Ҳавола билан нима содир бўлади?
Пателлар тендон лигаменти тўрт бошли мушакнинг кучини пастки оёққа узатади. Сакраш ва қўниш пайтида у тана вазнидан бир неча баравар кўп юкни бошдан кечиради. Этарли тикланиш паузалари бўлмаса, бириктирувчи зонада микро-кўз ёшлар тўпланади. Тўқималар қайта тикланади: коллаген толалари хаотик бўлади, янги томирлар ва асаб тугунлари пайдо бўлади - улар оғриқни келтириб чиқаради. Бу эрда йирингли ва аниқ шиш билан классик яллиғланиш йўқ, шунинг учун тендинит ҳақида эмас, балки тендинопатия ҳақида гапириш тўғрироқ. Кўпинча пателланинг пастки қутбидаги лигаментнинг юқори қисми таъсирланади.
- 1-босқич - фақат машқдан кейин оғриқ
- 2 - машғулот бошида оғриқ, исинишдан кейин ўтиб кетади
- 3-чи - машқлар пайтида ва ундан кейин оғриқ, натижа азобланади
- 4-чи - доимий оғриқ, лигаментнинг ёрилиши мумкин
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий сабаб - юк ва матонинг имкониятлари ўртасидаги номувофиқлик. Сакраш машқлари ҳажми кескин оширилганда хавф ортади: танаффусдан кейин, мавсум бошида ёки мураббийлар ёки сиртларни алмаштирганда. Спортчининг ўзига хос хусусиятлари ҳам муҳимдир: заиф ёки аксинча, сон мушакларининг ҳаддан ташқари юкланиши, қаттиқ орқа сон ва болдир мушаклари, оёқ Билаги зўр ҳаракатчанлиги, нотўғри қўниш техникаси. Қўшимча омиллар - залда қаттиқ замин, эскирган поябзал, ортиқча вазн ва эркак жинси.
- Сакраш ва сқуац ҳажмининг кескин ошиши
- Волейбол, баскетбол, баландликка ва узунликка сакраш
- Қуадрисепс ва глутеал мушакларнинг заифлиги
- Қаттиқ сон мушаклари ва бузоқ мушаклари
- Чекланган оёқ Билаги зўр ҳаракатчанлик
- Қаттиқ юзалар ва эскирган поябзал
- Машқлар орасидаги дам олишнинг этарли эмаслиги
Семптомлар
Оғриқ қатъий маҳаллийдир: спортчи бир бармоғи билан тизза қопқоғи остида кўрсатади. Аввалига у машғулотдан сўнг пайдо бўлади ва бир кун ичида кетади, кейин у дарс бошида пайдо бўлади, исиниш пайтида пасаяди ва кечқурун қайтиб келади. Сакраш, чўкиш, зинадан пастга тушиш ва тиззани букилган ҳолда узоқ вақт ўтириш оғриқ келтириши мумкин. Деярли шиш пайдо бўлмайди, бўғимдаги ҳаракат тўла, тизза блокланмаган. Агар оғриқ сизни машғулотни тўхтатишга мажбур қилса ёки юриш пайтида сизни безовта қилса, бу ҳолат ривожланган деб ҳисобланади.
- Пателланинг пастки қутбида нуқта оғриғи
- Сакраш ва чўкиш пайтида оғриқ кучаяди
- Зинадан тушганда оғриқ
- Букилган тиззалар билан узоқ вақт ўтиргандан кейин ноқулайлик
- Эрталаб тиззанинг қаттиқлиги
- Ҳаракатнинг тўлиқ доирасини сақлаб қолиш
Диагностика
Ташхиснинг асоси текширувдир. Шифокор пателланинг пастки қутбида оғриқли нуқта топади, кенгайиш кучини текширади, бир оёғида чўзилиш ва қўниш техникасини баҳолайди. Тизза қўшимчасининг ултратовуш текшируви лигаментнинг қалинлашишини, тўқималарни қайта қуриш жойларини ва янги томирларни кўрсатади, шунингдек, динамикани кузатишга имкон беради. МРИ, агар расм шубҳали бўлса, қисман йиртиққа шубҳа бўлса ёки операциядан олдин белгиланади. Суяк ўзгаришларини, лигаментларнинг калсификациясини ва ўсмирларда Осгоод-Счлаттер ёки Синдинг-Ларсен касаллигини истисно қилиш учун рентген нурлари керак.
- Пателанинг пастки қутбини палпация қилиш
- Бир оёқли чўзилган ва мойил платформа синови
- Пателлар лигамент билан тизза бўғимининг ултратовуш текшируви
- Шубҳали ёрилиш учун тизза бўғимининг МРИ
- Суяк патологиясини истисно қилиш учун тизза бўғимининг рентгенограммаси
- Сон мушакларининг мослашувчанлиги ва кучини баҳолаш
Даволаш ва спортга қайтиш
Тўлиқ дам олиш лигаментни даволамайди: стресссиз у заифлашади. Мақсад, сакраш ва чуқур чўзилишларни вақтинча олиб ташлашдир, лекин лигаментга ўлчанган куч ишини беради. Дастурнинг асоси секин сқуац ва эксантрик машқлар бўлиб, уларда мушак чўзиш учун ишлайди; оғриқнинг мақбул даражасига эътибор қаратиб, юк аста-секин оширилади. Бундан ташқари, улар сон ва болдирнинг орқа қисмини чўзади, глутеал мушакларни кучайтиради ва қўниш техникасини тўғрилайди. Шок тўлқини терапияси ва лазер доимий ҳолатларда оғриқни камайтиради. Яллиғланишга қарши препаратлар қисқача ва шифокор томонидан белгилаб қўйилганидек қўлланилади; лигаментга глюкокортикоидларни инъэкция қилиш ёрилиш хавфи туфайли тавсия этилмайди. Тўлиқ машғулотларга қайтиш ўртача 3-6 ойни олади.
- Сакраш ва чуқур чайқалишни вақтинчалик рад этиш
- Эксантрик қуадрисепс машқлари
- Мутахассис назорати остида юкни босқичма-босқич ошириш
- Ҳамстринг ва бузоқнинг чўзилиши
- Глутеал ва ядро мушакларини кучайтириш
- Доимий оғриқлар учун зарба тўлқини ва лазер терапияси
- Сакраш ва қўниш техникасини тузатиш
- Спортга қайтиш даври учун лента ёки тизза бўшлиғи