Торайиш қандай ҳосил бўлади
Умумий уйқу артериясининг шохланиш нуқтасида қон оқими буришади ва бу эрда кўпинча липидлар тўпланади. Бляшка аста-секин ҳосил бўлади: биринчи навбатда юмшоқ, липид ядроли, кейин зичроқ, калций билан. Томирнинг лüмени тораяди, лекин яна бир нарса хавфлироқ - бляшка қопқоғининг ёрилиши. Зарарланган юзада бир зумда қон пıҳтıсı ҳосил бўлади, унинг қисмлари қон оқими билан мия томирларига олиб ташланади. Шунинг учун, энгил торайган бўшашган, беқарор бляшка зич, аммо аниқ бўлгандан кўра хавфлироқ бўлиши мумкин.
- Артерия деворида липидларнинг тўпланиши
- Бляшка ўсиши ва лüменнинг торайиши
- Шинанинг яраси ва ёрилиши
- Бляшка юзасида тромбоз
- Эмболия - қон ивишининг мия томирларига ўтиши
- Критик стеноз билан қон оқимининг кескин пасайиши
Хавф омиллари
Каротис артерия стенози умумий атеросклерознинг намоёнидир, шунинг учун хавф омиллари юрак-қон томир касалликлари билан бир хил. Кўпинча торайиш 60 ёшдан ошган одамларда, айниқса чекувчиларда ва қон босими ёмон назорат остида бўлган беморларда учрайди. Каротид артерияларда бляшка мавжудлиги деярли ҳар доим атеросклерознинг бошқа томирларга таъсир қилганлигини англатади: коронар артериялар, оёқ томирлари. Шунинг учун текширув одатда бўйин билан чегараланмайди.
- Чекиш энг кучли омиллардан биридир
- Артериал гипертензия
- Кўтарилган паст зичликдаги холестерин
- Қандли диабет
- Ёш ва эркак жинси
- Семизлик, ҳаракацизлик
- Коронер юрак касаллиги ёки оёқ томирларининг атеросклерози тарихи
Семптомлар ва вақтинчалик ишемик ҳужум
Кўпгина стенозлар асемптоматик бўлиб, текширув пайтида ёки артерия устидаги шовқинни тинглаш орқали аниқланади. Стеноз, агар у аллақачон вақтинчалик ишемик ҳужум ёки инсултга сабаб бўлган бўлса, симптоматик ҳисобланади. Ҳужум қон томирларининг бир хил белгиларидир, лекин бир неча дақиқа ёки соат ичида ўтади. Уларни эътиборсиз қолдириб бўлмайди: бундай эпизоддан кейинги кунларда тўлиқ қон томир хавфи энг катта бўлиб, текширув шошилинч равишда ўтказилиши керак.
- Бир томондан оёқ-қўлларда заифлик ёки уйқусизлик
- Нутқ ва тушунишнинг бузилиши
- Бир кўзда қисқа муддатли кўрлик
- Юришда беқарорлик, икки томонлама кўриш
- Текширув пайтида уйқу артерияси устидаги шовқин билвосита белгидир
Диагностика
Биринчи ва асосий усул - бракиёсефалик артерияларни дуплекс сканерлаш. Бу оғриқсиз, тайёргарликни талаб қилмайди ва қон оқимининг тезлигини, торайиш даражасини, бляшка ҳажмини ва тузилишини кўрсатади. Аралашувдан олдин аниқлик киритиш учун бўйин томирларининг КТ ангиографияси ёки МР ангиографияси ўтказилади. Интима-медиа қалинлигини ўлчаш эрта девор ўзгаришларини баҳолашга ёрдам беради. Липит профилини, глюкозани текшириб кўринг ва юракнинг ҳолатини баҳоланг.
- Бўйин томирларини дуплекс сканерлаш
- Интима-медиа комплексининг қалинлигини ўлчаш
- Экстракраниал артерияларнинг КТ ангиографияси
- Бўйин томирларининг МР ангиографияси
- Липидограмма, глюкоза, креатинин
- Олдинги эпизодлар учун миянинг МРИ ёки КТ текшируви
Даволаш ва олдини олиш
Ҳар қандай даражадаги торайишни даволашнинг асоси хавф омилларини назорат қилиш ва шифокор томонидан танланади дори терапияси : холестеринни камайтирадиган дорилар ва қон пıҳтıларıнıн шаклланишига тўсқинлик қилувчи дорилар, шунингдек, қон босими ва шакарни нормализация қилиш. Агар аниқ торайган бўлса, айниқса ишемик хуруж бўлса, жарроҳлик даволаш кўриб чиқилади: бўйнидаги кесма орқали бляшка олиб ташлаш ёки томирга кириш орқали стент ўрнатиш. Қарор қон томир жарроҳ томонидан невролог билан биргаликда стеноз даражаси ва семптомлар асосида қабул қилинади.
- Чекишни тўлиқ ташлаш
- Липидларни камайтирадиган терапия шифокор томонидан белгилаб қўйилган
- Кўрсатмаларга кўра антитромботик дорилар
- Қон босими ва глюкоза даражасини кузатиш
- Ўрта эр денгизи диетаси, мунтазам юриш
- Каротид эндартеректомия
- Каротид артерияларни стентлаш
- Белгиланган вақтда бўйин томирларининг ултратовуш текширувини назорат қилиш
