Тремор нима ва унинг белгилари қандай?
Ритмик тебранишлар мия тузилмаларининг мураккаб тармоғи, шу жумладан серебеллум ва унга боғлиқ йўллар томонидан бошқариладиган флексор ва экстансор мушаклари ўртасидаги нотўғри жойлашишдан келиб чиқади. Турли касалликлар бу тармоқнинг турли қисмларини бузади ва бу титроқнинг табиатида намоён бўлади. Шунинг учун шифокор сўрайди ва батафсил кузатади: титроқ қандай вазиятда пайдо бўлади, нима кучаяди ва камаяди, тананинг қайси қисми бир томондан ёки иккаласида иштирок этади.
- Дам олиш тремори - тиззада ётганда ёки эркин осилган ҳолда қўл қалтирайди, ҳаракат бошланганда эса камаяди ёки йўқолади; Паркинсон касаллиги учун характерлидир
- Постурал тремор - қўлларни олдинга чўзиш каби позицияни ушлаб турганда пайдо бўлади; асосий ва физиологик треморга хос
- Кинетик тремор - ҳаракатланаётганда, масалан, стакан кўтарганда пайдо бўлади
- Ният тремори - мақсадга яқинлашганда кучаяди: калитни калит тешигига киритиш керак бўлган пайтда қўл тезроқ ҳаракатлана бошлайди; серебеллар шикастланишини кўрсатади
- Симметрия муҳим: асосий тремор одатда иккала томонда содир бўлади, паркинсон тремори бир томондан бошланади.
- Бош ва овознинг иштироки асосий треморга хосдир; Паркинсон касаллигида бош одатда қалтирамайди, лекин ияк қалтираши мумкин
Учрашувдан олдин одам ўзини ўзи бажариши ва шифокорга қимматли маълумот сифатида олиб келиши мумкин бўлган оддий кузатиш мавжуд. Қўлларингизни тиззангизга қўйинг, кафтларингизни пастга туширинг ва бутунлай бўшашинг - улар титраяптими? Кейин қўлларингизни олдингизга чўзинг ва уларни ушлаб туринг - нима бўлади? Кейин аста-секин кўрсаткич бармоғингизни бурун учига олиб боринг - ҳаракатнинг охирига келиб силкиниш кучаядими? Ушбу учта саволга жавоблар аллақачон қидирувни анча торайтиради. Қисқа видеони ёзиб олиш ҳам фойдалидир, чунки ташвиш туфайли тремор кўпинча офисда уйдагидан фарқ қилади.
Физиологик тремор: соғлом қўллар титраётганда
Ҳар бир одамда деярли сезилмайдиган титроқ бор - бу ишлайдиган мушакнинг одатий хусусияти бўлиб, одатда яланғоч кўзга кўринмайди. Аммо муайян шароитларда у шунчалик кучаядики, у кўринадиган ва аралашиб кетади. Бу ҳолат физиологик треморнинг кучайиши деб аталади ва бу асаб тизимининг касаллиги эмас: сабаб йўқ қилинади ва титроқ кетади.
- Кофеин: қаҳва, кучли чой, энергетик ичимликлар; таъсир кунига бир неча стакан билан тўпланади
- Уйқусизлик ва ортиқча ишламаслик, машқдан кейин жисмоний чарчоқ
- Қаттиқ ҳаяжон, ташвиш, оммавий нутқ, имтиҳон
- Очлик ва паст қон глюкоза
- Никотин ва олиб ташлаш даври
- Дори воситалари: инҳалерларда астма препаратлари, баъзи антидепрессантлар, қалқонсимон без гормонларининг дозасини ошириб юбориш, литий, кортикостероидлар, антиеметиклар ва антипсикотиклар
- Узоқ муддатли фойдаланишдан кейин спиртли ичимликларни олиб ташлаш - характерли эрталаб титроқ
- Қалқонсимон без функциясининг кучайиши, паст глюкоза даражаси, магний этишмовчилиги
Бу эрда амалий ёндашув оддий ва жуда самарали: неврологик касалликни излашдан олдин, шифокорингиз билан биринчи ёрдам тўпламини ва кундалик тартибни кўриб чиқишингиз керак. Қўлларнинг қалтираши ҳақидаги шикоятларнинг катта қисми уч чашка қаҳва, астма инҳалери, антидепрессантни қабул қилиш ёки уйқусиз ҳафта билан боғлиқ. Агар тетик олиб ташланса, тремор бир неча кун ёки ҳафта ичида йўқолади ва қўшимча текширув талаб этилмайди. Алоҳида-алоҳида, қалқонсимон гормонлар дори-дармонларини қабул қилганлар дозасини текширишга арзийди: ҳаддан ташқари доз чўзилган қўлларнинг тез-тез титрашининг классик расмини беради.
