Нима учун қон оқими бузилади?
Умуртқа артерияси бўйин умуртқаларининг кўндаланг ўсимталаридаги тор тешиклардан ўтади, сўнгра бош суягининг тагида бир нечта эгилишлар ҳосил қилади. Ушбу каналнинг ҳар қандай торайиши - остеохондроз туфайли суяк ўсиши, вертебранинг силжиши, бўйиннинг чуқур мушакларининг спазми - қон оқимини механик равишда чеклайди ёки томир атрофидаги симпатик плексусни безовта қилади. Томирнинг ўзида алоҳида сабаблар аниқланади: атеросклеротик бляшка, тортуозлик, конженитал торайиш ёки шикастланишдан кейин девор парчаланиши. Тана қисман иккинчи артерия ва миянинг тагидаги қон томир ҳалқаси орқали этишмовчиликни қоплайди, шунинг учун аломатлар кўпинча фақат бошнинг маълум позицияларида пайдо бўлади.
- Суяк ўсиши ва сервикал бўғимларнинг артрози
- Умуртқаларнинг беқарорлиги ва силжиши
- Чуқур бўйин мускулларининг спазми
- Атеросклеротик бляшка ва томирларнинг тортуозлиги
- Бир артериянинг конженитал гипоплазияси
- Краниовертебрал бирикманинг аномалияси
- Бўйиннинг шикастланишидан кейин артериал деворни ажратиш
Семптомлар
Энг кўп учрайдиган шикоят - бу бош айланиши, буриш, эгилиш ва айниқса, бошни орқага ташлашда, бош кўтарилган ҳолда узоқ вақт ишлаганда, баланд ёстиқда ухлаб ётганда пайдо бўлади ёки кучаяди. Одатий тип - бу бошнинг орқа қисмида бошланиб, маъбадга ва кўзга олдинга, кўпинча бир томондан тарқаладиган зонклама оғриғи. Бунга қулоқларда шовқин ва қўнғироқлар, заминнинг беқарорлик ҳисси, кўз олдида қоронғилик ва милтиллаш қўшилади. Вақти-вақти билан, бошнинг кескин бурилиши билан, онгни йўқотмасдан қисқа муддатли тушиш ҳужуми содир бўлади.
- Бошни ҳаракатга келтирганда бош айланиши ва беқарорлик
- Бошнинг орқа қисмидан маъбадгача зонклама оғриғи
- Қулоқларда шовқин, жиринглаш ва тиқилиши
- Кўз олдида чивинларнинг милтиллаши, қоронғилик ва туман
- Лавозимни ўзгартирганда кўнгил айниши
- Диққатнинг пасайиши, чарчоқ, уйқу бузилиши
- Камдан-кам ҳолларда - бошни кескин айлантирганда тўсатдан тушиш
Диагностика
Невролог барқарорликни, мувофиқлаштиришни, нистагмус ва мия сопи белгиларини текширади, бўйин мускуллари ва оксипитал нервларнинг чиқиш нуқталарини пайпаслайди. Асосий қон томирларини ўрганиш бракиёсефалик артерияларни дуплекс сканерлаш бўлиб, унда қон оқимининг тезлиги, томирнинг диаметри ва бошни айлантирганда унинг ўзгариши баҳоланиши мумкин. Бўйин томирларини текшириш билан сервикал ўмуртқа МРИ чурралар, артрозлар, артериянинг сиқилиши ва курсини кўрсатади. Функционал тестлар билан рентгенограмма беқарорликни аниқлайди. Ички қулоқнинг патологиясини истисно қилиш керак.
- Мувофиқлаштириш тестлари билан невролог томонидан текширув
- Бракиёсефалик артерияларни дуплекс сканерлаш
- Сервикал орқа мия ва бўйин томирларининг МРИ
- Функционал тестлар билан бачадон бўйни умуртқасининг рентгенограммаси
- Транскраниал допплерография
- Жиддий бош айланиши учун оториноларинголог билан маслаҳатлашиш
- Атеросклерозга шубҳа қилинган липид спектри ва қон глюкозаси
Даволаш
Даволаш фақат симптомга эмас, балки сабабга қаратилган. Бачадон бўйни келиб чиқиши билан асос мушаклар ва дуруş билан ишлайди: физика терапияси, юмшоқ қўлда ва жисмоний терапия, иш жойини тўғри ташкил этиш, паст ёстиқ. Шифокор мия қон оқимини яхшилайдиган ва бош айланишини камайтирадиган дори-дармонларни, шунингдек, мушакларнинг спазмларини бартараф этиш учун дори-дармонларни буюриши мумкин. Атеросклероз билан қон босимини назорат қилиш, липидлар ва чекишни ташлаш биринчи ўринга чиқади. Жарроҳлик аралашуви камдан-кам ҳолларда кўриб чиқилади - текширув билан тасдиқланган томирнинг қаттиқ торайиши ёки сиқилиши бўлса.
- Бўйин ва орқа мушакларни кучайтириш учун жисмоний терапия
- Иш жойини ва уйқу ёстиқларини тузатиш
- Ёқа зонасини юмшоқ массаж қилиш ва физиотерапия
- Невролог томонидан тайинланган дорилар
- Қон босими, холестерин ва глюкоза миқдорини назорат қилиш
- Тўсатдан орқага отиш ва бошнинг айланишини рад этиш
- Тасдиқланган артериал стенозни жарроҳлик даволаш