Спина бифида шакллари
Вазиятнинг оғирлиги нуқсон орқали аниқ нима чиқиши билан белгиланади. Яширин шаклда фақат умуртқа поғонаси, орқа мия ва мембраналар жойида бўлиб, инсон ўз ҳаётини ўзи билмаган ҳолда ўтказиши мумкин. Менингоцел билан суюқликни ўз ичига олган мембраналар ташқарига чиқади, аммо асаб тўқимаси ичкарида қолади. Энг оғир шакли миеломенингоцел бўлиб, орқа мия ва илдизлар чурра халтасида жойлашганида. Алоҳида-алоҳида, липома ва қаттиқ орқа мия билан бирикмалар ажралиб туради, улар кейинчалик бола ўсиши билан пайдо бўлади.
- Яширин орқа мия бифидаси - чуррасиз ёйларнинг бирикмаслиги
- Менингоцел - мембраналарнинг чиқиб кетиши
- Миеломенингоцел - чуррада орқа мия ва илдизлар мавжуд
- Липомиеломенингоцел - ёг ътўқимаси билан бирикма
- Боғланган орқа мия синдроми
- Кўпинча ҳидросефали билан боғлиқ
Сабаблари ва олдини олиш
Нейрон найча ҳомиладорликнинг учинчи ёки тўртинчи ҳафталарида, кўпинча аёл буни сезмасдан олдин ёпилади. Агар жараён бузилган бўлса, нуқсон ҳосил бўлади. Асосий назорат қилинадиган омил - бу фолий кислотаси билан таъминлаш: уни концепциядан олдин ва ҳомиладорликнинг биринчи ҳафталарида истеъмол қилиш бундай нуқсонларнинг тарқалишини сезиларли даражада камайтиради. Бундан ташқари, хавф онада қандли диабет ва семизлик, маълум антиконвулсанларни қабул қилиш, эрта босқичларда юқори иситма ва асаб найчалари нуқсонларининг оила тарихи билан ортади.
- Ҳомиладорликдан олдин ва эрта даврда фолий кислотаси этишмовчилиги
- Онанинг қандли диабети
- Семизлик
- Баъзи антиконвулсанларни қабул қилиш
- Қариндошларда нерв найчалари нуқсонлари
- Концепциядан олдин шифокор томонидан кўрсатилгандек фолий кислотасини қабул қилиш
Қандай қилиб у ўзини намоён қилади
Очиқ шакл дарҳол кўринади: янги туғилган чақалоқнинг орқа томонида қопга ўхшаш шаклланиш ёки мембраналар билан очиқ жой аниқланади. Лезён даражасидан пастроқда, ҳаракат ёки сезувчанлик бўлмаслиги мумкин, қовуқ ва ичаклар таъсирланади. Яширин шакл кўпинча фақат тери белгиларини беради: чуқур, бир тутам соч, пигментация майдони ёки ўрта чизиқ бўйлаб тери ости бези. Агар орқа мия маҳкамланган бўлса, ўсаётган болада семптомлар аста-секин пайдо бўлади: бел оғриғи, юришдаги ўзгаришлар, оёқ деформацияси, сийдик ўғирлаб кетиш, оёқ узунлигидаги фарқлар.
- Янги туғилган чақалоқнинг орқа томонида кўринадиган шаклланиш
- Оёқларда заифлик ёки ҳаракат этишмаслиги
- Сийдик чиқариш ва нажаснинг бузилиши
- Орқа томоннинг ўрта чизиғи бўйлаб тери белгилари
- Оёқ ва бўғимларнинг деформацияси
- Биргаликда гидросефали билан бошнинг кенгайиши
Диагностика
Ҳомиладорлик даврида нуқсон кўпинча иккинчи триместрда ултратовуш текшируви орқали аниқланади ва хомилалик миянинг тузилиши қўшимча равишда баҳоланади. Туғилгандан сўнг, ташхис очиқ шаклда аниқ, аммо лезённинг даражаси инструментал тарзда аниқланади. Орқа мия МРИ нуқсон даражасини, орқа мия ҳолатини ва фиксация мавжудлигини кўрсатади ва МРИ ёки миянинг нейросонографияси биргаликда гидросефали ва Чиари малформациясини кўрсатади. Буйраклар ва сийдик пуфаги фаолиятини ултратовуш ёрдамида баҳолаш жуда муҳим, чунки сийдик чиқаришнинг бузилиши буйраклар учун прогнозни аниқлайди.
- Ҳомиладорлик пайтида ҳомиланинг ултратовуш текшируви
- Янги туғилган чақалоқни неонатолог ва нейрохирург томонидан текшириш
- Ломбер-сакрал умуртқа поғонасининг МРИ
- Фонтанел орқали нейросонография
- Миянинг МРИ
- Буйраклар ва сийдик пуфагининг ултратовуш текшируви
- Уролог томонидан сийдик пуфаги функциясини баҳолаш
Даволаш ва қўллаб-қувватлаш
Очиқ нуқсон асаб тўқимасини инфекциядан ҳимоя қилиш учун ҳаётнинг биринчи кунида жарроҳлик йўли билан ёпилади. Баъзи марказлар ҳам интраутерин тузатишни амалга оширадилар. Ҳидросефали учун қўшимча равишда шунт ўрнатилади ёки эндоскопик операция ўтказилади. Кейинчалик, болага кўп йиллик жамоа ёрдами керак: нейрохирург, уролог, ортопед, невролог ва реабилитация бўйича мутахассис. Энг муҳими, уролог томонидан танланган жадвалга мувофиқ сийдик пуфагини мунтазам равишда бўшатишдир: бу буйракларни сақлайди. Ортопедик поябзаллар, ортезлар ва физика терапияси юришга ёрдам беради, аммо орқа мия боғланган бўлса, бўшатиш операцияси керак бўлиши мумкин.
- Ҳаётнинг биринчи кунида нуқсоннинг ёпилиши
- Ҳидросефалияни шунт билан ёки эндоскопик даволаш
- Урологнинг схемасига кўра сийдик пуфагини мунтазам равишда бўшатиш
- Чойшабларнинг олдини олиш ва терини парвариш қилиш
- Ортезлар, физиотерапия, реабилитация
- Орқа мия боғланган синдроми учун жарроҳлик
- Кўп тармоқли жамоа томонидан умрбод кузатув