Эссентиал тремор: энг кенг тарқалган ва энг кам баҳоланган
Эссентиал тремор титроқ билан намоён бўладиган энг кенг тарқалган мустақил касаллик бўлиб, у Паркинсон касаллигига қараганда анча кенг тарқалган. &қуот;Асосий&қуот; сўзи тремор бошқа касалликнинг аломати эмас, балки асосий ва моҳиятан ягона кўриниш эканлигини англатади. Беморларнинг қарийб ярмида оилавий тарих бор: ота-оналари ва бобо-бувиларининг қўллари титрайди ва бу хусусият авлоддан-авлодга ўтади.
- Ҳаракат пайтида ва позани ушлаб турганда пайдо бўлади: қўл чашка, қошиқ, қалам билан титрайди, соқол олиш ва бўяниш пайтида
- Тўлиқ дам олишда, қўл хотиржам ётганда, одатда силкиниш бўлмайди - бу Паркинсон касаллигидан асосий фарқдир.
- Одатда икки томонлама, гарчи бироз ассиметрик бўлиши мумкин
- Бош кўпинча иштирок этади - характерли бош ирғади ёки қимирлатиш ҳаракатлари, шунингдек, титрайдиган овоз.
- Йиллар ва ўн йиллар давомида аста-секин ўсиб боради; Ойлар давомида кескин ёмонлашув йўқ
- Бу ҳар қандай ёшда, шу жумладан ёшларда бошланиши мумкин, лекин кўпинча 40 ёшдан кейин сезиларли бўлади
- Ҳаракатнинг секинлиги, қаттиқлиги ёки юришида ўзгариш йўқ - юриш нормал бўлиб қолади
Беморлар сўралса, одатда ўзларини хабар берадиган характерли аломат бор: спиртли ичимликларнинг кичик дозаси муҳим треморни вақтинча сезиларли даражада камайтиради, баъзан деярли бир соатдан икки соатгача. Бу шунчалик хоски, шифокорлар ташхис қўйишда ушбу жавобни ҳисобга олишади. Аммо бу эрда тўғридан-тўғри ва бутанинг атрофида калтакланмасдан айтиш керак: алкогол даволаш эмас ва унга айланмаслиги керак. Таъсир қисқа муддатли бўлиб, у тугагандан сўнг чайқалиш кўпинча кучаяди ва алкоголни алкоголдан мунтазам фойдаланиш аломатни энгиш усули сифатида гиёҳвандликка олиб келади - ва бу ушбу ташхис билан умумий ва қайғули тузоқдир. Бу мақсадда махсус қўлланиладиган ва шифокор томонидан белгиланадиган дорилар мавжуд.
Паркинсон касаллигида тремор: фарқ нима?
Паркинсон касаллиги ҳақиқатан ҳам титроқ билан бирга келади, аммо унинг титраши бошқача тузилган ва, худди шундай муҳим, бу ҳеч қачон ягона намоён бўлмайди. Бу ҳамроҳлик қилувчи белгиларнинг мавжудлиги ёки йўқлиги, бу ҳолатларни титроқнинг ўзига хослигидан кам ишончли тарзда ажратишга имкон беради.
- Титроқ дам олишда содир бўлади: қўл тиззада ётади ва титрайди, буюмни кўтарганда эса титроқ камаяди ёки йўқолади.
- Бармоқларнинг характерли ҳаракати тангаларни санаш ёки таблеткаларни силжитишни эслатади.
- У деярли ҳар доим бир томондан бошланади ва йиллар давомида сезиларли даражада ассиметрик бўлиб қолади.
