Уйқучанлик ёки чарчоқ
Фарқ амалий аҳамиятга эга. Чарчаганида, одам куч-қувват этишмаслигини ҳис қилади, лекин у кун давомида ётоқда ўзини топса, ухлаб қололмайди. Уйқучан бўлса, у тез ва мос бўлмаган жойларда ухлаб қолади: навбатда, йиғилишда, телевизор қаршисида, жамоат транспортида. Баҳолаш учун шифокорлар турли вазиятларда ухлаб қолиш эҳтимолини баҳолашлари керак бўлган оддий тарозилардан фойдаланадилар. Одамнинг қандай уйғониши ҳам муҳим: агар тунги уйқу этарли даражада давом этмаса, унинг миқдори эмас, балки сифати ёмонлашади. Алоҳида-алоҳида, улар одамнинг ҳорлаяптими ёки йўқми, яқиндан нафас олиш тўхтаганини пайқаганми ёки йўқлигини текширади.
- Кун давомида тинч муҳитда ухлаб қолиш
- Кеча уйқусидан кейин дам олишнинг этишмаслиги
- Эрталаб бош оғриғи
- Ҳорлама ва нафас олиш тўхтатилади
- Консентрация ва хотира билан боғлиқ қийинчилик
- Аччиқланиш ва кайфиятнинг пасайиши
Сабаблари
Энг кенг тарқалган ва шу билан бирга кам баҳоланган сабаб - бу уйқусизликнинг одатий этишмаслиги: уйқунинг мунтазам қисқариши тўпланиб, доимий кундузги уйқуга олиб келади. Катталардаги иккинчи асосий сабаб обструктив уйқу апнеси бўлиб, унда ҳаво йўллари қайта-қайта блокланади, уйқу парчаланади ва мия чуқур босқичларни олмайди. Бунга безовта оёқ синдроми ҳам киради. Тана сабаблари орасида темир танқислиги, ҳипотироидизм, диабет, сурункали жигар ва буйрак касалликлари ва депрессия мавжуд. Дори-дармонлар муҳим ҳисса қўшади: антигистаминлар, седативлар, қон босими ва эпилепсия учун баъзи дорилар, шунингдек спиртли ичимликлар.
- Сурункали уйқусизлик ва сменали иш
- Обструктив уйқу апне синдроми
- Тинчланмаган оёқ синдроми
- Темир танқислиги ва анемия
- Гипотироидизм
- Қандли диабет
- Депрессия
- Гиёҳванд моддалар ва алкоголнинг ён таъсири
- Нарколепсия ва бошқа кам учрайдиган касалликлар
Нима учун кундузги уйқу хавфли?
Асосий хавф - бахциз ҳодисалар хавфи. Ҳайдаш пайтида ва ишда ухлаб қолиш шикастланишнинг жиддий сабабидир ва одам бир неча сония давом этадиган уйқунинг қисқа эпизодини ҳам сезмаслиги мумкин. Сурункали уйқучанлик диққатни, хотирани ва қарор қабул қилиш қобилиятини бузади, иш фаолиятини пасайтиради ва низоларни кучайтиради. Агар уйқу апнеси асос бўлса, тиббий хавфлар қўшилади: қон босими ортиши, юрак ритмининг бузилиши, диабетнинг ёмонлашиши. Шунинг учун уйқучанликни характерли хусусият ёки банд бўлишнинг муқаррар ҳамроҳлиги деб ҳисобламаслик керак.
- Бахциз ҳодисалар ва иш жароҳатлари хавфи
- Диққат ва хотиранинг пасайиши
- Апне билан гипертониянинг ёмонлашиши
- Юрак ритмининг бузилиши
- Ёмон шакар назорати
- Кайфият ва ҳаёт сифатининг пасайиши
Сўров
Улар режим ҳақида батафсил суҳбатдан бошланади: одам иш кунлари ва дам олиш кунлари неча соат ухлайди, у соат нечада ётади, кечаси уйғонадими, ҳорлама қиладими. Бир-икки ҳафталик уйқу кундаликлари фойдалидир. Асосий тестлар темир танқислиги, қалқонсимон без касалликлари ва диабетни истисно қилиши мумкин. Агар апнеа шубҳа қилинган бўлса, асосий усул уйқуни ўрганишдир - нафас олиш, қоннинг кислород билан тўйинганлиги ва уйқу тузилишини қайд этадиган полисомнография. Қабул қилаётган дори-дармонларни кўриб чиқишни унутманг, чунки дори-дармонларни алмаштириш кўпинча муаммони ҳал қилади.
- Уйқу кундалиги ва мунтазам баҳолаш
- Кундузги уйқучанлик тарозилари
- Тўлиқ қон рўйхати ва ферритин
- ЦҲ
- Қон глюкоза
- Шубҳали апне учун полисомнография
- Қабул қилинган дори-дармонларни кўриб чиқиш
- Кайфиятни ва депрессия белгиларини баҳолаш
Нима ёрдам беради
Агар сабаб уйқу этишмаслиги бўлса, ечим оддий, лекин тартиб-интизомни талаб қилади: уйқу давомийлигини оширинг ва туриш вақтини, шу жумладан дам олиш кунларини барқарорлаштиринг. Уйқу апнеси учун ҳаво йўлларида доимий ижобий босим ҳосил қилувчи қурилма билан терапия самарали бўлади; Оғирликни йўқотиш, кечқурун спиртли ичимликлардан воз кечиш ва ёнбошлаб ухлаш ҳам ёрдам беради. Камчиликлар тўлдирилади, қалқонсимон без иши тузатилади. Кофеин вақтинчалик чора сифатида қабул қилинади, аммо тушдан кейин истеъмол қилинса, муаммони ҳал қилмайди ва тунги уйқуни ёмонлаштиради. Сабаби аниқланмагунча, уйқучан ҳолатда ҳайдашдан қочиш керак.
- Этарли давомийлик ва мунтазам уйқу режими
- Мутахассис томонидан тайинланган апне терапияси
- Агар сиз ортиқча вазнга эга бўлсангиз, вазн йўқотиш
- Рецепциз спиртли ичимликлар ва уйқу таблеткаларидан сақланиш
- Темир танқислигини тўлдириш
- Қалқонсимон без функциясини тузатиш
- Пешиндан кейин кофеинни чеклаш
- Агар ўзингизни жуда уйқучан ҳис қилсангиз, ҳайдашдан сақланинг
