Ҳушидан кетиш нима ва унинг қандай турлари мавжуд?
Мия этарли миқдорда қон олса, онг сақланиб қолади. Агар босим кескин тушиб қолса ёки юрак бир неча сония давомида қонни самарали равишда помпаласа, қисқа муддатли онгни йўқотиш содир бўлади. Кома ёки инсултдан фарқли ўлароқ, кимдир ҳушидан кетганда, қон оқими тикланиши биланоқ, одатда одам горизонтал ҳолатда бўлганидан кейин онг ўз-ўзидан ва тўлиқ қайтади. Шифокорлар сенкопнинг бир нечта гуруҳларини ажратадилар. Энг кенг тарқалган рефлекс, энг хавфли кардиогендир. Текширув доираси, даволаш ва прогноз эпизод қайси гуруҳга тегишли эканлигига боғлиқ.
- Рефлекс (вазовагал) - тиқилиш, оғриқ, қўрқув, қон кўриш фонида.
- Вазият - йўтал, сийиш, зўриқиш, ютиш пайтида
- Ортостатик - тўсатдан туриш, сувсизланиш, қон босими дори-дармонларини қабул қилиш билан
- Кардиоген - аритмиялар, блокадалар, аорта қопқоғи стенози, кардиёмиёпатиялар учун.
- Каротид синус синдроми - кексаларда бошни ёки қаттиқ ёқани айлантирганда
Сабаблари ва хавф омиллари
Ёшларда ҳушидан кетиш деярли ҳар доим рефлексдир: қўзғатувчи омилга жавобан юрак уриши секинлашади ва қон томирлари кенгаяди. Кекса одамларда ортостатик ва кардиоген сабаблар, шунингдек, дори воситаларининг ён таъсири кўпроқ учрайди. Ҳушидан кетиш яширин юрак касаллигининг биринчи намоён бўлиши мумкин, шунинг учун шифокор огоҳлантиришсиз, жисмоний машқлар пайтида ёки ёлғон ҳолатида эпизодлардан эҳтиёт бўлади. Ҳушидан кетишга ўхшаш ҳолатлар - эпилептик тутилиш, гипогликемия, ваҳима ҳужумлари, вақтинчалик ишемик ҳужум - турли механизмларга эга ва бошқача даволанади. Баъзида бир нечта сабаблар бор: масалан, диуретикларни қабул қилган одамда иссиқликда сувсизланиш.
- Тўлқинли шароитда узоқ вақт туриш, иссиқлик, сувсизланиш
- Очлик, уйқусизлик, спиртли ичимликлар
- Қон босими дорилари, диуретиклар, баъзи антидепрессантлар
- Анемия ва қон йўқотиш
- Вегетатив нервларнинг шикастланиши билан диабетес меллитус ва Паркинсон касаллиги
- Юрак ритми ва ўтказувчанлигининг бузилиши, қопқоқ нуқсонлари
Ҳушидан кетиш қандай намоён бўлади ва қандай ёрдам бериш керак?
Рефлекс ҳушидан кетишдан олдин одатда прекурсорлар пайдо бўлади: бош айланиши, кўнгил айниши, қоронғулик ёки кўзлардаги &қуот;сузувчи&қуот;, қулоқларда жиринглаш, совуқ тер, эснаш. Агар сиз ўз вақтида ёцангиз ёки ўтирсангиз, эпизодни кўпинча олдини олиш мумкин. Ҳушидан кетиш вақтида одамнинг ранги оқариб кетади, юрак уриши заифлашади, мушакларнинг алоҳида сиқилишлари бўлиши мумкин, бу эпилепсияни англатмайди. Биринчи ёрдам: орқа томон ётиб, оёқларини кўтаринг, ёқа ва камарни бўшатинг, тоза ҳаво оқимини таъминланг. Одамни кўтариб, тўлиқ ўзига келмагунча унга ичимлик беришнинг ҳожати йўқ. Ҳушидан кетгандан сўнг, яна бир неча дақиқа ётиб, секин туриш яхшироқдир.
- Орқа тарафингизда ётиб, оёқларини кўтаринг
- Қаттиқ кийимларни очинг, ойнани очинг
- Агар қусиш бўлса, одамни ён томонга буранг
- Ҳушсиз одамга сув ёки таблеткаларни берманг
- Секин, ўтирган жойдан туринг
- Агар 1-2 дақиқада онг қайтмаса, 103 рақамига қўнғироқ қилинг
Диагностика
Текширувнинг асоси бемор ва гувоҳларнинг батафсил ҳикоясидир: ҳужумдан олдин нима бўлган, онгни йўқотиш қанча давом этган, конвулсиялар бўлганми ва одам қанчалик тез ўзига келган. Шифокор ёлғон ва тик турган ҳолда босимни ўлчайди, юракни тинглайди ва ЭКГни белгилайди. Агар аритмияга шубҳа бўлса, 24 соатлик ЭКГ мониторинги, юрак шовқини бўлса, экокардиёграфия ўтказилади. Такрорий тушунарсиз эпизодлар учун тилт тести ёки узоқ муддатли ритм ёзуви қўлланилади. Миянинг ЭЕГ ва МРИ фақат эпилепсия ёки неврологик аломатлар белгилари учун керак.
- ЭКГ тинч ҳолатда
- Ётганда ва тик турганда босимни ўлчаш (ортостатик тест)
- Холтер ЭКГ мониторинги
- Экокардиёграфия
- Тўлиқ қон рўйхати, глюкоза, электролитлар
- Тилт тести ва стресс тестлари - кўрсатмаларга мувофиқ
- ЭЕГ - агар эпилептик тутилишга шубҳа бўлса
Даволаш ва олдини олиш
Рефлексли сенкоп учун асосий даволаш механизмни тушуниш ва огоҳлантириш белгиларини тан олишдир. Шифокор қўзғатувчи вазиятлардан қандай қочиш кераклигини ва энгил бош айланишининг биринчи белгисида нима қилиш кераклигини тушунтиради. Этарли ичимлик режими ва жисмоний қарши чоралар ёрдам беради: оёқларингизни кесиб ўтинг ва мушакларингизни тортинг, муштларингизни сиқинг. Рефлекс ҳушидан кетиш учун дори-дармонлар камдан-кам ҳолларда керак бўлади ва индивидуал равишда танланади. Агар сабаб дорилар бўлса, шифокор даволаш режимини кўриб чиқади. Кардиоген сенкоп юрак касалликларини даволашни талаб қилади, баъзида юрак стимулятори. Кўп марта ҳушидан кетиш билан оғриган одамлар шифокор билан ҳайдаш ва баландликда ишлаш ҳақида гаплашишлари керак.
- Этарлича суюқлик ичинг, айниқса иссиқ ҳавода
- Узоқ вақт давомида бир жойда турманг, оёқдан оёққа ўтинг
- Агар ўзингизни заиф ҳис қилсангиз, дарҳол ўтиринг ёки ётинг
- Қарши чоралар: оёқларингизни кесиб ўтинг, сон ва думбаларингизни тортинг, қўлларингизни маҳкам боғланг ва уларни бир-биридан ёйинг.
- Қон босими дори-дармонларини ўзингиз қабул қилишни тўхтатманг - фақат маслаҳатлашгандан кейин.
- Агар аниқланса, аритмия ёки юрак касаллигини даволаш
