Бўшлиқ қандай ҳосил бўлади
Орқа мия омурилик суюқлиги билан ювилади, унинг атрофида ва марказий каналда эркин айланади. Агар бошдан бўйинга ўтиш даражасида ёки орқа мия каналининг ўзида тўсиқ пайдо бўлса, суюқликнинг нормал оқими бузилади ва у орқа мия моддаси ичида тўплана бошлайди. Бу вақт ўтиши билан чўзилиши ва кенгайиши мумкин бўлган бўшлиқни ҳосил қилади. Бўшлиқнинг жойлашиши симптомларни тушунтиради: биринчи навбатда, марказда кесиб ўтадиган ва оғриқ ва ҳарорат ҳақида маълумот олиб юрадиган толалар шикастланади.
- Мия омурилик суюқлигининг ёмон айланиши
- Чиари малформацияси энг кенг тарқалган сабабдир
- Орқа мия шикастланишидан кейин пост-травматик бўшлиқлар
- Менингит ва адезёнларнинг оқибатлари
- Орқа мия ўсмалари учун бўшлиқлар
- Идиопатик вариантлар
Семптомлар
Касаллик йиллар давомида секин ривожланади. Эрта ва энг характерли белги - бу кўйлаги ёки ярим кўйлагига ўхшаш жойларда оғриқ ва ҳарорат сезгирлигининг пасайиши ёки тўлиқ йўқолиши: қўллар, билаклар, элкалар, юқори кўкрак ва орқа. Шу билан бирга, одам тегинишни ҳис қилади. Шу сабабли оғриқсиз куйишлар ва кесмалар пайдо бўлади. Кейинчалик қўлларнинг мушакларида заифлик ва вазн йўқотиш, бўйин ва қўлларда оғриқ, оёқларда оҳангнинг ошиши, терлаш билан боғлиқ муаммолар пайдо бўлади. Болалар ва ўсмирларда сирингомиелия кўпинча умуртқа поғонасининг тез прогрессив эгрилиги сифатида намоён бўлади.
- Бузилмаган тегиниш ҳисси билан оғриқ ва ҳароратни йўқотиш
- Қўлларда оғриқсиз куйишлар ва кесишлар
- Қўл мушакларининг заифлиги ва вазн йўқотиши
- Бўйин, элка ва қўлларда оғриқли оғриқ
- Оёқларда қаттиқлик ва заифлик
- Болалар ва ўсмирларда сколёз
- Терлашнинг бузилиши
Диагностика
Асосий усул орқа мия магнит-резонанс томографияси бўлиб, у тўғридан-тўғри бўшлиқни, унинг узунлиги ва кенглигини кўрсатади. Чиари малформациясини аниқлаш учун бош суяги ва умуртқа поғонаси ўртасидаги ўтиш жойини, шунингдек гидросефалияни истисно қилиш учун мияни текшириш керак. Агар ўсмага шубҳа қилинган бўлса, контраст ишлатилади. Махсус режимлар операцияни режалаштириш учун муҳим бўлган мия омурилик суюқлигининг ҳаракатини баҳолашга имкон беради. Неврологик текширув динамикани кузатиш учун сезгирлиги бузилган жойларни ҳужжатлаштиради.
- Бачадон бўйни ва торакал орқа мия МРГ
- Мия ва краниовертебрал бирикманинг МРИ
- Шубҳали ўсма учун контрастли МРИ
- Мия омурилик суюқлигининг ҳаракатини баҳолаш
- Сезувчанлик харитаси билан неврологик текширув
- Сколиоз учун умуртқа поғонаси рентгенограммаси
Даволаш
Агар бўшлиқ кичик бўлса, деярли ҳеч қандай аломат йўқ ва вазият барқарор бўлса, такрорий МРИ билан кузатиш танланади. Семптомлар кучайганда, асосий ёндашув суюқликнинг чиқиши бузилишининг сабабини бартараф этишдир. Чиари малформацияси бўлса, форамен магнумдаги бўшлиқни кенгайтириш учун операция ўтказилади, ундан кейин кўплаб беморларда бўшлиқ камаяди. Шикастланишдан кейинги ва ёпишқоқ шаклларда суюқлик ўтиш жойларининг очиқлиги тикланади ёки дренаж ўрнатилади. Дори-дармонлар бўшлиқни олиб ташлай олмайди, аммо улар оғриқ ва спастиситни назорат қилишга ёрдам беради.
- Такрорий МРИ ёрдамида динамик кузатиш
- Чиари малформацияси учун жарроҳлик
- Спиртли ичимликлар йўлларининг ўтказувчанлигини тиклаш
- Баъзи ҳолларда бўшлиқнинг дренажланиши
- Нейропатик оғриқлар учун дорилар
- Спастиситни даволаш
- Реабилитация ва физиотерапия
Уйда хавфсизлик
Бирор киши маълум жойларда оғриқ ва ҳароратни ҳис қилмаганлиги сабабли, шикастланиш ва куйиш хавфи кескин ошади. Оддий қоидалар бу хавфни сезиларли даражада камайтиради: сув ҳароратини термометр ёки тирсак билан текширинг, яланг қўл билан иссиқ идишларни олиб юрманг, печка қўлқоплари ва қўлқопларидан фойдаланинг ва ҳар куни қўлларингизни текширинг. Зўриқиш, оғир нарсаларни кўтариш ва бошни тўсатдан буришдан қочиш керак, чунки бу суюқлик босимини оширади ва симптомларни ёмонлаштириши мумкин. Ҳар қандай янги шикоятлар режалаштирилган ташрифни кутмасдан, невролог билан муҳокама қилиниши керак.
- Ювишдан олдин сув ҳароратини текширинг
- Қўлқоп ва печка қўлқопларидан фойдаланинг
- Ҳар куни қўлларингизни яралар ва куйишлар учун текширинг.
- Оғир юк кўтариш ва зўриқишлардан сақланинг
- Иситгичлар ва иссиқ идишлар билан эҳтиёт бўлинг
- Ҳар қандай тери шикастланишини ўз вақтида даволаш
- Невролог томонидан мунтазам мониторинг