Нима учун пайдо бўлади
Ўсмирлик даврида, тибиал тубероситй соҳасида ўсиш зонаси мавжуд - хафтага ҳали суякка айланмаган ва шунинг учун механик жиҳатдан заифроқ бўлган. Унга пателлар лигамент бириктирилган. Ҳар бир сакраш, чайқалиш ва чайқалиш билан, қуадрисепс феморис мушаклари бу жойни тортади ва тез-тез такрорлаш билан суяк тўқималарининг яллиғланиши ва кўпайиши билан микродама пайдо бўлади. Ўсмирлар айниқса ўсиш даврида, мушаклар ва тендонлар суякларнинг узайишига дош бера олмайдиган ва нисбатан қисқа ва тор бўлиб қолганда жуда заифдир. Ўғил болалар кўпроқ касал бўлишади, лекин қизларнинг спорт билан шуғулланиши ортиб бориши билан фарқ қисқаради.
- Тубероз ҳудудида очиқ ўсиш зонаси
- Юклаш пайтида пателлар лигаментнинг тортилиши
- Суякнинг тез ўсиши даври
- Сон мушакларининг қисқариши ва кучланиши
- Сакраш ва югуриш спорти
- Ёши 10-15 йил
Семптомлар
Асосий шикоят - тизза қопқоғи остидаги оғриқ, аниқ суяк протрусион жойида. Югуриш, сакраш, чўкиш, зинапояга чиқиш ва тиз чўкишда кучаяди, дам олишда эса камаяди. Аста-секин, бу соҳада кўзга кўринадиган зич, оғриқли шиш пайдо бўлади. Жараён кўпинча икки томонлама бўлади, гарчи бир оёғи одатда оғриқли бўлса. Умумий ҳолат азобланмайди: иситма йўқ, терининг қизариши ва бўғимдаги эфüзён. Агар ушбу белгилар мавжуд бўлса, ташхисни қайта кўриб чиқиш керак.
- Машқ қилиш билан тизза қопқоғи остидаги оғриқ
- Шин устидаги зич оғриқли бўлак
- Югуриш, сакраш, зинапояга кўтарилишда оғриқ кучаяди
- Тиз чўкиш пайтида оғриқ
- Дам олиш пайтида оғриқни камайтириш
- Иккала тизза ҳам тез-тез таъсирланади
- Ҳарорат ёки қизариш йўқ
Диагностика
Ташхис одатда текширув орқали қўйилади: одатдаги ёш, жисмоний машқлар билан боғлиқлик ва туберкулёз соҳасидаги оғриқ жуда характерлидир. Расм атипик бўлса, қўшимча тадқиқотлар талаб қилинади. Ултратовуш текшируви пателлар лигаментнинг қалинлашишини ва юмшоқ тўқималарнинг шишишини кўрсатади. Агар парча шубҳа қилинган бўлса, дам олиш ва кечаси оғриқ бўлса, жароҳатлар бўлса ёки бошқа сабабларни истисно қилиш учун рентгенограмма амалга оширилади. Мураккаб ҳолатларда МРИ камдан-кам қўлланилади. Хавотир берувчи аломатлар - тунги оғриқ, иситма, вазн йўқотиш - инфекцияни ва ўсма жараёнларини истисно қилишни талаб қилади, шунинг учун уларни эътиборсиз қолдириб бўлмайди.
- Тубни текшириш ва палпация қилиш
- Кестириб, мушакларнинг мослашувчанлигини баҳолаш
- Тиз бўғимининг ултратовуш текшируви
- Атипик расм билан тизза бўғимининг рентгенограммаси
- Қийин ҳолатларда МРИ
- Хавотир берувчи белгилар билан инфекция ва ўсмани истисно қилиш
Даволаш
Қайта тиклашни тезлаштириш учун махсус даволаш йўқ ва бу шарт эмас: мақсад оғриқни камайтириш ва фаолликни сақлаб қолишдир. Юк созланган ва тўлиқ бекор қилинмайди: сакраш ва югуриш ҳажми вақтинча камаяди, уларни сузиш, велосипедда юриш ва зарба юкисиз машқлар билан алмаштиради. Куадрисепс ва сон мушакларини ҳар куни чўзиш, шунингдек, сон ва думба мушакларини босқичма-босқич кучайтириш муҳим аҳамиятга эга. Тренингдан кейин 15 дақиқа совуқ ёрдам беради. Оғриқ қолдирувчи воситалар қисқача ва керак бўлганда қўлланилади. Жарроҳлик жуда камдан-кам ҳолларда, катталарда оғриқли суяк бўлаги қолганда талаб қилинади.
- Ҳаракатни тўлиқ тўхтатмасдан зарбани камайтиради
- Сузиш, велосипедда юриш, сакрашсиз машқлар
- Кундалик сонни чўзиш
- Сон ва думба мушакларини кучайтириш
- 15 дақиқа давомида машқдан кейин совуқ
- Шифокор тавсиясига кўра, тизза ёки лента
- Агар керак бўлса, қисқа муддатли оғриқ қолдирувчи воситалар
- Жарроҳлик фақат катталарда камдан-кам ҳолларда
Спорт ва прогноз
Одатда спортдан бутунлай воз кечиш шарт эмас ва буни ўсмирга ҳам, ота-оналарга ҳам тушунтириш керак: узоқ вақт ҳаракацизлик мушакларни заифлаштиради ва тикланишни кечиктиради. Йўриқнома оғриқдир: энгил ноқулайлик қабул қилинади, у машғулотдан сўнг йўқолади, аммо агар оғриқ кучайса, эртаси куни давом эца ёки оқсоқлик пайдо бўлса, юкни камайтириш керак. Касаллик ўз-ўзидан ўтиб кетади, чунки ўсиш плиталари ёпилади, одатда бир неча ой ёки бир-икки йил ичида. Тиз остидаги ўсимта кўпинча умр бўйи қолади, аммо у оғриқсиз ва функцияга таъсир қилмайди. Баъзи катталар ҳали ҳам тиз чўкиш пайтида ноқулайликни бошдан кечиришлари мумкин.
- Спортдан бутунлай воз кечиш шарт эмас.
- Оғриқ ва унинг динамикасига эътибор беринг
- Иситиш ва совутиш керак
- Олдинги юкларга аста-секин қайтиш
- Ўсишнинг тугаши билан ўтади
- Суяк протрусиони доимий қолиши мумкин
- Баъзи катталарда тиз чўкиш пайтида ноқулайлик