Икки хил зарар
Элка бўғимида бисепснинг узун бошининг йиртилиши бисепснинг энг кўп учрайдиган шикастланишидир. Тендон тор йивда элкама бўғимидан ўтади, ўнлаб йиллар давомида кийилади ва бир нуқтада, баъзан нормал ҳаракат пайтида узилади. Мушак пастга силжийди, лекин иккинчи бош ва брачиалис қўлни эгишда давом этади, шунинг учун кучнинг йўқолиши кичикдир. Тирсакдаги дистал тендоннинг йиртилиши бошқа масала: бу мушакнинг билакка бириктирилишининг ягона жойи ва у йиртилганда кафтнинг юқорига айланиши сезиларли даражада заифлашади. Бундай ёрилиш одатда эгилган қўлда кучли юк билан бир вақтда содир бўлади.
- Елкада узун бошнинг ёрилиши - 50 ёшдан ошган одамларда кўпроқ учрайди
- Одатда тендоннинг узоқ вақт давомида аşıнмасı туфайли
- Тирсакдаги дистал тендоннинг узилиши - 40-60 ёшли эркакларда кўпроқ учрайди
- Механизм - букилган тирсак билан оғирликни кескин кўтариш
- Деформациясиз оғриқли қисман кўз ёшлари
- Қисқа бошнинг ёрилиши жуда кам учрайди
Семптомлар
Юқори қисмида йиртиқ пайдо бўлганда, одам тез-тез чертишни эшитади ёки ҳис қилади ва элканинг олд қисмида ўткир оғриқни ҳис қилади, кейин эса тезда камаяди. Бир-икки кундан кейин кўкариш пайдо бўлади ва мушак пастга қараб ҳаракатланади, тирсак устидаги конвекс тизма ҳосил қилади. Пастда йиртиқ пайдо бўлганда, тирсагининг эгилишида оғриқ пайдо бўлади, у эрда чўкиш сезилади, мушак юқорига тортилади ва кўкаришлар билак бўйлаб тарқалади. Асосий симптом кафтни юқорига қаратган ҳолда билакни буришда заифликдир, айниқса калит ёки торнавидани буришга ҳаракат қилганда сезилади.
- Шикастланиш вақтида босиш ва ўткир оғриқ
- Мушакларнинг деформацияси: пастки қисмида думалаб ёки тирсагига чўмилиш
- Елкада ёки билакда кўкаришлар
- Тирсак эгилишининг заифлиги
- Билакнинг ташқи томонга айланишининг сезиларли заифлиги
- Машқ пайтида оғриқ, бир неча кундан кейин камаяди
Диагностика
Ташхис кўпинча текширилганда аниқ бўлади: мушакларнинг контури ўзгарган, дип ёки рулон, билакнинг заиф айланиши. Дистал авулсия учун мушакларнинг сиқилиши билан тест қўлланилади: тўлиқ ёрилиш билан билак айланмайди. Ултратовуш - бу тендон ва унинг жой алмашиш даражасини аниқ кўрсатадиган тез ва мавжуд усул. МРИ тўлиқ ёки қисман ёрилишни аниқроқ аниқлайди ва операцияни режалаштиришга ёрдам беради, айниқса ноаниқ ҳолатларда ва семиз беморларда. Суякнинг шикастланиши ва суяк бўлагининг авулсиясини истисно қилиш учун рентген нурлари олинади.
- Мушаклар контурини ва билакнинг айланиш кучини баҳолаш учун текширув
- Бисепсни сиқиш тести
- Тендонлар ва юмшоқ тўқималарнинг ултратовуш текшируви
- Элка ёки тирсак қўшимчасининг МРИ
- Суяк авулсиясини истисно қилиш учун рентгенограмма
- Соғлом қўл билан таққослаш
Даволаш
Кекса одамларда элкада узун бошнинг ёрилиши ва куч талаблари паст бўлса, кўпинча жарроҳликсиз даволанади: бир неча кун дам олиш, оғриқни йўқотиш, сўнгра ҳаракатларни босқичма-босқич тиклаш ва мушакларни кучайтириш. Елкада ёстиқ қолади, лекин функцияга жуда оз таъсир қилади. Операция ёшлар, спортчилар ва косметик нуқсонлар ёки мушакларнинг спазмлари ҳақида ташвишланаётганларда муҳокама қилинади. Аксинча, тирсагидаги дистал тендоннинг авулсияси деярли ҳар доим радиусга жарроҳлик тузатишни талаб қилади ва буни дастлабки икки-уч ҳафта ичида бажариш яхшироқдир: кейинчалик тендон қисқаради ва чандиқлар қолади, бу эса операцияни мураккаблаштиради.
- Биринчи кунларда дам олиш, совуқлик ва оғриқни йўқотиш
- Қарияларда узоқ бош ёрилишининг консерватив бошқаруви
- Элкада кўрсатилса, тенодез ёки тенотомия
- Дистал тендонни радиусга қайтариш
- Тирсакдаги авулсия учун эрта операция
- Секин-аста куч тиклаш дастури
Қайта тиклаш
Елканинг йиртиғини консерватив даволагандан сўнг, ҳаракат бир неча ҳафта ичида тикланади ва икки-уч ой давомида куч-қувват машқлари аста-секин қўшилади. Дистал тендондаги операциядан сўнг, қўл ортез билан ўрнатилади, тирсакдаги ҳаракатлар жарроҳнинг схемасига мувофиқ босқичма-босқич кенгайтирилади, оғир юкларни кўтариш тахминан уч ой давомида тақиқланади ва оғир иш ва спортга тўлиқ қайтиш тахминан олти ой давом этади. Режимнинг бузилиши такрорий ажралишнинг асосий сабабидир. Чекиш тендоннинг даволанишини секинлаштиради, шунинг учун даволаниш даврида ундан қочиш тавсия этилади.
- Жарроҳликдан кейин тирсакдаги ҳаракатларнинг босқичма-босқич кенгайиши
- Бир неча ҳафта давомида ортез
- Тахминан 3 ой давомида оғир нарсаларни кўтармаслик керак
- Елка ва билак мушакларини босқичма-босқич кучайтириш
- Тахминан олти ойдан кейин оғир ишга қайтинг
- Даволаш даврида чекишни ташлаш