Бош оғриғининг асосий турлари
Кучли бош оғриғи энг кенг тарқалган: улар икки томонлама, сиқиш, ҳалқа ёки дубулға каби, ўртача интенсивликда, нормал фаолият билан ёмонлашмайди ва камдан-кам ҳолларда кўнгил айниш билан бирга келади. Ўчокли, одатда, бир томонлама, пулсацияланувчи, ўртача ва оғир интенсивликда, ҳаракат билан ёмонлашади, кўнгил айниш, ёруғлик ва товушга тоқат қилмаслик билан бирга келади ва баъзан визуал бузилишлар кўринишидаги аура билан бирга келади. Кластер оғриғи камдан-кам учрайди, асосан эркакларда: бу кўзнинг қизариши ва лакримация билан кўз соҳасида жуда кучли бир томонлама оғриқ, ҳужумлар кетма-кет такрорланади.
- Кучланиш бош оғриғи - компрессив, икки томонлама
- Мигрен - зонклама, кўпинча бир томонлама, фотофоби билан
- Кластер оғриғи - жуда кучли, кўз атрофида
- Оғриқ қолдирувчи воситаларни суиистеъмол қилишдан оғриқни суиистеъмол қилиш
- Сервикоген бўйин оғриғи
- Бошқа касалликлар туфайли иккиламчи оғриқ
Сабаблари ва қўзғатувчи омиллар
Бошланғич бош оғриғи миянинг оғриқ тизимларининг ишлаши ва қўзғатувчиларга сезгирликнинг ошиши билан боғлиқ. Кучли бош оғриғида асосий провокаторлар стресс, ноқулай ҳолатда узоқ вақт ишлаш, уйқу этишмаслиги, бўйин ва элканинг мушакларидаги кучланишдир. Ўчокли учун рўйхат кенгроқ: тартибсиз овқатланиш ва овқатни ўтказиб юбориш, уйқу этишмаслиги ёки ортиқча уйқу, сувсизланиш, спиртли ичимликлар, аёллардаги гормонал далгаланмалар, ёрқин ёруғлик ва кучли ҳидлар. Иккиламчи оғриқлар синусит, глаукома, бўйин касалликлари, инқироз пайтида юқори қон босими, инфекциялар, шунингдек, баъзи дори воситаларидан келиб чиқади.
- Стресс ва мушакларнинг кучланиши
- Уйқунинг этишмаслиги ва тартибсизлик
- Овқатни ўтказиб юбориш ва сувсизланиш
- Спиртли ичимликлар ва танланган маҳсулотлар
- Аёлларда гормонал ўзгаришлар
- Оғриқ қолдирувчи воситаларни суиистеъмол қилиш
- Синусит, глаукома, бўйин касалликлари
- Қон босимининг кескин ошиши
Қачон текширув керак?
Одатда такрорий бош оғриғи ва оддий неврологик текширувдан ўтган кўпчилик одамлар МРИни талаб қилмайди: текширув бошқарувни ўзгартирмайди ва кўпинча фақат ташвишга соладиган тасодифий топилмаларни аниқлайди. Агар ташвиш берувчи белгилар мавжуд бўлса, текширув зарур: тўсатдан кучли оғриқ, оғриқнинг одатий табиатининг ўзгариши, 50 йилдан кейин биринчи марта оғриқ пайдо бўлиши, саратон ёки иммунитет танқислиги туфайли оғриқ, неврологик аломатлар, жароҳатлардан кейин оғриқ. Эрталаб кучаядиган, йўтал билан кучаядиган ва қусиш билан бирга келадиган оғриқлар учун ҳам текширув буюрилади.
- Неврологик ҳолатни баҳолаш билан невролог томонидан текширув
- Бош оғриғи кундалиги
- Қон босимини ўлчаш, керак бўлганда 24 соатлик мониторинг
- Тўлиқ қон рўйхати ва ЭСР
- Огоҳлантириш белгилари учун мия ва қон томирларининг МРИ
- Кўз оғриғи ва лойқа кўриш учун офталмолог томонидан текширув
- Синуситга шубҳа қилиш учун КББ шифокори билан маслаҳатлашиш
Ҳужумларни даволаш
Вақти-вақти билан кучланишли бош оғриғи учун оддий оғриқ қолдирувчи воситалар, дам олиш, шамоллатиш ва бўйин мускулларини бўшатиш одатда этарли. Ўчокли учун препаратни имкон қадар эрта, ҳужумнинг бошида қабул қилиш керак: қанчалик кеч бўлса, таъсир ёмонроқ бўлади. Анъанавий аналжезикларга қўшимча равишда, мигрен учун махсус дорилар қўлланилади, улар биргаликда касалликларни ҳисобга олган ҳолда шифокор томонидан танланади. Асосий чеклов - фойдаланиш частотаси: агар оғриқ қолдирувчи воситалар ойига 10-15 кундан ортиқ талаб этилса, ҳаддан ташқари бош оғриғи ривожланади, бунда таблеткаларнинг ўзи кунлик оғриқни сақлайди. Бундай ҳолда, сизга неврологнинг ёрдами керак.
- Ҳужумнинг бошида препаратни қабул қилиш
- Зўриқиш оғриғи учун оддий аналжезиклар
- Шифокор томонидан тайинланган мигрен учун махсус дорилар
- Қоронғи сокин хона ва мигрен билан ухлаш
- Оғриқ қолдирувчи воситаларни қанчалик тез-тез қабул қилишни чеклаш
- Дори воситаларини мустақил равишда бирлаштиришдан бош тортиш
- Ҳужумлар тез-тез учраса, невролог билан боғланинг
Олдини олиш ва турмуш тарзи
Ҳужумлар тез-тез ёки жиддий равишда бузилган бўлса, шифокорингиз ҳужумлар частотасини камайтириш учун ҳар куни бир неча ой давомида олиб борадиган профилактик даволанишни буюради. Гиёҳванд бўлмаган чора-тадбирлар ҳам муҳим эмас: доимий туриш вақти билан мунтазам уйқу, узоқ танаффусларсиз овқатланиш, этарлича ичиш, ўртача жисмоний фаолият, стресс билан ишлаш. Оғриқли кунларни, қабул қилинган дори-дармонларни ва мумкин бўлган провакаторларни қайд қилиб, кундаликни юритиш фойдалидир: бу беморга ҳам, шифокорга ҳам ёрдам беради. Бўйин машқлари ва иш жойини созлаш кучланиш бош оғриғи учун яхши ишлайди.
- Тез-тез ҳужумлар учун профилактик терапия
- Доимий уйқу режими
- Доимий овқатланиш ва этарли миқдорда ичиш
- Ўртача аеробик машқлар
- Стрессни бошқариш ва дам олиш усуллари
- Бош оғриғи кундалиги
- Иш жойини тузатиш ва бўйин машқлари
- Спиртли ичимликлар ва кофеинни чеклаш
