Унутувчанлик ёки деманс
Бу яқинлар дуч келадиган энг амалий савол. Фарқлар жуда ишончли.
- Ёш нормаси: одам исмни унутган, лекин кейинроқ эслаб қолган; калитларимни йўқотиб, уларни топдим; хотирасидан шикоят қилади
- Деманс: одам нафақат тафсилотларни, балки суҳбатнинг ўзини ҳам эслай олмайди; нарсаларни ноодатий жойларга қўяди (музлатгичдаги дазмол); Қариндошлар хотирадан шикоят қиладилар, лекин одамнинг ўзи ҳамма нарса яхши деб ўйлайди
- Оддий: одатдаги ишлар, молия, дори-дармонлар билан шуғулланади
- Деманс: таниш йўналишларда адашиб қолади, дўконда тўлай олмайди, таблеткаларни олишни унутади ёки икки марта олади
Касаллик қандай ривожланади
- Ранняя стадия: забывчивость на недавние события, повторяющиеся вопросы, трудности с подбором слов, снижение инициативы, уход от общения. Самостоятельность в основном сохранена.
- Умеренная стадия: нарушается ориентация во времени и месте, нужна помощь в быту, появляются подозрительность, тревога, нарушение сна, ночное бодрствование.
- Тяжёлая стадия: утрата речи и узнавания близких, потребность в постоянном уходе, нарушение глотания и движения.
Босқичлар орасидаги ўтиш тезлиги индивидуалдир ва йиллар давом этади. Фаол бўлиш, мулоқот қилиш ва мунтазамлик бу суръатга ҳақиқатан ҳам таъсир қилади.
Сўров
Текширувнинг мақсади икки хил: демансни тасдиқлаш ва бир хил даражада муҳим, бутунлай даволаш мумкин бўлган қайтариладиган сабабларни истисно қилиш.
- Хотирани йўқотишнинг қайтариладиган сабаблари: Б12 витамини этишмовчилиги, ҳипотироидизм, депрессия, дориларнинг ножўя таъсири, нормал босимли гидросефали, спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш
- Беседа с пациентом и обязательно с близкими — со стороны изменения виднее.
- Нейропсихологическое тестирование: краткие шкалы оценки памяти, внимания, речи, счёта.
- МРТ или КТ головного мозга — исключение опухоли, гидроцефалии, последствий инсультов.
- Анализы: витамин Б12, гормоны щитовидной железы, глюкоза, электролиты, печёночные и почечные показатели.
- Оценка депрессии — она у пожилых нередко имитирует деменцию и полностью обратима при лечении.
Даволаш ва парвариш
Ҳозирча касалликни тўхтатувчи дорилар йўқ, аммо хотира ва кундалик фаолиятни яхшилайдиган ва симптомларнинг ривожланишини секинлаштирадиган дорилар мавжуд. Доривор бўлмаган қисми ҳам муҳим эмас - бу ҳаёт сифатига одатдагидан кўра кўпроқ таъсир қилади.
- Гиёҳванд терапияси невролог томонидан босқич ва бирга келадиган касалликларни ҳисобга олган ҳолда танланади
- Қон босими, шакар ва холестеринни назорат қилиш - томир омиллари ёмонлашувни тезлаштиради
- Когнитив фаолият: ўқиш, стол ўйинлари, суҳбатлар, мумкин бўлган руҳий стресс
- Жисмоний фаоллик ва юриш пасайишни секинлаштириши исботланган
- Барқарор кундалик тартиб ва таниш муҳит ташвиш ва тартибсизликни камайтиради
- Уй хавфсизлиги: сирпанчиқ гиламларни олиб ташланг, газга киришни чекланг, эшикларни белгиланг, чўнтагингизга манзилингиз ва телефон рақамингиз билан эслатма қўйинг
Олдини олиш
- Ўрта ёшдаги қон босимини назорат қилиш энг самарали омиллардан биридир
- Қандли диабетни даволаш, чекишни ташлаш
- Ҳафтада камида 150 дақиқа жисмоний фаоллик
- Ижтимоий алоқаларни ва ақлий ҳушёрликни сақлаш
- Эшитиш қобилиятини йўқотишни тузатиш: даволанмаган эшитиш қобилиятини йўқотиш деманс хавфини оширади
- Этарли уйқу ва уйқу апнесини даволаш