Нима учун иммун тизими нервларга ҳужум қилади?
Баъзи микробларнинг юзасида нерв қобиғи тузилмаларига ўхшаш молекулалар мавжуд. Иммун тизими уларга қарши антикорлар ишлаб чиқаради ва улар нотўғри ўзларининг нерв толалари билан боғланади. Миелин қобиғи шикастланган, баъзан эса эксенел силиндрнинг ўзи шикастланган - импулснинг ўтказувчанлиги секинлашади ёки узилади. Узоқ нервлар биринчи навбатда таъсирланади, шунинг учун аломатлар оёқ ва қўлларда бошланади ва юқорига тарқалади. Касаллик юқумли эмас ва унинг ривожланишини олдиндан айтиш мумкин эмас.
- 1-3 ҳафта олдин инфекцияни тезлаштиради
- Ичак инфекциялари, айниқса Сампйлобастер сабаб бўлганлар
- Респиратор вирусли инфекциялар
- Ҳерпетик гуруҳ вируслари, ситомегаловирус
- Камдан-кам ҳолларда - жарроҳлик ёки эмлашдан кейин
- Курснинг демелинация қилувчи ва аксонал вариантлари
Семптомлар ва уларнинг ривожланиши
Оёқ бармоқлари ва қўлларнинг учларида карıнсаланма ва уйқусизлик одатда биринчи бўлиб пайдо бўлади, кейин эса заифлик пайдо бўлади: зинапояга кўтарилиш, стулдан чиқиш қийин, юриш беқарор бўлади. Заифлик носимметрикдир ва пастдан юқорига тарқалади, кунлар давомида кўпаяди, камроқ - тўрт ҳафтагача. Текширувдан сўнг шифокор тендон рефлексларининг йўқлигини аниқлайди. Орқа ва калçада оғриқ кўпинча ташвишга солади. Баъзида юз ва кўзнинг мушаклари иштирок этади, шунингдек, автоном регуляция - босимнинг пасайиши ва юрак ритмининг бузилиши пайдо бўлади.
- Оёқ ва қўлларда уйқусизлик ва карıнсаланма
- Пастдан юқорига носимметрик ортиб бораётган заифлик
- Юришнинг беқарорлиги, туриш қийинлиги
- Тендон рефлексларининг йўқолиши
- Пастки орқа ва сон мушакларида оғриқ
- Юз мушакларининг заифлиги, икки томонлама кўриш
- Оғир ҳолатларда ютиш ва нафас олиш муаммолари
Диагностика
Ташхис биринчи навбатда клиник ҳисобланади: шифокор заифлик, симметрия ва рефлексларнинг йўқолишининг табиати ва тезлигига таянади. Бу нерв ўтказувчанлигининг бузилишини кўрсатадиган электронеуромиёграфия ва мия омурилик суюқлигини текшириш билан тасдиқланади, бу эрда нормал ҳужайралар сони билан оқсилнинг кўпайиши одатий ҳолдир. Биринчи кунларда иккала тадқиқот ҳам нормал бўлиши мумкинлиги муҳим ва бу даволанишни кечиктириш учун сабаб эмас. Нафас олиш функциясини мунтазам равишда баҳолаш керак, чунки у сезилмасдан ёмонлашиши мумкин.
- Рефлекслар ва кучларни баҳолаш билан невролог томонидан текширув
- Электронеуромиёграфия
- Мия омурилик суюқлиги текшируви билан ломбер понксиён
- Спирометрия ва вақт ўтиши билан нафас олиш кучини баҳолаш
- ЭКГ ва босим мониторинги
- Умумий ва биокимёвий қон текшируви
- Орқа мия сиқилишини истисно қилиш учун ўмуртқа МРИ
Даволаш
Даволаш касалхонада ва заифликнинг тез ўсиши билан - интенсив терапия бўлимида амалга оширилади. Иккита тенг самарали усул қўлланилади: иммуноглобулин ёки плазмаферезни томир ичига юбориш; танлов беморнинг аҳволига ва клиниканинг имкониятларига боғлиқ. Терапия қанчалик эрта бошланса, натижа шунчалик яхши бўлади. Ушбу касаллик учун глюкокортикоидлар самарасиз. Ғамхўрлик катта аҳамиятга эга: тромбоз ва ётоқ яраларининг олдини олиш, оғриқни йўқотиш, овқатланишни қўллаб-қувватлаш ва керак бўлганда сунъий шамоллатиш. Барча қарорлар шифокор томонидан қабул қилинади; уйда даволаниш қабул қилиниши мумкин эмас.
- Касалхонага ётқизиш ва нафас олишни кузатиш
- Вена ичига иммуноглобулин юбориш
- Плазмаферез алтернатива сифатида
- Чуқур томир тромбозининг олдини олиш
- Нейропатик оғриқлар учун оғриқ қолдирувчи восита
- Нафас олиш этишмовчилиги учун сунъий шамоллатиш
- Глюкокортикоидлар асосий даволаш сифатида ишлатилмайди
Қайта тиклаш ва прогноз
Заифликнинг кучайиши тўхтатилгандан сўнг, ҳолат бир мунча вақт платода қолади ва кейин тикланиш бошланади, бу юқоридан пастгача боради ва бир неча ҳафтадан бир йилгача ёки ундан кўпроқ вақтни олади. Реабилитация аллақачон касалхонада бошланиши керак: пассив ҳаракатлар, нафас олиш машқлари, аста-секин вертикаллаштириш. Кейин куч ва мувозанат машқлари қўшилади ва агар керак бўлса, касбий терапевт ва нутқ терапевти билан ишланг. Аксарият одамлар мустақил ҳаётга қайтадилар, гарчи баъзиларида ҳали ҳам оёқ заифлиги, чарчоқ ёки уйқусизлик бўлиши мумкин. Такрорий ҳолатлар кам учрайди.
- Касалхонада эрта реабилитация
- Нафас олиш машқлари ва контрактуранинг олдини олиш
- Ортиқча ишламасдан юкларни босқичма-босқич ошириш
- Оёқ заифлиги учун ортезлар
- Нейропатик оғриқ ва чарчоқни даволаш
- Бўшатишдан кейин неврологнинг кузатуви