталади. Ёшларда томирлар эластикдир, шунинг учун ўсиш кўпинча пастки сонга таъсир қилади ва 60 йилдан кейин томирлар қаттиқлашади ва юқори қисми ўсади.
- Тҳе нормал диастолис прессуре ис белов 90 ммҲг. Арт.
- Таргет нумберс фор мост адулц аре белов 130/80
- Пастки қисмида изоляцияланган ўсиш кўпинча 50 ёшдан олдин содир бўлади
- 60 ёшдан кейин юқори қон босими тез-тез кўтарилади
- Диагносис ис маде бй репеатед меасуременц, нот бй а сингле эписоде
Вҳй доес лов блоод прессуре инсреасе?
Асосий механизм кичик артерияларнинг оҳангини ошириш ва торайтириш, шунингдек, натрий ва суюқликни ушлаб туришдир. Кўпгина ҳолларда, биз бир сабабга эга бўлмаган асосий гипертензия ҳақида гапирамиз: ирсият, ортиқча вазн, ортиқча туз, жисмоний машқлар этишмаслиги, спиртли ичимликлар, сурункали стресс ва уйқусизлик. Баъзи беморларда иккинчи даражали сабаб топилади - буйрак касаллиги, буйрак артериясининг торайиши, ортиқча адренал гормонлар, тиротоксикоз, уйқу апне синдроми. Дори-дармонлар ҳам қон босимини ошириши мумкин: оғриқ қолдирувчи воситалар, гормонал контрацептивлар, вазоконстриктор бурун томчилари.
- Ортиқча вазн ва ҳаракацизлик
- Рационда кўп миқдорда туз
- Спиртли ичимликлар ва чекиш
- Чронис стресс анд ласк оф слееп
- Дисеасес оф тҳе киднейс анд ренал артериес
- Уйқу апнеаси
- Соме медисатионс анд насал дропс
Сймптомс анд вҳй ит ис дангероус
Кўпинча, паст босимнинг ошиши ҳеч қандай тарзда ўзини намоён қилмайди ва тасодифан топилади. Баъзида эрталаб бошнинг орқа қисмида бош оғриғи, бошда оғирлик, тиннитус, чарчоқ ва кўз олдидаги доғларнинг милтиллаши бор. Шикоятларнинг йўқлиги хавфсизликни англатмайди: узоқ муддатли кўтарилган диастолик босим буйраклар, кўзлар ва миядаги кичик томирларга зарар этказади, чап қоринча деворини қалинлаштиради ва инсулт, юрак хуружи ва сурункали буйрак касаллиги хавфини оширади. Шунинг учун даволаниш қарорлари сизнинг ҳис-туйғуларингизни эмас, балки рақамлар ва умумий юрак-қон томир хавфи асосида қабул қилинади.
- Бошнинг орқа қисмида бош оғриғи, кўпинча эрталаб
- Қулоқларда шовқин ва кўз олдидаги доғлар
- Чарчоқ ва ёмон уйқу
- Бурундан қон кетиш
- Кўпинча - шикоятларнинг тўлиқ йўқлиги
Қон босимини қандай тўғри ўлчаш мумкин
Ўлчов хатолари нотўғри юқори рақамларнинг энг кенг тарқалган сабабидир. Беш дақиқалик дам олишдан сўнг ўлчашингиз керак, ўтириб, орқангизни қўллаб-қувватлаб, қўлингизни юрак даражасида, оёқлари кесиб ўтмаган, гапира олмайсиз. Манжет элканинг атрофига мос келиши керак: тор манжет натижани оширади. Бир-икки дақиқа оралиқда иккита ўлчовни олинг ва ўртачани ёзинг. Ўлчовдан ярим соат олдин қаҳва ичманг, чекманг ва спорт билан шуғулланманг. Ташхисни тасдиқлаш учун шифокор одатда қон босими журналини юритишни сўрайди ёки 24 соатлик мониторингни буюради.
- Ўлчовдан олдин 5 дақиқа дам олинг
- Қўлни юрак даражасида қўллаб-қувватланг
- Елканинг ўлчамига қараб манжет
- Кетма-кет иккита ўлчов, ўртачани ёзинг
- 30 дақиқа давомида чекиш ва қаҳва ичиш тақиқланади
- Кундаликни эрталаб ва кечқурун камида бир ҳафта сақланг
Нима қилиш керак ва қандай даволаш керак
Улар турмуш тарзи билан бошланади: ҳатто бир неча килограмм вазн йўқотиш қон босимини сезиларли даражада пасайтиради, кунига бир чой қошиқ тузни чеклайди, ҳафтада камида 150 дақиқа мунтазам юриш ёки бошқа аеробик фаолият, спиртли ичимликлар ва чекишдан воз кечиш ва нормал уйқу. Текширувга ЭКГ, экокардиёграфи, қон ва сийдик синовлари, агар кўрсатилса, буйракларнинг ултратовуш текшируви киради. Агар рақамлар юқори бўлиб қолса, шифокор дориларни танлайди - АСЕ инҳибитöрлери ёки сартанлар, калций антагонистлари, тиазид диуретиклари. Даволаш одатда узоқ муддатли; босим нормаллашганда уни тўхтатиб бўлмайди.
- Оғирлик ва бел атрофини камайтиринг
- Туз ва қайта ишланган овқатларни чекланг
- Ҳафтада камида 150 дақиқа аеробик фаолият
- Спиртли ичимликлар ва чекишни ташланг
- Уйқу апнесини ҳорлама ва нафас олиш паузалари билан даволанг
- Белгиланган дори-дармонларни курсларда эмас, балки доимий равишда қабул қилинг