- Бошқа белгилар мавжуд бўлиши керак: ҳаракатларнинг секинлиги, уларнинг амплитудасининг пасайиши, мушакларнинг қаттиқлиги
- Кичкина қўл ёзуви, кичик қадамлар билан чайқаладиган юриш, юриш пайтида қўлларнинг қисқариши, заиф юз ифодалари, сокин монотон нутқ
- Кўпинча йиллар давомида титроқлардан олдинги дастлабки мотор бўлмаган белгилар: ҳиднинг пасайиши, ич қотиши, фаол ҳаракатлар билан безовта ухлаш ва уйқудаги қичқириқ
- Бошнинг титраши Паркинсон касаллигига хос эмас, гарчи ияк ёки лаблар қалтираши мумкин
Икки давлатни солиштириш қулай тарзда бир нечта саволларга қисқартирилиши мумкин. Сизнинг қўлингиз жим ётганда ва сиз ҳеч нарса ҳақида ўйламаётганингизда титрайдими ёки фақат бирор нарса қилаётганингизда? Бир томондан силкинадими ёки иккаласи ҳам? Титрашдан ташқари, тананинг секинлашгани, ҳаракатлар кичикроқ, юриш ўзгарганлиги ҳисси борми? Бошингиз қалтираяптими? Агар тремор ҳаракат пайтида носимметрик тарзда, бош ва овоз иштирокида пайдо бўлса, юриш ва ҳаракат тезлиги ўзгармаган бўлса - бу кўпроқ муҳим треморга ўхшайди. Бироқ, якуний фарқ невролог томонидан амалга оширилади: аралаш ва атипик расмлар мавжуд ва агар шубҳа туғилса, қўшимча текшириш усуллари қўлланилади.
Билишга арзийдиган бошқа сабаблар
Учта асосий вариантга қўшимча равишда, силкиниш муҳим сигнал бўлган бир қатор шартлар мавжуд. Улардан баъзилари ўз вақтида даволаниш билан бутунлай қайтарилади, шунинг учун ҳар бир киши учун асосий текширув ўтказилади.
- Серебеллар тремор - секин, кенг кўламли, ҳаракатнинг охиригача кучайиб боради, кўпинча мувозанатнинг бузилиши ва нутқнинг бузилиши билан бирга; кўп склерозда, инсултдан кейин, серебеллумнинг шикастланиши билан содир бўлади
- Дистоник тремор - тананинг бир қисмининг ғайритабиий ҳолати билан бирлаштирилган, масалан, бошни буриш ёки эгиш билан; юзга ёки иягига маълум тегиниш билан камаяди
- Дори тремори - антипсикотиклар, антиеметиклар, литюм, баъзи антиепилептик ва иммуносупрессив препаратлардан; терапияни тузатиш билан тикланади
- Алкоголли тремор - эрталаб ва олиб ташлаш пайтида характерли тремор; юқори иситма ва тартибсизлик билан оғир олиб ташлаш белгилари шошилинч ёрдам талаб қилади
- Мис алмашинувининг бузилиши ёшларда кам учрайдиган, аммо муҳим сабабдир, чунки даволамасдан у жиддий оқибатларга олиб келади ва ўз вақтида аниқланса, яхши назорат қилинади.
- Функционал тремор - частота ва характердаги ўзгаришлар, чалғитиш билан камаяди, кўпинча тўсатдан бошланади; бу даъво эмас, алоҳида ёндашувни талаб қиладиган ҳақиқий ҳолат
- Буйрак ва жигар этишмовчилиги, оғир анемия, Б12 витамини этишмовчилиги билан тремор
Текширув ва нима қилиш мумкин
- Осмотр невролога с оценкой типа тремора: в покое, при удержании позы, при движении, при приближении к цели; проверка тонуса мышц, скорости движений, походки и мимики.
- Подробная ревизия всех принимаемых препаратов и добавок, включая ингаляторы, гормоны щитовидной железы и антидепрессанты.
- Оценка потребления кофеина, никотина и алкоголя, режима сна.
- Анализ крови на тиреотропный гормон и, при необходимости, свободные гормоны щитовидной железы.
- Общий анализ крови, глюкоза, показатели работы печени и почек, уровень витамина В12.
- У пациентов моложе 40 лет при подозрении — обследование обмена меди.
- МРТ головного мозга — при асимметричном треморе, при нарушении координации и походки, при внезапном начале и других настораживающих признаках.
- Видеозапись тремора в домашних условиях — простая и очень полезная помощь врачу.
Нима сабабдан ҳозир ўзингиз қилишингиз мумкин: кофеинни камайтиринг, уйқуни яхшиланг, овқатни ўтказиб юборманг, спиртли ичимликларни истеъмол қилишни камайтиринг. Кучли титроқда кундалик ҳаётни оддий асбоблар - оғирликдаги вилкалар пичоқлари ва тутқичлари, қопқоқли ва сомонли кружкалар, стаканни тепага тўлдирмаслик, иккала қўл билан буюмни ушлаб туриш, овқатланаётганда ва ёзиш пайтида тирсакларингизни столга қўйиш орқали анча осонлаштиради. Бу майда-чуйда нарсалар одатий бўлиб туюлади, лекин улар одамни зиёфатда тинчгина чой ичиш имкониятига қайтаради.