Коксидиния нима
Коксикс умуртқа поғонасининг пастки қисми бўлиб, бир нечта бирлаштирилган умуртқалардан иборат бўлиб, унга тос бўшлиғи мушаклари, лигаментлар ва пайлар бириктирилади. Ўтирган ҳолатда у тана вазнининг бир қисмини олади. Агар қуйруқ суяги шикастланган бўлса, ҳаддан ташқари ҳаракатчан ёки жой алмашган бўлса, лигаментлар ва нерв учлари ҳар бир қўниш билан безовталанади. Шифокорлар коксиксин билан боғлиқ бўлган тўғри коксидинияни ва аноректал оғриқ синдромини ажратадилар, бунда оғриқ манбаи тос бўшлиғи мушаклари ёки тос аъзолари ҳисобланади. Ушбу бўлинма қайси даволаш ёрдам беришини аниқлайди.
- Пост-травматик - думба устига тушганидан кейин
- Постпартум - туғруқ пайтида коксиксин ортиқча юкланиши туфайли
- Коксикснинг ҳаддан ташқари ҳаракатчанлиги ёки дислокацияси билан
- Идиопатик - аниқ сабабсиз
- Йўналтирилган оғриқлар тўғри ичак, тос аъзолари, бел умуртқаси касалликларида
Сабаблари ва хавф омиллари
Оғриқ кўпинча тўғридан-тўғри зарбадан кейин пайдо бўлади - музга, зинапояга, думбаларга йиқилиш. Ўткир шикастланиш дум суягининг кўкариши, ёрилиши ёки дислокациясига олиб келиши мумкин. Аёлларда хавф кенгроқ тос бўшлиғи ва туғилиш, айниқса каттароқ ҳомила ва оператив вагинал туғилиш билан боғлиқ. Сурункали микротравматизация узоқ вақт давомида ҳайдаш, велосипед ҳайдаш ва қаттиқ сиртда ўтирганда ишлаганда кузатилади. Ортиқча вазн дум суягидаги юкни оширади ва тўсатдан вазн йўқотиш билан уни ҳимоя қиладиган ёг ъқатлами камаяди. Баъзи беморларда сабабни аниқлаш мумкин эмас.
- Думба устига тушади
- Туғилиш
- Узоқ вақт давомида ўтириш, айниқса қаттиқ ўтириш
- Велосипед, от миниш
- Ҳаддан ташқари ёки жуда кам тана вазни
- Сакрококсигеал бўғимнинг артрози
Семптомлар
Одатда шикоят коксикс соҳасидаги маҳаллий оғриқ бўлиб, ўтирганда, айниқса орқага суянганда ва тик турганда кучаяди. Кўп одамлар бир думба устига ўтиришни ёки қўлларини қўйишни бошлайдилар. Оғриқ перинеум, думба, анусга тарқалиши мумкин ва ичак ҳаракати ёки жинсий алоқа пайтида кучаяди. Одатда тик турган ва ётган ҳолатда камаяди. Баъзида оғриқ жароҳатдан кейин дарҳол пайдо бўлмайди, лекин бир неча кун ёки ҳафта ўтгач. Тананинг ҳолатига боғлиқ бўлмаган доимий оғриқлар бошқа сабабларни истисно қилишни талаб қилади.
- Ўтирганда дум суягида оғриқ
- Креслодан турганда ўткир оғриқ
- Дум суягини босганда оғриқ
- Ичак ҳаракати пайтида оғриқ
- Жинсий алоқа пайтида ноқулайлик
- Бир думба устида ўтириш одати
Диагностика
Шифокор шикастланишлар ва туғилиш ҳақида сўрайди, эпителия коксикуляр тракти ва хўппоздан ташқари сакрококсигеал ҳудудни текширади. Рақамли ректал текширув дум суягининг ҳаракатчанлигини, тос бўшлиғи мушакларининг оғриғи ва кучланишини баҳолашга имкон беради. Сакрококсигеал ҳудуднинг рентгенограммаси синиш ва жой алмашишни аниқлайди, ўтирган ва тик турган ҳолатда қиёсий фотосуратлар ҳаддан ташқари ҳаракатчанликни аниқлайди. МРИ ёки КТ шиш ва яллиғланишни истисно қилиш учун буюрилади. Агар тўғри ичак ва тос аъзоларининг касалликлари шубҳа қилинган бўлса, проктолог ва гинеколог билан боғланади.
- Коксиксни текшириш ва палпация қилиш
- Рақамли ректал текширув
- Сакрококсигеал ҳудуднинг рентгенограммаси
- Ўтирган ва тик турган ҳолда қиёсий рентген нурлари
- Коксиксни қоплайдиган лумбосакрал минтақанинг МССТ
- Тос аъзоларининг МРИ
- Кўрсаткичлар бўйича сигмоидоскопия ва гинекологик текширув
Даволаш
Кўпгина ҳолларда коксидиния консерватив даво билан ҳал қилинади. Дум суягини тушириш жуда муҳим: орқа томонида кесикли ёки ханжар шаклида ёстиқдан фойдаланинг, ўтирганда олдинга эгилиб туринг, позицияни тез-тез ўзгартиринг. Оғриқ ва яллиғланишни камайтириш учун шифокор стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дориларни ва физиотерапияни буюриши мумкин. Тос бўшлиғи мушакларининг гевşемеси ва қўлда терапия ёрдам беради. Шунингдек, ичак ҳаракатида оғриқни кучайтирмаслик учун ич қотишидан қочиш керак. Доимий оғриқлар учун локал анестезик билан терапевтик блокадалар амалга оширилади. Коксиксни олиб ташлаш (коксигектомия) фақат узоқ муддатли даволаниш самарасиз бўлса кўриб чиқилади.
- Дум суяги кесилган ёстиқ
- Узоқ вақт давомида ўтирманг, танаффус қилинг
- Яллиғланиш белгилари бўлмаса, юмшоқ иссиқлик
- Тос бўшлиғи мушаклари учун терапевтик машқлар
- Кабıзлığıн олдини олиш учун овқатланиш ва ичиш режими
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган блокадалар ва қўлда терапия