Гемоглобиннинг кўпайиши нимани англатади?
Қоннинг барча параметрлари плазма ҳажми бўйича ҳисобланади, шунинг учун суюқлик йўқолганда, қизил қон ҳужайраларининг концентрацияси ортади, гарчи уларнинг умумий сони ўзгармайди. Бундай нисбий эритроцитоз қусиш, диарея, иситма, диуретикларни қабул қилиш ва этарли даражада ичиш билан содир бўлади. Ҳақиқий эритроцитоз - қизил қон ҳужайралари массасининг ҳақиқий ўсиши. Суяк илиги кислород танқислигига жавобан эритропоетин гормони томонидан қўзғатилганда иккиламчи бўлиши мумкин ва полицитемия верадаги каби суяк илиги ҳужайралари генетик шикастланиш туфайли ўз-ўзидан бўлинганда бирламчи бўлиши мумкин.
- Сувсизланиш вақтида нисбий эритроцитоз
- Кислород этишмаслиги туфайли иккиламчи эритроцитоз
- Суяк илиги касалликларида бирламчи эритроцитоз
- Оиланинг ирсий шакллари
- Гормонал дориларни қабул қилишда эритроцитоз
Сабаблари
Катталардаги иккиламчи эритроцитознинг энг кўп учрайдиган сабаби чекишдир: углерод оксиди гемоглобинни боғлайди ва тана буни янги қизил қон ҳужайраларини ишлаб чиқариш орқали қоплайди. Иккинчи умумий сабаб - бу уйқу апнеси бўлиб, ухлаш вақтида нафас олиш қайта-қайта тўхтайди ва қонда кислород тушади. Сурункали ўпка касалликлари, юрак нуқсонлари ва баланд баландликда доимий таъсир қилиш бир хил таъсир кўрсатади. Алоҳида-алоҳида, эритропоетин ишлаб чиқарадиган буйраклар ва жигар ўсмалари, шунингдек, тестостерон ва эритропоетин препаратларини қабул қилиш, шу жумладан спортда ҳам мавжуд.
- Чекиш, шу жумладан, калян
- Обструктив уйқу апне синдроми
- КОАҲ ва бошқа сурункали ўпка касалликлари
- Туғма юрак нуқсонлари
- Тоғларда узоқ вақт қолиш
- Буйрак ўсмалари, жигар, буйрак кисталари
- Тестостерон ва эритропоетинни қабул қилиш
- ЖАК2 мутацияси билан полиситемия вера
Эритроситознинг белгилари ва хавфи
Кўпинча гемоглобиннинг кўтарилиши мунтазам таҳлил пайтида тасодифан топилади. Шикоятлар мавжуд бўлганда, улар қоннинг вискозитесинин ошиши ва қон оқимининг секинлашиши билан боғлиқ: бош оғриғи, тиннитус, бош айланиши, юзнинг қизариши, иссиқ чақнашлар. Полиситемия вера тери қичиши билан тавсифланади, бу иссиқ душдан кейин кучаяди ва бармоқ учида ёниш оғриғи. Асосий таҳдид тромбоздир: қон томирлари, юрак хуружлари, оёқ томирлари ва қорин бўшлиғи томирларининг тромбози. Шунинг учун даволанишнинг мақсади чиройли таҳлил рақами эмас, балки қон томир асоратлари хавфини камайтиришдир.
- Бош оғриғи ва бош айланиши
- Қулоқларда жиринглаш, кўз олдидаги доғларнинг милтиллаши
- Юз ва шиллиқ пардаларнинг қизариши
- Иссиқ душдан кейин терининг қичиши
- Ёнаётган оғриқ ва бармоқларнинг қизариши
- Чап гипохондриядаги оғирлик
- Қон босими ортиши
- Артерия ва томирларнинг тромбози
Диагностика
Биринчидан, сувсизланиш ва хатоликни истисно қилиш учун тест такрорланади: қон топширишдан олдин, одатдагидек ичиш ва ўткир касалликнинг фонида тестни ўтказмаслик керак. Агар ўсиш доимий бўлса, шифокор кислород этишмаслигининг сабабини излайди: тўйинганликни ўлчайди, уйқу пайтида нафас олишни баҳолайди, ўпка ва юрак фаолиятини ўрганишни буюради. Эритропоетин даражаси шаклларни ажратишга ёрдам беради: полицитемия вера билан у камаяди, иккиламчи эритроцитоз билан у нормал ёки кучаяди. Агар суяк илиги касаллигига шубҳа бўлса, ЖАК2 мутацион тести ўтказилади ва гематологга юборилади.
- Гематокрит билан такрорий умумий қон текшируви
- Қоннинг кислород билан тўйинганлигини ўлчаш
- Уйқу апнесига шубҳа қилинган полисомнография
- Сарум эритропоетин
- Полицитемияда тез-тез камаядиган ферритин
- Қорин бўшлиғи органлари ва буйракларнинг ултратовуш текшируви
- ЖАК2 мутациясини текшириш ва гематолог билан маслаҳатлашиш
- Кўрсаткичлар бўйича ўпка функциясини ва экокардиёграфияни баҳолаш
Даволаш ва кузатиш
Нисбатан эритроцитоз билан сув мувозанатини тиклаш ва тестни қайта топшириш кифоя. Иккиламчи эритроцитоз сабаб билан даволанади: чекишни ташлаш, доимий мусбат босимли қурилма ёрдамида уйқу апнесини даволаш, ўпка ва юрак касалликларини даволаш, шифокор назорати остида гормонал дори-дармонларни бекор қилиш ёки тузатиш. Полицитемия вера учун мунтазам равишда қон олиш, тромбознинг олдини олиш учун ацетилсалицил кислотасининг паст дозалари ва агар кўрсатилса, ортиқча ҳужайра шаклланишини бостирадиган дорилар қўлланилади. Ўз-ўзидан қон кетиш ва юпқалаш халқ усуллари хавфлидир.
- Сувсизланиш ҳолатида ичимлик режимини тиклаш
- Чекишни тўлиқ ташлаш
- Уйқу апнеси ва сурункали ўпка касалликларини даволаш
- Докторингиз билан тестостерон ва эритропоетинни истеъмол қилишни кўриб чиқинг
- Гематолог томонидан тайинланган қон кетиш
- Полиситемия учун асетилсалицил кислотасининг паст дозалари
- Қон босими, холестерин ва вазнни назорат қилиш
- Белгиланган вақтда мунтазам равишда қон текшируви
