Пателла қандай бузилади?
Пателла тўғридан-тўғри терининг остида жойлашган ва мушаклар билан ҳимояланмаган, шунинг учун сиз эгилган тиззага тушганингизда, у зарба олади. Иккинчи механизм билвосита: қуадрисепс мушаклари кескин қисқаради, танани йиқилишдан сақлайди ва суякни бўйлаб йиртиб ташлайди. Аралаш механизм ҳам мумкин. Мушак ва пателлар лигаментнинг тортиш йўналиши бўлакларнинг ажралишини аниқлайди: агар латерал қўллаб-қувватловчи тузилмалар бузилмаган бўлса, ҳеч қандай жой алмашиш бўлмаслиги мумкин; агар улар йиртилган бўлса, парчалар ажралиб чиқади ва экстансор аппарати ишлашни тўхтатади.
- Трансверс синиш - энг кенг тарқалган вариант
- Кучли тўғридан-тўғри зарба туфайли майдаланган синиш
- Узатма функциясини йўқотмасдан узунламасıна синиш
- Пателанинг пастки қутбининг авулсияси
- Бузилмаган латерал тузилмалар билан жой ўзгартирилмаган синиш
- Сиқиш ва кенгайишнинг йўқолиши билан синиш
Семптомлар
Оғриқ тизза қопқоғи ҳудудида аниқ локализация қилинади ва оёқни тўғрилашга уринаётганда кескин кучаяди. Тиз тезда шиширади: синган суякдан қон бўғим бўшлиғига киради ва бир-икки соат ичида бўғим қаттиқ ва иссиқ бўлади. Пателла устида оғриқли бўшлиқ сезилиши мумкин ва унинг ўзи қисмларга бўлинганлигини ҳис қилади. Асосий синов - ётган ҳолда текисланган оёқни кўтаришга уриниш: агар экстансор аппарати йиртилган бўлса, бу мумкин эмас. Юриш жуда қийин, оёғи йўл беради.
- Тиз қопқоғи ҳудудида оғриқ
- Қон тўпланиши туфайли бўғимнинг тез шишиши
- Тўғри оёқни кўтара олмаслик
- Парчалар орасидаги пайпасланадиган бўшлиқ
- Тизнинг олд қисмида кўкаришлар
- Юришга ҳаракат қилаётганда беқарорлик
Диагностика
Тўғридан-тўғри ва латерал проекцияларда тизза бўғимининг рентгенограммаси синиш чизиғини ва бўлакларнинг ажралиб чиқиш даражасини аниқлайди; ён тортишиш энг информацион ҳисобланади. Бундан ташқари, узунламасıна ёриқларни кўриш ва артикуляр сиртни баҳолаш учун эксенел ҳизалама амалга оширилади. Суяк қирраси силлиқ юмалоқ, кўпинча иккала томондан ва шикастланмаган иккита бўлакдан иборат бўлса, синишни туғма хусусият - билобед пателла билан аралаштириб юбормаслик керак. Майдаланган ёриқлар учун КТ операцияни режалаштириш учун ишлатилади ва ултратовуш ва МРИ тўрт бошли бош суяги ва пателлар лигаментини баҳолашга ёрдам беради.
- Фронтал ва латерал проекцияларда тиззанинг рентгенограммаси
- Пателланинг эксенел жойлашиши
- КТ - майдаланган ва бўғим ичидаги ёриқлар учун
- Экстансор аппарати тендонларининг ултратовуш текшируви
- Боғлар ва хафтага шикастланганда шубҳали МРИ
- Оёқни фаол кенгайтириш тести
Даволаш
Агар парчалар ажралмаган бўлса ва одам текис оёғини сақлаб қолса, даволаш консерватив ҳисобланади: тизза 4-6 ҳафта давомида кенгайтма ҳолатида ортез ёки шина билан ўрнатилади, таянч билан юришга рухсат берилади ва тўрт бошли мушак учун изометрик машқлар буюрилади. Агар бўлаклар бир неча миллиметрдан ошиқ бўлса, артикуляр сирт шикастланган ёки кенгайиш йўқолса, операция ўтказилади: бўлаклар бирлаштирилади ва симли ҳалқа, винтлардек ёки бирлаштирилган тузилмалар билан нақшли игналар билан ўрнатилади. Баъзида лигаментни тиклаш учун пастки қутбнинг кичик бўлаклари чиқарилади. Пателлани тўлиқ олиб ташлаш жуда кам учрайди.
- 4-6 ҳафта давомида кенгайтмада ортез ёки шина
- Қўллаб-қувватлаш ва дозаланган юк билан юриш
- Сон мушаклари учун изометрик машқлар
- Трикотаж игналари ва симли ҳалқа билан остеосинтез
- Тегишли синиш геометрияси учун винтлар билан маҳкамлаш
- Таранг гемартроз учун қўшма понксиён
Реабилитация ва мумкин бўлган оқибатлар
Қайта тиклашнинг асосий мақсадлари тўрт бошли мушакнинг тўлиқ кенгайиши ва кучини тиклаш ва аста-секин флексиённи тиклашдир. Улар тўпиқдаги мушакларнинг кучланиши ва тўпиқдаги ҳаракатлар билан бошланади, сўнгра шифокор томонидан рухсат этилган диапазонда тиззанинг пассив ва фаол флексиясини қўшади. Сон мушаклари ҳажмини жуда тез йўқотади, шунинг учун биринчи кунлардан бошлаб машқлар муҳим аҳамиятга эга. Мумкин бўлган оқибатлар - қаттиқлик, кенгайишнинг заифлиги, машқлар пайтида тизза қопқоғи остидаги оғриқ ва пателла артрозининг ривожланиши, айниқса артикуляр сирт аниқ тикланмаган бўлса. Тери остидаги ноқулайлик туфайли термоядровийдан кейин металл конструкциялар кўпинча олиб ташланади.
- Куадрисепснинг дастлабки кучланиши
- Тизза эгилиш бурчагини босқичма-босқич ошириш
- Мушаклар назорати тикланмагунча ёрдам билан юриш
- Тизза мустаҳкамлиги ва барқарорлиги учун машқлар
- Бирлаштиришни тасдиқлашдан олдин тасвирларни назорат қилинг
- Металл конструкциялар бузилган бўлса, уларни олиб ташлаш