Метатарсал синишларнинг қандай турлари мавжуд?
Ёриқлар жароҳатланиш вақтида юзага келадиган ўткир ёриқлар ва такрорий юклардан тўпланган стрессли ёриқларга бўлинади. Кўпинча иккинчи, учинчи ва бешинчи суяклар таъсирланади. Бешинчи метатарсал суяк асосининг синиши алоҳида кўриб чиқилади: унинг зоналаридан бирида қон таъминоти ёмонлашади ва бундай синиш кўпинча секин тузалиб, узоқ вақт давомида тушириш ёки винт билан маҳкамлашни талаб қилади. Стрессли синиш югурувчилар, раққосалар, ҳарбий хизматчилар ва юриш масофасини сезиларли даражада оширадиган одамлар орасида тез-тез учрайди ва биринчи ҳафталарда мунтазам рентгенограммаларда кўринмайди.
- Тўғридан-тўғри зарба ёки тушган объэктдан ўткир синиш
- Бешинчи метатарсал асоснинг авулсион синиши
- Бешинчи суякка қон таъминоти ёмон бўлган ҳудудда синиш
- Иккинчи ва учинчи суякларнинг стресс (марш) синиши
- Лисфранс бўғимидаги синиш дислокацияси - оёқнинг ўрта қисмидаги оғир шикастланиш
Сабаблари ва хавф омиллари
Ўткир ёриқлар кўпинча оғир нарсанинг оёққа тушиши, ғилдирак устида югуриши, баландликдан сакраши ёки оёқнинг нотекис юзага буралиши натижасида юзага келади. Стрессли ёриқлар юк ва суякнинг шифо қобилияти ўртасидаги номувофиқлик билан боғлиқ: югуриш ҳажмининг кескин ошиши, қаттиқ юзалар, эскирган поябзал. Суяк зичлиги пастлиги, Д витамини этишмовчилиги, овқатланишнинг бузилиши, оёқ деформацияси ва суяк алмашинувига таъсир қилувчи дори-дармонлар хавфи ортади. Кучли жисмоний машқлар туфайли ҳайз кўришни тўхтатган аёллар айниқса юқори хавф остида.
- Оғир нарсанинг оёққа тушиши
- Оёғингизни ичкарига буриш
- Югуриш юкларининг кескин ўсиши
- Нотўғри ёки эскирган поябзал
- Остеопороз ва Д витамини этишмовчилиги
- Ясси оёқ ва баланд камар
Семптомлар
Витҳ ан асуте фрастуре, паин оссурс инстантлй, тҳе фоот қуисклй свеллс, бруисинг аппеарс он тҳе баск анд соле, анд ит ис паинфул ор импоссибле то степ он тҳе фоот. Тўғридан-тўғри синган суяк устига босиш ўткир маҳаллий оғриқни келтириб чиқаради - бу белги синишни умумий кўкаришдан ажратишга ёрдам беради. Витҳ а стресс фрастуре, тҳе пистуре ис дифферент: тҳе паин инсреасес овер веекс, интенсифиес дуринг траининг анд субсидес витҳ рест, тҳе свеллинг ис модерате анд аппеарс латер. Бундай вазиятда давом этадиган юклар хавфлидир - ёриқ силжиш билан тўлиқ синдиришга айланиши мумкин.
- Оёққа оғирлик қўйганда ва юриш пайтида оғриқ
- Свеллинг оф тҳе дорсум оф тҳе фоот, бруисе
- Поинт тендернесс овер тҳе боне
- Срунч анд деформатион ин севере фрастуре
- Градуаллй инсреасинг паин фром а стресс фрастуре
- Оқсоқлик ва юмшоқ юриш
Диагностика
Асосий усул - бу оёқнинг рентгенограммаси, одатда учта проекцияда, чунки суяклар бир-бирига ёпишади ва синиш осонликча ўтказиб юборилади. Иф а Лисфранс жоинт инжурй ис суспестед, веигҳт-беаринг ор СТ ссанс аре такен: тҳис инжурй ис офтен ундерестиматед, анд иц сонсеқуенсес аре севере. Дастлабки икки-уч ҳафта ичида рентген нурларида стресс синиши кўринмайди, шунинг учун тарих одатий бўлса, МРИ буюрилади. 10-14 кундан кейин такрорий тасвир ҳам ёрдам беради: бу вақтга келиб ташхисни тасдиқловчи суяк каллуси пайдо бўлади.
- Тўғридан-тўғри, латерал ва қия проекцияларда оёқнинг рентгенограммаси
- Репеат имаге афтер 10–14 дайс иф ин доубт
- Синган дислокацияси ва майдаланган синиш учун компютер томографияси
- МРИ фор суспестед стресс фрастуре
- Лигаментлар ва гематомани баҳолаш учун юмшоқ тўқималарнинг ултратовуш текшируви
- Такрорий синишлар учун остеопороз учун скрининг
Треатмент анд ретурн то эхерсисе
Нон-диспласед фрастурес аре треатед витҳ унлоадинг: ригид постоперативе шоес, ан ортҳосис ор а пластер саст, анд валкинг витҳ срутчес аре прессрибед фор а период детерминед бй тҳе достор. Биринчи кунларда оёқнинг кўтарилган ҳолати ва мато орқали совуқ ёрдам беради. Тҳе оператион ис перформед ин сасе оф сигнифисант диспласемент, мултипле фрастурес, дамаге то тҳе Лисфранс жоинт анд фрастурес оф тҳе басе оф тҳе фифтҳ боне ин атҳлетес, вҳен фаст анд релиабле ҳеалинг ис импортант: тҳе фрагменц аре фихед витҳ а ссрев, книттинг неедлес ор а плате. Бирлашгандан сўнг, юк аста-секин ўсиб боради, қаттиқ тагликли поябзал ва керак бўлганда ички тагликлар танланади. Спортчиларга такрорий синишларни олдини олиш учун босқичма-босқич югуришга қайтишга рухсат берилади.
- Унлоадинг тҳе фоот, валкинг он срутчес
- 4-8 ҳафта давомида қаттиқ поябзал, ортез ёки гипс
- Элеватед поситион анд солд ин тҳе фирст дайс
- Депласманда винт ёки пластинка билан остеосинтез
- Сонтрол шоц бефоре лоад релеасе
- Градуал ретурн то валкинг анд руннинг
- Д витамини этишмовчилигини тузатиш ва остеопорозни даволаш