Осон кўкариш нимани англатади?
Шикастланган томирдан қон кетишини тўхтатиш учун учта қисм ишлаши керак: томирнинг ўзи тораяди, тромбоцитлар шикастланган жойга ёпишади ва тиқин ҳосил қилади ва коагуляцион омиллар уни фибрин иплари билан мустаҳкамлайди. Ҳар қандай боғланишдаги муваффақияцизлик кўкаришларга мойиллик билан намоён бўлади. Қон томирларининг шикастланиши ва тромбоцитларнинг этишмаслиги майда юзаки қон кетишлар ва петехияларга, коагуляцион омилларнинг этишмаслиги эса бўғимларда катта чуқур гематомалар ва қон кетишларга олиб келади. Шифокор учун кўкаришлар қаерда жойлашганлиги, уларнинг ўлчами, қанчалик тез пайдо бўлганлиги ва қон кетишининг бошқа турлари бор-йўқлиги муҳимдир.
- Қон томирлари - петечиае ва кичик кўкаришлар
- Тромбоцитлар алоқаси - тиш гўшти ва буруннинг қон кетиши
- Плазма алоқаси - катта гематомалар
- Кўкарганларнинг ўлчами ва жойлашиши муҳим аҳамиятга эга
- Қон кетишининг бошқа ҳолатлари билан комбинацияси
Мумкин сабаблар
Кўпинча сабаб зарарсиздир: ёши билан тери юпқалашади ва қон томирлари мўрт бўлиб қолади, шунинг учун кекса одамлар озгина тегинишдан билакларини осонгина кўкарадилар. Ёш аёлларда қон томирларининг мўртлиги кўпинча оилавий хусусиятга эга. Муҳим сабаблар гуруҳи дорилар: қонни суюлтириш, стероид бўлмаган яллиғланишга қарши препаратлар, гормонал дорилар, шунингдек, ташқи ва тизимли глюкокортикоидларни узоқ муддатли қўллаш. Одатда, кўкаришлар тромбоцитлар сонининг камайиши, жигар касаллиги, витамин этишмаслиги, ирсий коагуляцион бузилишлар ва қон тизими касалликлари туфайли юзага келади.
- Ёшга боғлиқ қон томирларининг мўртлиги
- Оиланинг кўкаришга мойиллиги
- Антиплателет агентлари ва антикоагулянтлар
- Ностероид яллиғланишга қарши дорилар
- Глюкокортикоидлардан узоқ муддатли фойдаланиш
- Тромбоцитлар ва қон касалликларининг камайиши
- Жигар касалликлари ва К ва С витаминлари этишмаслиги
Билан боғлиқ аломатлар
Кўкаришлар касаллик ҳақида гап кетганда, камдан-кам ҳолларда ягона намоён бўлади. Бурундан қон кетишидан, тишларни ювишда тиш гўштидан қон кетишидан, узоқ ва оғир ҳайз кўришдан, тиш чиқаришдан кейин қон кетишидан ёки узоқ вақт тўхтамайдиган кичик кесиклардан эҳтиёт бўлишингиз керак. Умумий ҳолсизлик, нормал зўриқиш билан нафас қисилиши, рангпарлик, тунги терлар, узоқ давом этган иситма, шишган лимфа тугунлари, суяк оғриғи дарҳол текширувни талаб қилади. Бундан ташқари, яқинда янги дори-дармонларни қабул қилишни бошлаган бўлсангиз ва қариндошларингиз шу каби муаммоларга дуч келган бўлса, эслаш керак.
- Бурун ва милкларнинг қон кетиши
- Оғир ва узоқ муддатли ҳайз кўриш
- Кесиш ва тиш шифокоридан кейин узоқ вақт қон кетиш
- Заифлик, нафас қисилиши, рангпарлик
- Ҳарорат ва кенгайган лимфа тугунлари
- Қариндошлар ҳам худди шундай муаммоларга дуч келишади
Қандай текширувлар керак
Текширув умумий қон текшируви билан бошланади: у тромбоцитлар сонини, гемоглобин даражасини ва лейкоцитлар формуласини кўрсатади, бу қон касалликларига шубҳа қилиш имконини беради. Кейинчалик, коагуляция баҳоланади: протромбин вақти, АПТТ ва фибриноген билан коагулограмма ёки гемостасиограмма. Ферритин текширилади, чунки темир танқислиги кўпинча сурункали қон йўқотиш, шунингдек, жигар функцияси кўрсаткичлари билан бирга келади. Агар бошланғич тестлар нормал бўлса ва шикоятлар давом эца, гематолог тромбоцитлар функцияси тестларини ва ирсий ивиш касалликлари учун махсус тестларни буюриши мумкин.
- Тромбоцитлар сони билан тўлиқ қон рўйхати
- Коагулограмма ва гемостасиограмма
- Ферритин ва темир алмашинуви кўрсаткичлари
- Жигар параметрлари
- Тромбоцитлар агрегациясини ўрганиш
- Гематолог билан маслаҳатлашиш
- Ирсий касалликларга шубҳа қилинган махсус тестлар
Нима қилиш керак
Агар биринчи соатларда совуқни қўлласангиз, иккинчи кундан бошлаб иссиқлик ва юмшоқ ташқи воситалардан фойдалансангиз, янги кўкариш тезроқ камаяди. Сиз ўзингиз буюрган қонни суюлтирувчи дори-дармонларни ўзингиз тўхтата олмайсиз: бу тромбоз туфайли хавфли, аммо дозани ва эҳтиёжни шифокор билан муҳокама қилишингиз керак. Сабзавотлар, мевалар ва оқсилларни этарли миқдорда истеъмол қилиш қон томирларининг ҳолатини сақлайди, аммо витаминларни назорациз қабул қилиш текширув ўрнини боса олмайди. Агар сабаб топилса, улар уни даволайдилар: улар камчиликларни қоплайди, терапияни мослаштиради ва қон касалликлари бўлса, улар гематологни жалб қиладилар.
- Биринчи соатларда совуқ, иккинчи кундан иссиқ
- Белгиланган дори-дармонларни ўзингиз тўхтатманг
- Ўзингиз қабул қилаётган барча дори-дармонлар ва қўшимчаларни шифокорингиз билан муҳокама қилинг.
- Озиқлантирувчи озиқ-овқат
- Хавфли ҳаракатлар пайтида эҳтиёт бўлинг
- Аниқланган сабабни даволаш
- Қон касалликлари учун гематолог томонидан кузатув