Витамин этишмаслиги гиповитаминоздан қандай фарқ қилади?
Витамин этишмаслиги экстремал даражадир: витамин деярли йўқ ва типик белгилар билан аниқланган касаллик ривожланади. Классик мисоллар: С витамини этишмаслиги билан искорбит, Б1 этишмовчилиги билан берибери, Б3 этишмовчилиги билан пеллагра, Д витамини этишмовчилиги бўлган болаларда рахит. Бундай ҳолатлар узоқ вақт рўза тутиш, қаттиқ алкоголизм ва ўта монотон овқатланиш билан юзага келади. Гиповитаминоз - касаллик ҳали шаклланмаган, аммо саломатлик ҳолати ва лаборатория кўрсаткичлари ўзгариб турадиган ўртача танқислик; Айнан шу нарса амалда ҳар куни учраб туради.
- Витамин этишмаслиги жиддий ҳолат, камдан-кам учрайди
- Гиповитаминоз - ўртача этишмовчилик, тез-тез учрайди
- Скорвй, берибери, пеллагра, рахит классик мисоллардир.
- Гиповитаминознинг белгилари ўзига хос эмас
- Баҳор чарчоқлари кўпинча витаминлар билан боғлиқ эмас
Ҳақиқатан ҳам қандай камчиликлар юзага келади?
Кўпинча тасдиқланган танқисликлар темир, витамин Д ва Б12 витамини, шунингдек, ҳомиладор аёллар ва ичак касалликлари бўлган одамларда фолий кислотаси. Темир танқислиги, айниқса, ҳайз кўриши оғир аёлларда ва ўсаётган болаларда кенг тарқалган. Д витамини қуёш этишмаслиги, ёпиқ кийим, қорайган тери ва қарилик туфайли этарли эмас. Б12 этишмовчилиги қаттиқ вегетарианлар, ошқозон жарроҳлигидан кейинги одамлар ва узоқ вақт давомида маълум дори-дармонларни қабул қиладиган одамлар учун хосдир. Турли хил диетада бошқа витаминлар камдан-кам ҳолларда этишмайди.
- Темир танқислиги энг кенг тарқалган
- Д витамини этишмовчилиги
- Вегетарианларда ва операциядан кейин Б12 витамини этишмовчилиги
- Ҳомиладорлик пайтида фолий кислотасининг этишмаслиги
- Спиртли ичимликларни суиистеъмол қилишда Б1 этишмовчилиги
- Яшаш ҳудудига қараб ёд
Қандай қилиб у ўзини намоён қилади
Ўртача этишмовчилик белгилари ўзига хос эмас, шунинг учун улар маълум бир витаминни тахмин қилиш учун ишлатилмайди. Умумий шикоятлар орасида чарчоқ, ишлашнинг пасайиши, кайфият ва уйқунинг ёмонлашиши, соч тўкилиши, мўрт тирноқлар, қуруқ тери киради. Темир танқислиги билан рангпарлик, нафас қисилиши, бўр ёки муз истеъмол қилиш истаги қўшилади. Б12 этишмаслиги уйқусизлик ва карıнсаланма, мувозанат ва хотира билан боғлиқ муаммоларга олиб келиши мумкин. Д витамини этишмовчилиги мушак ва суяк оғриғи, болаларда эса суяк деформацияси ва ўсишнинг секинлашиши билан боғлиқ.
- Чарчоқ ва ишлашнинг пасайиши
- Соч тўкилиши ва тирноқларнинг мўртлашиши
- Қуруқ тери, оғиз бурчакларидаги ёриқлар
- Темир танқислиги туфайли рангпарлик ва нафас қисилиши
- Б12 этишмовчилиги туфайли уйқусизлик ва карıнсаланма
- Мушак ва суяк оғриғи
- А витамини этишмовчилиги туфайли аласакаранлıк кўришнинг ёмонлашиши
Қандай тестларни топшириш мантиқий?
Витаминларнинг бутун панелини кетма-кет қабул қилишнинг ҳожати йўқ: бу қиммат ва кўп ўзгармайди. Ақлли ёндашув - бу тўлиқ қон рўйхати ва ферритин тести билан бошлашдир, бу чарчоқнинг энг кенг тарқалган сабабини текширади. Д витамини хавф омиллари ва суяк оғриғи, таҳлилда катта қизил қон ҳужайралари учун витамин Б12 ва фолий кислотаси, вегетарианизм, ошқозон жарроҳлиги ёки неврологик шикоятлар учун синовдан ўтказилади. Қалқонсимон безни текширишни унутманг, чунки ҳипотироидизм жуда ўхшаш белгиларни беради ва кўпинча витамин этишмаслиги ташхиси орқасида яширинади.
- Умумий клиник қон текшируви
- Ферритин ва темир алмашинуви кўрсаткичлари
- Хавф омиллари учун Д витамини
- Кўрсаткичларга кўра витамин Б12 ва фолий кислотаси
- Қалқонсимон безни баҳолаш учун ЦҲ
- Қон глюкоза
- Диарея ва вазн йўқотиш учун ичак текшируви
Озиқланиш ва тўғри тўлдириш
Турли хил парҳез кўпчилик витаминларга бўлган эҳтиёжни қоплайди ва ҳеч қандай мавсумий мултивитаминлар курси бунинг ўрнини боса олмайди. Таҳлил билан тасдиқланган ёки турмуш тарзи туфайли аниқ бўлган нарсаларни тўлдиришингиз керак: доз ва муддат шифокор томонидан белгиланади ва курсдан кейин назорат тести ўтказилади. Яна бир хавф - мегадозаларни кўрсатмаларсиз қабул қилиш: ёғда эрийдиган А, Д ва Э витаминлари ортиқча тўпланиб, жигар, суяклар ва буйракларга зарар этказиши мумкин. Ҳомиладор аёлларга витаминлар шифокор тавсиясига кўра алоҳида-алоҳида буюрилади.
- Турли хил парҳез: сабзавотлар, мевалар, балиқ, гўшт, дон, сут маҳсулотлари
- Сабзавотларни юмшоқ пишириш
- Фақат тасдиқланган камчиликларни тўлдириш
- Курсдан кейин назорат таҳлили
- Мегадозаларни рад этиш ва ўз-ўзини рецептлаш
- А, Д ва Э витаминлари билан эҳтиёт бўлинг
- Ҳомиладорлик ва болаларда алоҳида ёндашув
