Тос суяги тузилиши ва синиш турлари
Тос суяги иккита инноминат суяк ва сакрумдан ҳосил бўлиб, олд томондан пубик артисулация билан, орқада эса сакроилиак бўғинлар ва кучли лигаментлар билан боғланган. Агар бу лигаментлар бузилмаган бўлса, битта суяк синган тақдирда ҳам ҳалқа барқарор бўлиб қолади. Агар орқа тузилмалар йиртилган бўлса, тос суягининг ярми ҳаракатчан бўлиб қолади, бу қон кетиш ва жой алмашиш хавфини сезиларли даражада оширади. Алоҳида гуруҳ - бу асетабулумнинг ёриқлари, яъни тос суягининг артикуляр қисми: улар тўғридан-тўғри калçа қўшимчасининг келажакдаги функциясига таъсир қилади. Ёш спортчиларга хос бўлган маргинал авулсион ёриқлар ҳам мавжуд.
- Ҳалқанинг яхлитлигини бузмасдан барқарор синишлар
- Олд ва орқа қисмларнинг ёрилиши билан беқарор ёриқлар
- Қўшимчани ўз ичига олган асетабуляр ёриқлар
- Сакрум ва коксиксин синиши
- Спортчиларда туберкуляр ва умуртқа поғонасининг авулсион синиши
- Кекса одамларда ён томондан йиқилиш туфайли пубик суякларнинг синиши
Нима учун тос суяги синиши хавфли?
Асосий хавф - қон кетиш. Тос суяги атрофида веноз плексус ва катта артериялар мавжуд ва ретроперитонеал бўшлиқ қоринни сезиларли даражада кенгайтирмасдан катта ҳажмдаги қонни сиғдира олади. Одам оқариб, терлаши ва ҳушини йўқотиши мумкин, гарчи ташқи яралар бўлмаса. Иккинчи таҳдид - сийдик пуфаги ва сийдик пуфагининг шикастланиши: пубик суякларнинг бўлаклари уларга яқин жойлашган. Учинчиси - нерв магистраллари ва тўғри ичакнинг шикастланиши. Шунинг учун тос суяги синганида нафақат суяклар, балки ички органлар ҳам текширилади.
- Ретроперитонеал бўшлиқда катта қон йўқотиш
- Қувиқ ёки сийдик пуфагининг ёрилиши
- Очиқ ёриқлар туфайли тўғри ичак ва қиннинг шикастланиши
- Сиятик ва обтуратор нервларнинг шикастланиши
- Узоқ муддатли ҳаракацизлик туфайли чуқур томир тромбози
- Қорин бўшлиғи ва умуртқа поғонасининг комбинацияланган шикастланиши
Семптомлар
Жабрланувчи тос бўшлиғи, чаноқ, сакрумдаги кучли оғриқлардан шикоят қилади, бу оёғини ҳаракатга келтиришга, буришга ёки ўтиришга ҳаракат қилганда кескин кучаяди. Тик туриш ва юриш одатда мумкин эмас; оёқ ташқарига бурилган ёки қисқартирилиши мумкин. Шиш ва кўкаришлар касıкларда, перинеумда ва думбаларда пайдо бўлади, баъзан бир ёки икки кун кечикиш билан. Тос суягини ён томондан ёки олд томондан сиқиш ўткир оғриқни келтириб чиқаради - аммо қон кетишини кучайтирмаслик учун буни ўзингиз текширмаслигингиз керак. Пубик суяги синган кекса беморларда шикоятлар юриш пайтида касıкта оғриқ билан чекланиши мумкин.
- Тос бўшлиғида, касıкларда ва сакрумда кучли оғриқ
- Тура олмаслик ёки оёққа қадам босмаслик
- Оёқлари эгилган ва ёйилган мажбурий ҳолат
- Нозик ва перинеумда шиш ва кўкаришлар
- Оёқнинг қисқариши ёки ташқи айланиши
- Сийдикни ушлаб туриш ёки сийдикда қон
Диагностика
Фавқулодда ёрдам бўлимида биринчи қадам қон айланиши ва нафас олиш ҳолатини баҳолаш, қон кетишни тўхтатиш ва тос суяги беқарор бўлса, тос камарини қўллашдир. Тўғридан-тўғри проекциядаги тос аъзоларининг рентгенограммаси шикастланиш ҳақида тезкор фикр беради, аммо олтин стандарт компютер томографияси: у барча синиш чизиқларини, ҳалқанинг орқа қисмларининг ҳолатини, ацетабулумни ва ретроперитонеал гематоманинг мавжудлигини кўрсатади. Қорин бўшлиғининг ултратовуш текширувида эркин суюқлик аниқланади. Сийдик тестини ўтказиш ва агар сийдик йўлининг ёрилиши шубҳа қилинган бўлса, сийдик йўлларининг контрастли текшируви талаб қилинади.
- Ҳаётий белгилар ва қон йўқотилишини баҳолаш
- Тўғридан-тўғри ва латерал проекцияларда тос суягининг рентгенограммаси
- Тос суяги ва сон бўғимларининг компютер томографияси
- Эркин суюқлик учун қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви
- Тўлиқ қон рўйхати ва сийдик синови
- Ёрилишга шубҳа қилинган ҳолларда сийдик йўлларининг контрастли текшируви
Даволаш ва тикланиш
Сиқилишсиз барқарор ёриқлар консерватив тарзда даволанади: оғриқни йўқотиш, ётоқда эрта фаоллашув билан бир неча ҳафта давомида ётоқда дам олиш, кейин таёқчалар билан юриш ва дозаланган машқлар. Тромбоз ва пневмониянинг олдини олиш, нафас олиш машқлари ва оёқ машқлари мажбурийдир. Асетабулумнинг беқарор ёриқлари ва жой алмашган ёриқлари жарроҳлик аралашувни талаб қилади: плиталар, винтлардек ва ташқи фиксатор қурилмалари қўлланилади. Қайта тиклаш узоқ давом этади - уч ойдан бир йилгача, фотосуратлар назорати остида қўллаб-қувватлашни босқичма-босқич ошириш. Реабилитация физиотерапия, юриш ва тос мушакларини кучайтиришни ўз ичига олади.
- Касалхонада оғриқни йўқотиш ва барқарорлаштириш
- Касалхонадан олдинги босқичда беқарор тос суяги учун тос камари
- Эрта фаоллаштириш ва нафас олиш машқлари билан ётоқда дам олиш
- Чуқур томир тромбозининг олдини олиш
- Стабил бўлмаган ёриқлар учун плиталар ва винтлар билан остеосинтез
- Қўллаб-қувватлашни босқичма-босқич қайтариш ва узоқ муддатли реабилитация