Нима содир бўлади ва у қандай шаклларда келади
Сувчечакдан кейин варикелла-зостер вируси орқа мия ва краниал нервларнинг сезгир ганглионларида сақланиб қолади. Ҳужайра иммунитети пасайганда, у кўпаяди ва асаб толалари орқали тегишли зонанинг терисига - дерматомага киради. Шунинг учун тошма чизиқда жойлашган ва тананинг ўрта чизиғини кесиб ўтмайди. Кўпинча кўкрак нервлари таъсирланади, иккинчи ўринда тригеминал асабнинг офталмик шохчаси туради.
- Кўкрак ва бел шакли - торсодаги чизиқ
- Офталмик ҳерпес - пешона, кўз қовоқлари, кўзларнинг шикастланиши
- Рамсай Ҳунт синдроми - қулоқдаги тошмалар, юз фалажи
- Тарқалган шакл - иммунитет танқислиги бўлган одамларда
- Постҳерпетик невралгия - тошма тузалганидан кейин оғриқ
Сабаблари ва хавф омиллари
Шинглес фақат сувчечак билан касалланган одамда ривожланиши мумкин. Ёши билан вирусга қарши табиий иммунитет назорати заифлашади, шунинг учун касаллик 50 йилдан кейин ортади. Ёшларда касаллик кўпинча стресс, ортиқча иш ёки иммунитетнинг яширин пасайиши билан боғлиқ. Агар эпизодлар қайта-қайта такрорланса, шифокорингиз иммунитет тизимини текширишни тавсия қилиши мумкин.
- Ёши 50 дан ошган
- ОИВ инфекцияси
- Онкологик касалликлар ва кимётерапия
- Глюкокортикоидлар ва иммуносупрессантларни қабул қилиш
- Қандли диабет, сурункали буйрак касаллиги
- Кучли стресс, ортиқча иш
Семптомлар
1-5 кун олдин тошма, ёниш, карıнсаланма, қичишиш ёки оғриқ, баъзан жуда кучли, юрак хасталиги, буйрак касаллиги ёки интеркостал невралгия нотўғри шубҳа олиб келади келажакда соҳасида, пайдо бўлади. Кейин қизариб кетган терида шаффоф таркибга эга пуфакчалар гуруҳлари пайдо бўлади. Бир неча кундан кейин улар булутли бўлиб, қурийди ва 2-4 ҳафтадан кейин тушадиган қобиқ билан қопланади. Заифлик, бош оғриғи ва озгина иситма сизни безовта қилиши мумкин.
- Тананинг бир томонида ёниш, тортишиш оғриғи
- Қизариш ва чизиқдаги пуфакчалар гуруҳи
- Терининг қичиши ва юқори сезувчанлиги
- Заифлик, безовталик, иситма
- 7-10 кундан кейин қобиқ
- Тошма тузалганидан кейин оғриқ
Диагностика
Одатда ташхис одатий расм билан амалга оширилади: оғриқли пуфакчали дöкüнтüнüн бир томонлама чизиғи. Шубҳали ҳолатларда, масалан, атипик тошма билан ёки иммунитет танқислиги бўлган одамларда варикелла-зостер вируси учун пуфакчалар таркибини ПСР ўтказилади. Кўз соҳасида тошма бўлса, худди шу куни офталмолог томонидан текширув талаб қилинади. Агар қулоқ ва юз зарарланган бўлса, КББ шифокори ва невролог билан маслаҳатлашиш зарур; мия шикастланиши белгилари мавжуд бўлса, касалхонага ётқизиш талаб этилади.
- Тери ва неврологик текширув
- Весикула таркибини ПСР
- Юздаги тошма учун офталмолог томонидан текширув
- Такрорий эпизодлар учун иммунитет тести
- Мененжит белгилари учун мия омурилик суюқлигини таҳлил қилиш
Даволаш ва олдини олиш
Антивирал препаратлар имкон қадар тезроқ, тошма пайдо бўлганидан кейин биринчи 72 соат ичида буюрилади: улар шифони тезлаштиради ва оғриқнинг кучайишини камайтиради. 50 ёшдан ошган, юзида шикастланган ва иммунитети заиф одамларга кейинроқ буюрилади. Оғриқни йўқотиш учун анъанавий аналжезиклар, кучли нейропатик оғриқлар учун - антиконвулсанлар ва антидепрессантлар гуруҳидан дорилар, анестетик билан маҳаллий воситалар қўлланилади. Ҳеч қандай пуфакчалар бузилмайди ва тери тоза ва қуруқ ҳолда сақланади. Бемор қобиқ пайдо бўлгунга қадар сувчечак билан касалланмаган одамларга юқумли ҳисобланади. Олдини олиш учун 50 ёшдан ошган одамларга рекомбинант зостер вакцинаси тавсия этилади.
- Биринчи 72 соат ичида антивирал терапия
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган оғриқни йўқотиш
- Нейропатик оғриқни даволаш
- Пуфакчаларни очманг, тошмаларни кийим билан ёпинг
- Ҳомиладор аёллар ва сувчечаксиз болалар билан алоқа қилишдан сақланинг
- 50 ёшдан ошган одамларни эмлаш