Нима содир бўлади ва у қандай шаклларда келади
Бракиял плексус тўртинчи бўйин даражасидан биринчи кўкрак умуртқаларигача бўлган илдизлардан ҳосил бўлиб, магистрал ва фасикулларга бўлинади. Расм қайси қисмнинг шикастланганига боғлиқ. Юқори тури билан элканинг мушаклари азобланади: қўл тананинг бўйлаб осилган, уни ҳаракатлантириш ва тирсагида эгиш қийин. Пастки тури билан қўл кўпроқ азобланади, кичик бармоқ ва ҳалқа бармоқлари хиралашади, кичик мушаклар заифлашади. Умумий мағлубият бутун қўлни ўчиради. Алоҳида шакл невралгик амётрофия бўлиб, унда плексус ўз-ўзидан яллиғланади, кўпинча инфекция ёки эмлашдан кейин.
- Юқори тури (Эрба-Дученне) - элка ва билак
- Пастки тури (Дежерине-Клумпке) - қўл ва бармоқлар
- Тотал плексопатия - бутун қўл
- Невралгик амётрофия - ўткир яллиғланишли лезён
- Янги туғилган чақалоқларда туғилиш плексопатияси
Сабаблари ва хавф омиллари
Механик сабаблар устунлик қилади: элкага тушганда плексуснинг чўзилиши, дислокация, ёқа суягининг синиши, мотоцикл жароҳати, рюкзак билан узоқ вақт сиқилиш ёки беҳушлик пайтида қўлнинг ноқулай ҳолати. Яллиғланиш шакллари вирусли инфекция ёки эмлашдан кейин бир-икки ҳафта ўтгач ривожланади. Алоҳида-алоҳида, қўшимча бачадон бўйни қовурғаси ва зич лигаментлар билан сиқиш, шунингдек, кўкрак ёки ўпка саратони учун радиация терапиясидан сўнг ўсмалар ва чандиқлар кўриб чиқилади.
- Елка ва бўйинбоғнинг шикастланиши, дислокация, плексуснинг бурилишлари
- Қийин туғиш пайтида туғилиш травмасı
- Инфекциялар ва эмлаш - невралгик амётрофия
- Бачадон бўйни қовурғаси, халта, таёқча билан сиқиш
- Ўпка чўққисининг шиши ва лимфа тугунларига метастазлар
- Радиация терапиясининг оқибатлари
- Қандли диабет ва тизимли касалликлар
Семптомлар
Кўпинча касаллик оғриқ билан бошланади - элкада ва элкама-камарда ўткир, ёниш оғриғи, кечаси ёмонлашади ва анъанавий оғриқ қолдирувчи воситалар билан бартараф этиш қийин. Бир неча кун ёки ҳафта ўтгач, оғриқ сусаяди ва заифлик биринчи ўринга чиқади: қўлни кўтариш, чашка ушлаб туриш ёки кийимни маҳкамлаш қийин. Бутун қўл ёки унинг бир қисми бўйлаб сезувчанлик бузилади, мушаклар аста-секин вазн йўқотади, элка қия бўлади, қўл терисининг шишиши ва ранги ўзгариши пайдо бўлиши мумкин.
- Елкада ва юқори қўлда ўткир оғриқ, қўлга радиация
- Қўлнинг заифлиги: кўтариш, ўғирлаш, эгилиш қийин
- Қўл ва бармоқларда уйқусизлик ва карıнсаланма
- Елка ва скапула минтақаси мушакларини ингичкалаш
- Алоҳида нервларнинг шикастланиши билан птерйгоид скапула
- Қуруқлик ёки аксинча, қўл терисининг терлаши
- Пастки тури билан кўз қовоғининг тушиши ва кўз қорачиғининг торайиши
Диагностика
Невролог ҳар бир мушак гуруҳининг кучини, рефлексларни ва сезгирлик бузилган жойларни батафсил текширади - бу текширувдан олдин ҳам зарар даражасини аниқлаш имконини беради. Электронеуромиёграфия илдиз, магистрал ёки индивидуал нервларнинг зарарланганлигини ва мушакларнинг қанчалик яхши сақланиб қолганлигини кўрсатади; 3-4 ҳафтадан сўнг такрорий тест тикланишни баҳолашга ёрдам беради. Бачадон бўйни умуртқа поғонаси ва плексус соҳасининг МРИ чурраси, илдиз авулсияси, ўсимта ва чандиқларни истисно қилади. Ўпка чўққисидаги жараёнга шубҳа бўлса, кўкрак қафасининг рентгенограммаси ёки МССТ талаб қилинади.
- Мушаклар гуруҳи бўйича кучни баҳолаш билан неврологик текширув
- Электронеуромиёграфия ва такрорий назорат
- Сервикал умуртқа поғонасининг МРИ
- Елка бўғими ва юмшоқ тўқималарнинг МРИ
- Кўкрак қафасининг рентгенограммаси ёки МССТ
- ЭСР, С-реактив оқсил, глюкоза билан қон тести
Даволаш ва тикланиш
Даволаш сабабга боғлиқ. Яллиғланиш шаклида, биринчи босқичда асосий нарса оғриқни йўқотишдир: шифокор оғриқ қолдирувчи воситаларни, баъзида гормонал дориларнинг қисқа курсини танлайди. Оғриқ йўқолганидан сўнг, физика терапияси асосий рол ўйнайди: пассив ҳаракатлар биринчи кунлардан бошлаб элканинг қаттиқлигини олдини олади, кейин куч машқларини қўшади. Ёрдамчи усуллар сифатида физиотерапия ва массаж қўлланилади. Агар илдизларнинг травматик ёрилиши ёки авулсияси бўлса, нейрохирург нерв чокларини, нейролизни ёки тендонларни ўтказишни таклиф қилиши мумкин. Қайта тиклаш бир неча ойдан икки йилгача давом этади ва сабр-тоқат ҳар қандай дори-дармонлардан муҳимроқдир.
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган ўткир босқичда оғриқни йўқотиш
- Елка бўғими учун эрта пассив машқлар
- Юкни босқичма-босқич ошириш билан терапевтик машқлар
- Физиотерапия, электр стимуляцияси, массаж курслари
- Жиддий заифлик учун ортез ёки қўллаб-қувватлаш бандажи
- Травматик ёрилиш учун жарроҳлик даволаш
- Асосий касалликни даволаш - шиш, инфекция, диабет