Танада нима содир бўлади
Плазма ҳужайралари этук лимфоцитлар бўлиб, одатда инфекцияларга қарши антикорлар ишлаб чиқаради. Миеломада бундай ҳужайралардан бири мутацияга эга бўлиб, ўзини чексиз нусхалашни бошлайди. Клон суяк илигини тўлдиради, қизил қон таначалари, оқ қон ҳужайралари ва тромбоцитлар шаклланишини бостиради ва суяк тўқимасини йўқ қилишни фаоллаштирадиган моддаларни чиқаради. Шундай қилиб остеолиз ўчоқлари пайдо бўлади, калций қонга чиқарилади ва парапротеин энгил занжирлари буйрак каналчаларини шикастлайди. Миелома кўпинча асемптоматик ҳолат - кузатувни талаб қиладиган моноклонал гаммопатия билан кечади.
- Плазма ҳужайра клонининг кўпайиши
- Парапротеин ишлаб чиқариш
- Суяк тўқимасини ва остеолиз жойларини йўқ қилиш
- Оддий гематопоезни бостириш
- Енгил занжирлардан буйрак шикастланиши
- Инфекциялардан ҳимояланишнинг пасайиши
Семптомлар
Касаллик аста-секин ривожланади ва биринчи шикоятлар ёшга боғлиқ ўзгаришлар билан осонгина хато қилиши мумкин. Энг тез-тез учрайдиган аломат - бу пастки орқа, кўкрак умуртқаси ёки қовурғадаги оғриқ, бу ҳаракат билан кучаяди ва анъанавий даволаш билан ўтмайди. Шу билан бирга, камқонлик кучаяди: кучсизлик, рангпарлик ва нафас қисилиши пайдо бўлади. Калцийнинг кўпайиши ташналик, кўнгил айниши, ич қотиши ва тартибсизликни келтириб чиқаради, буйрак шикастланиши эса шиш ва сийдик чиқаришни камайтиради. Тез-тез учрайдиган инфекциялар ва сабабсиз вазн йўқотиш ҳам ташвишлидир.
- Суякларда ва орқада доимий оғриқ
- Минимал юк билан синиш, баландликнинг пасайиши
- Заифлик, рангпарлик, нафас қисилиши
- Чанқоқлик, кўнгил айниши, ич қотиши, чалкашлик
- Шишиш ва сийдик чиқаришнинг камайиши
- Такрорий инфекциялар
- Ҳеч қандай сабабсиз вазн йўқотиш
Диагностика
Суяк оғриғи бўлган кекса беморда камқонлик, юқори калций, креатининнинг кўтарилиши ва кескин тезлашган ЭСР комбинацияси миеломга шубҳа қилиш имконини беради. Ташхис протеин тадқиқотлари билан тасдиқланади: электрофорез ва зардоб ва сийдикнинг иммунофиксацияси парапротеинни аниқлайди ва эркин энгил занжирлар таҳлили унинг турини аниқлайди. Плазма ҳужайраларининг улушини ҳисоблаш ва генетик текширув билан суяк илиги биопсияси талаб қилинади. Скелет ҳолати паст дозали КТ, МРИ ёки ПЕТ ёрдамида баҳоланади - анъанавий рентгенография камроқ сезгир.
- Тўлиқ қон рўйхати ва ЭСР
- Умумий оқсил ва оқсил фракциялари, иммунофиксация
- Қонда эркин энгил занжирлар ва сийдикда протеин
- Калций, креатинин, албумин, ЛДҲ
- Эврелеме учун б2-микроглобулин
- Суяк илиги биопсияси ва ситогенетикаси
- Скелетнинг паст дозали КТ, МРИ ёки ПЕТ-КТ
Даволаш
Гематолог ёшга, бирга келадиган касалликларга ва генетик тадқиқотлар натижаларига эътибор қаратган ҳолда тактикани белгилайди. Замонавий даволашнинг асоси бир нечта дорилар гуруҳининг комбинацияси ҳисобланади: протеазома инҳибитöрлери, иммуномодуляторлар, моноклонал антикорлар ва курсларда буюриладиган гормонлар. Оғир бирга келадиган касалликлари бўлмаган беморлар жавобга эришгандан сўнг ўз илдиз ҳужайраларини трансплантация қилишлари мумкин. Алоҳида-алоҳида, суякларни мустаҳкамловчи, оғриқ қолдирувчи ва қўллаб-қувватловчи дорилар буюрилади. Асемптоматик шаклда баъзан кузатиш танланади.
- Комбинацияланган дори терапияси курси
- Ўз илдиз ҳужайраларини трансплантацияси
- Суякларни ҳимоя қилувчи дорилар
- Оғриқли лезён учун радиация терапияси
- Калцийни тузатиш ва буйраклар фаолиятини қўллаб-қувватлаш
- ИНФЕКЦИОН олдини олиш ва эмлаш
- Оғриқни йўқотиш ва реабилитация
Кузатиш ва ҳаёт сифати
Миелом сурункали касаллик каби ривожланади: ремиссия даврлари кучайиши билан алмаштирилади ва даволаш янги режимга мувофиқ қайта тикланади. Шунинг учун тестларни мунтазам равишда кузатиб бориш муҳимдир, бу сизга шикоятлардан олдин касалликнинг қайтишини сезиш имконини беради. Беморга умуртқа поғонаси ҳақида ғамхўрлик қилиш тавсия этилади, аммо барча мумкин бўлган фаолиятдан воз кечмаслик тавсия этилади: ўртача юк мушаклар ва суякларни сақлайди. Сиз этарли миқдорда суюқлик ичишингиз, буйракларга таъсир қиладиган оғриқ қолдирувчи воситалардан эҳтиёт бўлишингиз ва инфекцияларни ўз вақтида даволашингиз керак. Психологик ёрдам ва оила ёрдами терапиянинг бир қисмидир.
- Синовлар ва парапротеинлар даражасини мунтазам равишда кузатиб бориш
- Этарлича ичиш ва буйракларингизга ғамхўрлик қилиш
- Оғир юк кўтаришдан ва тўсатдан бурилишдан сақланинг
- Кучли жисмоний фаолият ва терапевтик машқлар
- Шифокор томонидан тавсия этилган эмлаш
- Янги бел оғриғи учун эрта мурожаат қилиш
- Беморга ва яқинларига психологик ёрдам
