Коллатерал лигаментлар қандай тузилган ва улар қандай йиртилган?
Ички коллатерал лигамент сон суягини тиззанинг ички юзаси бўйлаб тибиа билан боғлайди ва қўшма капсула ва ички мениск билан бирлашади. Ташқи лигамент сон суягидан то фибула бошига ўтади ва капсуладан алоҳида ётади. Тибиа ташқарига оғишганда ички лигамент шикастланади, ташқи лигамент ичкарига оғишда шикастланади, бу камроқ содир бўлади, лекин перонеал асаб ва қон томирларининг яқинлиги туфайли янада оғирроқ бўлади. Шикастланишнинг оғирлиги уч даражага бўлинади: микрокўз ёши билан бурилиш, қисман ёрилиш ва қўшма беқарорлик билан тўлиқ ёрилиш.
- Биринчи даража - букилиш, беқарорликсиз оғриқ
- Иккинчи даража - ўртача беқарорлик билан қисман ёрилиш
- Учинчи даража - тўлиқ ёрилиш ва қаттиқ беқарорлик
- Ички лигамент ташқи лигага қараганда тез-тез азобланади
- Ташқи лигаментнинг шикастланиши кўпинча асаб шикастланиши билан бирлаштирилади
- Хочли лигамент ва менискуснинг ёрилиши билан комбинация
Семптомлар
Оғриқ тиззанинг латерал юзасида, лигаментнинг юқорисида жойлашган бўлиб, тибиа ён томонга эгилганида кучаяди. Тиз тезда суюқлик билан тўлдирилган бўғин ичидаги жароҳатлардан фарқли ўлароқ, шишиш одатда юмшоқ ва маҳаллийдир. Тўлиқ ёрилиш билан тиззанинг ажралиши, оёқ нотекис юзаларда ва бурилиш пайтида пайдо бўлиши ҳисси пайдо бўлади. Кўкаришлар пайдо бўлиши учун бир неча кун керак бўлиши мумкин. Агар шикастланиш вақтида кучли портлаш бўлса ва тизза дарҳол шишиб кетган бўлса, эҳтимол, хоч лигаменти ҳам шикастланган.
- Тизнинг ички ёки ташқи юзасида оғриқ
- Лигамент устидаги маҳаллий шиш
- Оёқни ён томонга эгишда оғриқ
- Қўллаб-қувватлаганда қўшма ажралиш ҳисси
- 1-3 кундан кейин кўкаришлар
- Оқсоқлик ва юмшоқ юриш
Диагностика
Шифокор тиззанинг барқарорлигини текширади, оёқни тўғри ва тахминан 30 даража эгилиб, тибиани ичкарига ва ташқарига буриш орқали текширади: қўшма бўшлиқнинг очилиши миқдори ва аниқ якуний нуқтанинг мавжудлиги ёки йўқлиги зарар даражасини аниқлаши мумкин. Суяк бўлагининг синиши ёки авулсиясини истисно қилиш учун рентген нурлари керак; ўсмирларда, шунга ўхшаш расмни берадиган ўсиш плитасининг шикастланишини истисно қилиш. Ултратовуш текшируви лигамент ва ёрилиш жойини аниқ кўрсатади. МРИ менискус ва хоч лигаментларининг шубҳали комбинацияланган шикастланишлари учун асосий усул бўлиб қолмоқда.
- Кенгайиш ва флексиёнда латерал юк синовлари
- Синганни истисно қилиш учун тиззанинг рентгенограммаси
- Ноаниқ даражадаги зарар учун стресс билан рентгенограмма
- Латерал лигаментларнинг ултратовуш текшируви
- Биргаликда шикастланишга шубҳа қилиш учун тизза бўғимининг МРИ
- Ташқи лигамент шикастланишида перонеал асаб функциясини баҳолаш
Даволаш
Биринчи кунларда дам олиш, мато орқали совуқ, кўтарилган ҳолат ва эластик сиқиш ишлатилади ва юк чекланган. Биринчи ва иккинчи даражали ички лигаментнинг изоляцияланган шикастланишлари жарроҳликсиз даволанади: латерал ментеşали ортездан фойдаланиш, қўллаб-қувватлашни босқичма-босқич ошириш билан юришга имкон бериш ва машқларни эрта бошлаш. Ички лигаментнинг тўлиқ ёрилиши бўлса, улар кўпинча 6 ҳафта давомида ортез билан даволанади. Жарроҳлик даволаш ташқи лигамент ва постеролатерал тузилмаларнинг тўлиқ ёрилиши, лигаментни суяк бўлаги билан ажратиш ва ўзаро фаолият лигаментларнинг ёрилиши билан биргаликда муҳокама қилинади.
- Биринчи кунларда дам олиш, совуқ ва сиқиш
- Ён қўллаб-қувватлаш билан артикуляр ортез
- Юкни босқичма-босқич ошириш билан ўлчаган қўллаб-қувватлаш
- Ҳаракатнинг дастлабки диапазони ва кестириб, куч машқлари
- Ташқи тузилмаларнинг ёрилиши ва улар билан боғлиқ жароҳатлар учун жарроҳлик
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган оғриқни йўқотиш
Тикланиш ва спортга қайтиш
Вақт оралиғи даражага боғлиқ: букилиш учун фаолиятга қайтиш тахминан икки-уч ҳафта, қисман йиртиқ учун - тўрт-олти ҳафта, тўлиқ йиртиқ учун - икки-уч ой ёки ундан кўпроқ вақтни олади. Дастур кетма-кет қурилган: биринчи навбатда, шишишни олиб ташлаш ва кенгайтмани тиклаш, сўнгра қуадрисепс ва сон мушакларини кучайтириш, кейин мувозанат машқлари, тўғри чизиқда югуриш ва фақат охирида бурилиш ва сакраш. Оғриқ ёки шиш бўлмаса, куч соғлом оёққа яқин бўлса ва тизза ишончли тарзда бошқарилса, спортга қайтиш мумкин. Олдини олиш учун тос мушакларини иситиш ва кучайтириш муҳимдир.
- Аввал тўлиқ кенгайтмани тиклаш
- Сон ва тос мушакларини кучайтириш
- Мувозанат ва тиззаларни назорат қилиш машқлари
- Югуриш, бурилиш ва сакрашни босқичма-босқич қўшиш
- Тақвим бўйича эмас, балки функционал мезонларга кўра спортга қайтинг
- Қайталаниш хавфини камайтириш учун исиниш ва профилактика дастурлари