Паст гемоглобин нимани англатади?
Қизил қон ҳужайралари кислородни барча тўқималарга этказиб беради ва уларнинг ичидаги гемоглобин бу кислородни боғлайди ва чиқаради. Гемоглобин кам бўлса, тўқималар камроқ кислород олади ва тана буни юрак уриши ва нафас олишни ошириш орқали қоплайди. Компенсация ишлаётганда, одам фақат чарчоқни ҳис қилади; этарли бўлмаганда, нафас қисилиши одатдаги юк, бош айланиши ва юрак уриши пайтида пайдо бўлади. Қизил қон ҳужайралари ҳажмига ва улардаги гемоглобин таркибига қараб, лаборатория қидирув йўналишини таклиф қилади: кичик рангпар ҳужайралар темир танқислиги учун, катта - Б12 витамини ва фолий кислотаси этишмаслиги учун хосдир.
- Темир танқислиги анемияси энг кенг тарқалган
- Яллиғланиш ва шишлар туфайли сурункали касалликларнинг камқонлиги
- Б12 ва фолат танқислиги анемияси
- Қизил қон ҳужайраларининг тез йўқ қилиниши билан гемолитик анемия
- Буйрак касаллигида анемия
- Апластик анемия ва суяк илиги касалликлари
- Ирсий шакллар, масалан, талассемия
Сабаблари ва хавф омиллари
Туғиш ёшидаги аёлларда асосий сабаблар оғир ҳайз ва ҳомиладорлик бўлиб, бу даврда темирга бўлган эҳтиёж кескин ошади. Менопаузадан кейин эркаклар ва аёлларда паст гемоглобин деярли ҳар доим ошқозон-ичак трактида қон йўқотиш манбасини излашни талаб қилади. Темирнинг сўрилиши паст кислотали гастрит, çöляк касаллиги, ошқозон ва ичакларда жарроҳлик ва Ҳ. пйлори инфекцияси билан бузилади. Б12 витамини этишмовчилиги қаттиқ вегетариан парҳезлар, атрофик гастрит ва кексаликка хосдир. Алоҳида гуруҳ сурункали буйрак касаллиги, ревматик касалликлар ва онкологияда анемиядан иборат.
- Оғир ҳайз кўриш ва бачадондан қон кетиш
- Яралар, полиплар, ичак ўсмаларидан яширин қон йўқотиш
- Ҳомиладорлик ва эмизиш
- Вегетарианизм ва мувозанациз овқатланиш
- Çöляк касаллиги, атрофик гастрит, ошқозон-ичак жарроҳлиги
- Сурункали буйрак касаллиги
- Сурункали яллиғланиш ва онкологик касалликлар
- Ошқозон шиллиқ қаватига зарар этказадиган дори-дармонларни қабул қилиш
Семптомлар
Шикоятлар гемоглобин сонига эмас, балки унинг пасайиш тезлигига боғлиқ. Секин ривожланиш билан тана мослашади ва одам йиллар давомида сурункали чарчоқ ҳисси билан яшайди. Тез қон йўқотиш билан, ҳатто мўътадил пасайиш кучли заифлик, бош айланиши ва тез юрак уришини келтириб чиқаради. Тери ва шиллиқ пардаларнинг рангсизлиги, тирноқларнинг мўртлашиши, соч тўкилиши, оғиз бурчакларида тиқилиб қолиш одатий ҳолдир. Темир танқислигининг характерли белгиси таъм ва ҳиднинг бузилишидир: бўр, муз, хом дон ва бензин ҳидига бўлган иштиёқ. Кекса одамларда анемия ўзини ангинанинг кучайиши ва нафас қисилиши сифатида намоён қилиши мумкин.
- Заифлик ва чарчоқ
- Бош айланиши ва тиннитус
- Машқ пайтида нафас қисилиши ва юрак уриши
- Тери ва шиллиқ пардалар рангпар
- Тирноқлар ва сочларнинг мўртлашиши, соқчилик
- Таъм ва ҳиднинг бузилиши
- Музлатиш ва ишлашнинг пасайиши
- Консентрациянинг пасайиши
Диагностика
Текширув умумий қон текшируви билан бошланади: у анемияни тасдиқлайди ва қизил қон ҳужайраларининг хусусиятларига асосланиб, қидирув йўналишини белгилайди. Ферритин темир заҳираларини акс эттиради ва асосий синов бўлиб қолади, лекин яллиғланиш билан ортади, шунинг учун у С-реактив оқсил билан биргаликда кўриб чиқилади. Катта қизил қон таначалари учун Б12 витамини ва фолий кислотаси текширилади. Агар аниқ сабаб бўлмаса, қон йўқотиш манбасини излаш мажбурий қадамдир: яширин қон учун ахлатни таҳлил қилиш, гастроскопия ва колоноскопия, аёлларда эса гинеколог томонидан текширув. Агар ғайриоддий қон расми бўлса, бемор гематологга юборилади.
- Эритроцитлар индекслари ва ЭСР билан тўлиқ қон рўйхати
- Ферритин, сарум темир, темирни боғлаш қобилияти
- Б12 витамини ва фолий кислотаси
- С-реактив оқсил
- Суяк илиги фаолиятини баҳолаш учун ретикулоцитлар
- Яширин қон учун нажас
- Шубҳали қон йўқотиш учун гастроскопия ва колоноскопия
- Қорин бўшлиғи ва тос аъзоларининг ултратовуш текшируви
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш ҳар доим икки томонлама бўлади: этишмовчиликни тўлдириш ва сабабни бартараф этиш. Темир танқислиги учун оғиз орқали темир препаратлари буюрилади; гемоглобин одатда 2-4 ҳафтадан сўнг ўсишни бошлайди, аммо депони тўлдириш учун нормализация қилинганидан кейин яна 2-3 ой давомида даволаш давом эттирилади. Интравенöз темир таблеткаларга нисбатан муросасизлик, сўрилишнинг бузилиши ва тез таъсир қилиш зарурати учун ишлатилади. Б12 этишмовчилиги учун витамин инъэкция ёки оғиз орқали юқори дозаларда қўлланилади. Қон қуйиш фақат ҳаёт учун хавфли бўлган оғир анемия учун кўрсатилади. Озиқланиш натижаларни сақлаб қолишга ёрдам беради, аммо даволанишни алмаштирмайди.
- Назорат қилинадиган тестлар билан курсда темир қўшимчалари
- Гемоглобин нормаллашгандан кейин 2-3 ой давомида фойдаланишни давом эттиринг
- Врач томонидан белгилаб қўйилган томир ичига темир
- Б12 витамини ва фолий кислотаси этишмаслиги учун
- Қон йўқотиш манбасини даволаш
- Гўшт, жигар, балиқ ва диетада С витамини бўлган овқатлар
- Чой, қаҳва ёки сут билан темир қўшимчаларини олманг
- Ҳомиладорлик ва оғир ҳайз пайтида қон тестларини кузатиш
