Нима учун суюқлик тўпланади?
Эффузия перикарднинг қатламлари яллиғланганда, шикастланганда ёки организмдаги суюқлик баланси мувозанатлашганда пайдо бўлади. Энг кўп учрайдиган сабаб - вирусли ёки аниқланмаган табиатнинг ўткир перикардити; Ундан кейин оз миқдорда суюқлик кўпинча қолади, бу аста-секин йўқолади. Сил касаллиги юқори бўлган ҳудудларда туберкулёз перикардитни истисно қилиш муҳимдир. Бошқа сабабларга кўра ўсмалар ва метастазлар, оғир буйрак этишмовчилиги, ҳипотироидизм, отоиммüн касалликлар, кўкрак қафаси шикастланиши, миокард инфаркти ва юрак жарроҳлиги оқибатлари.
- Вирусли ва идиопатик перикардит
- Сил касаллиги
- Онкологик касалликлар
- Сурункали буйрак этишмовчилиги ва уремия
- Гипотироидизм
- Тизимли қизил югурук ва бошқа отоиммüн касалликлар
- Кўкрак жароҳати, юрак хуружи, юрак жарроҳлиги
Семптомлар
Секин-аста тўпланган эфüзён йиллар давомида шикоятларга олиб келмаслиги мумкин, чунки перикарднинг чўзилиши учун вақт бор. Агар суюқлик яллиғланиш билан боғлиқ бўлса, кўкрак қафасида босилган ёки ханжар оғриғи мавжуд бўлиб, у нафас олиш ва ёлғон ҳолатида кучаяди ва одам ўтириб, олдинга эгилганида заифлашади. Катта эфüзён қўшни тузилмаларни сиқади: нафас қисилиши, қуруқ йўтал, ҳиқичоқ ва қорин бўшлиғида тўлиқлик ҳисси пайдо бўлади. Тампонада билан вазият тезда ёмонлашади: нафас қисилиши кучаяди, босим пасаяди, бўйин томирлари шишади.
- Тана ҳолатига ва нафас олишга қараб кўкрак оғриғи
- Машқ қилишда ва дам олишда нафас қисилиши
- Қуруқ йўтал, ҳиқичоқ, овоз бўғилиши
- Юрак уриши
- Заифлик, шишиш
- Юқумли табиатнинг иситмаси
Диагностика
Асосий усул - экокардиёграфия: у суюқлик миқдорини, унинг тақсимланишини ва энг муҳими, юрак камераларини тўлдиришга таъсирини кўрсатади. Тампонада хавфи борми деган саволга жавоб берадиган ЭчоСГ. ЭКГда перикардитдаги типик ўзгаришлар ва катта эфüзёнлар билан кучланишнинг пасайиши аниқланади. Кўкрак қафаси рентгенограммасида юрак сояси кенгаяди ва шарсимон шаклга эга бўлади. Кейинчалик, шифокор сабабни қидиради: умумий қон тести, яллиғланиш кўрсаткичлари, буйрак ва қалқонсимон безнинг ишлаши, сил касаллигини текшириш ва агар ўсимтага шубҳа бўлса, компютер томографияси. Агар понксиён амалга оширилса, суюқлик таҳлилга юборилади.
- Экокардиёграфия асосий усул ҳисобланади
- ЭКГ
- Кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Тўлиқ қон рўйхати, СРП, креатинин, ЦҲ
- Сил касаллиги учун тест
- Кўрсаткичларга кўра кўкрак қафасининг КТ
- Понксиён пайтида перикардиал суюқликни ўрганиш
Юрак тампонадаси
Тампонада, перикарддаги суюқлик босими юрак камераларидаги босим билан солиштириш мумкин бўлганда ва қоринчалар тўлиқ тўлдиришни тўхтатганда пайдо бўлади. Юрак чиқиши пасаяди, органлар этарли қон олмайди. Одам безовталанади, ранги оқариб, терлайди, тез нафас олади, кучли заифликдан шикоят қилади, қон босими пасаяди, юрак уриши тезлашади, бўйин томирлари шиширади. Бу фавқулодда вазият: ёрдам ултратовуш назорати остида суюқликни зудлик билан олиб ташлашдан иборат. Бундай вазиятда кутиш ва томоша қилиш мумкин эмас - 103 рақамига тез ёрдам чақиринг.
- Тез ортиб бораётган нафас қисилиши
- Қон босими ва тахикардиянинг пасайиши
- Шишган бўйин томирлари
- Оқарган, совуқ тер, чалкашлик
- Ултратовуш текшируви остида шошилинч перикардиёсентез
Даволаш ва кузатиш
Тактикалар суюқлик ҳажмига, аломатлар ва сабабларга боғлиқ. Кичкина асемптоматик эфüзён одатда аралашувни талаб қилмайди: такрорий экокардиёграфи билан кузатиш буюрилади ва асосий касаллик даволанади. Яллиғланишли перикардит учун яллиғланишга қарши терапия курси қўлланилади, шифокор томонидан танланади ва даволаниш вақтида жисмоний фаолият чекланади. Катта ёки ўсиб бораётган эфüзён бўлса, шунингдек, суюқликнинг табиатини аниқлаш учун перикардиал понксиён амалга оширилади. Мураккаб ва такрорий ҳолатларда перикардда жарроҳлик дренажлаш ёки ойна шаклланиши амалга оширилади.
- Кичик эфüзёнлар учун кузатиш ва такрорий экокардиёграфи
- Перикардит учун яллиғланишга қарши терапия
- Сил, ҳипотироидизм, буйрак этишмовчилигини даволаш
- Катта эфüзён ёки тампонада учун перикардиёсентез
- Релапслар учун жарроҳлик дренажи
- Даволаш даврида жисмоний машқларни чеклаш
