Вана билан нима содир бўлади
Трикуспид қопқоғи бир текис очилади ва ёпилади, юкни учта варақ бўйлаб тақсимлайди. Иккита валф мавжуд бўлганда, уларнинг ҳар бири ҳар бир қисқариш билан механик стрессни кучайтиради. Валфларнинг тўқимаси аста-секин зичроқ бўлади, унда калций тўпланади ва ҳаракатчанлик пасаяди. Натижада, тешик тораяди - аорта стенози пайдо бўлади ёки клапанлар маҳкам ёпилишидан тўхтайди ва қоннинг бир қисми қоринчага қайтади - аорта этишмовчилиги ривожланади. Кўпинча иккала бузилишнинг комбинацияси ва улар билан аортанинг кенгайиши мавжуд.
- Узоқ асемптоматик давр
- Ваналарни аста-секин сиқиш ва калсификация қилиш
- Аорта стенози - қоринча чиқишининг торайиши
- Аорта этишмовчилиги - тескари қон оқими
- Кўтарилган аортанинг кенгайиши - аортопатия
- Юқумли эндокардит хавфи ортади
Сабаблари ва хавф омиллари
Қусур пренатал даврда, аорта қопқоғининг барглари тўлиқ ажратилмаганда шаклланади. Аниқ сабаб номаълум, аммо ирсий мойиллик мавжуд: яқин қариндошларда бундай қопқоқ жуда тез-тез учрайди, шунинг учун уларга битта экокардиёграфи ўтказиш тавсия этилади. Эркаклар аёлларга қараганда тез-тез иллатга дуч келишади. Асоратларнинг ривожланиш тезлиги нафақат валфнинг ўзига, балки қон босими, липидлар ва ёмон одатлар қанчалик яхши назорат қилинишига боғлиқ.
- Хомилада клапан шаклланишининг бузилиши
- Оилавий мойиллик
- Эркак жинси
- Артериал гипертензия
- Чекиш ва юқори холестерин
- Аортанинг коарктацияси ва бошқа нуқсонлар билан комбинацияси
Семптомлар
Вана юк билан бардош берар экан, ҳеч қандай шикоятлар йўқ ва нуқсон текширув пайтида юрак шовқини ёки тасодифан ултратовуш текширувида аниқланади. Семптомлар торайиб кетганда ёки қоннинг тескари оқими сезиларли бўлганда пайдо бўлади. Стенознинг классик триадаси ангина, зўриқиш пайтида ҳушидан кетиш ва нафас қисилишидир. Валф этишмовчилиги билан энг кўп учрайдиган аломатлар кучли юрак уриши, ётганда чарчоқ ва нафас қисилиши ҳисси. Шикоятларнинг пайдо бўлиши аллақачон операцияни муҳокама қилиш учун сигнал бўлиши муҳимдир.
- Аускултацияда юрак шовқини
- Машқ пайтида, кейин эса дам олишда нафас қисилиши
- Жисмоний машқлар пайтида кўкрак оғриғи
- Жисмоний машқлар пайтида бош айланиши ва ҳушидан кетиш
- Чарчоқлик ва чидамлиликнинг пасайиши
- Юрак тезлигининг ошиши ҳисси
Диагностика ва кузатиш
Асосий усул - экокардиёграфия: бу варақалар сонини, калсификация даражасини, тешик майдонини, босим градиентини, тескари оқим ҳажмини ва кўтарилган аорта диаметрини кўрсатади. Ушбу маълумотлардан фойдаланиб, шифокор тестни қанчалик тез-тез такрорлаш кераклигини аниқлайди - одатда йилига бир мартадан бир неча йилда бир марта. Агар аорта ултратовушда ёмон кўринса ёки аллақачон кенгайган бўлса, КТ ёки МРИ буюрилади. ЭКГ чап қоринча ортиқча юкланишини баҳолашга ёрдам беради ва стресс тестлари юк бардошлилигини аниқлаш учун шикояциз беморларда қўлланилади.
- ЭчоСГ асосий ва такрорий усул сифатида
- Кўтарилган аортанинг диаметрини ўлчаш
- ЭКГ, чап қоринча гипертрофияси белгилари
- Кенгайиш пайтида аортанинг СТ ёки МРИ
- Яқин қариндошлар учун скрининг экокардиёграфи
- Қон босимини назорат қилиш
Даволаш ва асоратларни олдини олиш
Валфларни тиклайдиган ёки калсификацияни тўхтатадиган дорилар йўқ. Даволаш клапан ва аортани ҳимоя қилишга қаратилган: қон босимини нормаллаштириш, липидларни тузатиш, чекишни ташлаш. Жиддий стеноз, аортанинг сезиларли этишмовчилиги ёки сезиларли даражада кенгайиши бўлса, операция ўтказилади - клапанни механик ёки биологик протез билан алмаштириш, реконструктив пластик жарроҳлик ва аортопатия бўлса, бир вақтнинг ўзида аортага аралашув. Юқумли эндокардитнинг олдини олиш муҳим аҳамиятга эга: ўз вақтида тиш даволаш ва ҳар қандай аралашувдан олдин нуқсонни мажбурий эслатиш.
- Қон босими ва липидларни назорат қилиш
- Чекишни ташлаш
- Тиш санитарияси ва эндокардитнинг олдини олиш
- Шифокор томонидан тавсия этилган статик юкларни ва оғир юкларни кўтаришни чеклаш
- Кўрсаткичларга мувофиқ валфни алмаштириш ёки таъмирлаш
- Аневризма учун кўтарилган аортага аралашув
