Нима учун Ахиллес тендони йиртилади?
Соғлом тендон катта юкларга бардош бера олади, аммо ёши билан унинг қон таъминоти ёмонлашади ва толалар қайта тикланади. Тўпиқдан бир неча сантиметр юқори бўлган жой айниқса заифдир. Ёриқ одатда аллақачон мавжуд бўлган дегенератив ўзгаришлар фонида содир бўлади, тўсатдан ҳаракат пайтида одам шубҳа қилмаган: бошлаш, сакраш, оёқ бармоғига кўтарилиш, кутилмаган орқага қадам. Баъзи дорилар ва гормонларни тендон ҳудудига такрорий инъэкция қилиш, шунингдек, узоқ танаффусдан сўнг тўсатдан машқларга қайтиш қўшимча хавф туғдиради.
- Дегенератив тендон ёшга қараб ўзгаради
- Ўткир суриш, сакраш, бошлаш
- Тайёргарликсиз спортга қайтиш
- Фторхинолон антибиотикларини қабул қилиш
- Тендон соҳасига глюкокортикоид инъэкциялари
- Сурункали тендинопатия ва Ахиллес оғриғи тарихи
Семптомлар
Классик расм - тўсатдан ўткир оғриқ ва товоннинг орқасидан таъсир қилиш ҳисси, баъзида чертиш эшитилади. Эркак ўзини урган деб ўйлаб, орқасига ўгирилди. Кейин оғриқ сусаяди ва оёққа суяниш мумкин, лекин юриш ўзгаради: ҳеч қандай суриш йўқ, бутун оёқ устида юриш. Бир оёғида бармоқлар устида туриш мумкин эмас. Депрессия товондан юқорида сезилади, бир неча соатдан кейин шиш ва кенг кўкаришлар пайдо бўлади. Қисман ёрилиш билан семптомлар камроқ аниқланади ва ташхис қўйиш қийинроқ.
- Шиннинг орқа томонида босиш ва уриш ҳисси
- Оёқ бармоғига кўтарила олмаслик
- Пайпасланганда тендон бўйлаб пролапс
- Товон устидаги шиш ва кўкаришлар
- Суришнинг йўқлиги билан оқсоқлик
- Ижобий бузоқни сиқиш тести
Диагностика
Кўп ҳолларда ташхис текширув вақтида амалга оширилади. Асосий техника - бузоқни сиқиш тести: шифокор ошқозонида ётган беморнинг бузоқ мушакларини сиқиб чиқаради ва одатда оёқ пастга эгилади; тўлиқ ёрилиш билан ҳеч қандай ҳаракат йўқ. Ултратовуш текшируви ёрилишни тасдиқлайди, тендоннинг учлари орасидаги масофани кўрсатади ва уларнинг ўрнини эгилган оёқ билан баҳолашга имкон беради, бу тактикани танлаш учун муҳимдир. МРИ қисман ёрилишлар, эски жароҳатлар ва такрорий ёрилишлар учун буюрилади. Тўпиқ суягининг бир бўлагининг авулсиясини истисно қилиш учун рентгенограмма керак.
- Бузоқ мушакларини сиқиш тести
- Оёқ бармоқларида туриш қобилиятини текшириш
- Ахиллес тендонининг ултратовуш текшируви, шу жумладан динамик
- Қисман ёки эски ёрилиш учун МРИ
- Тўпиқ ва товон рентгенограммаси
- Қарама-қарши оёқ билан таққослаш
Даволаш: жарроҳлик ёки консерватив даво
Иккита мумкин бўлган ёндашув мавжуд ва иккаласи ҳам тўғри реабилитация билан яхши натижалар беради. Консерватив даво - бу гипс ёки махсус ортезда оёқни пастга тушириш ҳолатида маҳкамлаш, кейин эса оёқни нейтрал ҳолатга олиб ташлаш. Оёқ эгилганида тендоннинг учлари ёнма-ён жойлашган бўлса, мос келади ва кўпинча кекса беморларда ва кам спорт талаблари билан танланади. Тендоннинг жарроҳлик тикуви учларнинг катта фарқланиши, сурункали ёки такрорий ёрилиши ва фаол спортчиларда афзаллик берилади: бу қайта ёрилиш хавфини бироз камайтиради. Шикастланиш муддати, ултратовуш маълумотлари, ёши ва турмуш тарзини ҳисобга олган ҳолда қарор шифокор билан биргаликда қабул қилинади.
- Экин ҳолатида ортез ёки гипс билан маҳкамлаш
- Ҳафталар давомида оёқ бурчагининг аста-секин ўзгариши
- Тендоннинг жарроҳлик тикуви
- Протокол бўйича ортездаги эрта функционал юк
- Узоқ муддатли иммобилизация пайтида тромбознинг олдини олиш
- Қадимги ёрилиш учун қайта қуриш
Реабилитация ва спортга қайтиш
Қайта тиклаш босқичма-босқич содир бўлади ва танланган усулдан қатъи назар, камида 4-6 ой давом этади. Биринчидан, бирлаштирилган тендон товон ёстиқчалари билан ортез билан ҳимояланган бўлиб, ўлчанган ёрдамга имкон беради. Кейин товон ёстиғининг баландлигини аста-секин камайтиринг, бузоқ мушаклари учун чўзиш ва куч машқларини қўшинг ва мувозанат устида ишланг. Бузоқни бир оёғида кўтариш одатда учинчи ёки тўртинчи ойда мумкин бўлади. Югуришга куч ва тўлиқ ҳаракатчанлик тиклангандан сўнг рухсат берилади, сакраш ва ўйнаш юклари охирги марта рухсат этилади. Ҳар қандай босқичда шошилиш бошқа ёрилиш хавфини оширади.
- Тўпиқ ёстиғи ва дозаланган таянчли ортез
- Оёқни аста-секин нейтрал ҳолатга ўтказинг
- Бузоқ мушаклари кучини ошириш учун машқлар, шу жумладан эксантрик машқлар
- Мувозанат ва юриш машқлари
- Бир оёқли бузоқни кўтариш назорат синови сифатида
- Югуриш ва сакраш - кейинги босқичларда, шифокор рухсати билан