Танада нима содир бўлади
Касаллик учта жараёнга асосланган: кичик томирларнинг шикастланиши, иммунитет тизимининг бузилиши ва бириктирувчи тўқималарнинг ортиқча шаклланиши. Томирлар торайиб, аста-секин ўсиб боради, бу эса тўқималарнинг қон таъминоти этишмаслигидан азият чекишига олиб келади. Шу билан бирга, ҳужайралар жуда кўп коллаген ишлаб чиқара бошлайди ва тери, кейин эса ички органлар қалинлашади ва эластикликни йўқотади. Тери ўзгаришларининг тарқалишига асосланиб, қўллар, билаклар ва юзлар таъсирланадиган чекланган шакл ва тезроқ тарқаладиган ва органларга зарар этказиш хавфи юқори бўлган диффуз шакл мавжуд.
- Чекланган шакл - қўллар, билаклар, юз
- Диффуз шакл - танага тез тарқалади
- Тери ўзгаришисиз склеродерма кам учрайдиган вариант
- Орган иштирокисиз терининг локализацияланган шакллари
- Бошқа ревматик касалликлар билан ўзаро фаолият синдромлар
Семптомлар
Кўпчилик учун биринчи аломат - бу Райнауд синдроми, баъзида бошқа кўринишлардан бир неча йил олдин. Кейин бармоқларнинг шишиши пайдо бўлади, улар колбаса шаклида кўринади ва вақт ўтиши билан тери зич, порлоқ ва катлана олмайди. Оғиз атрофида радиал ажинлар ҳосил бўлади, оғиз очилиши камаяди ва бурун ўткирроқ бўлади. Бармоқларда оғриқли яралар пайдо бўлади ва калций ётқизилади. Органлардан юрак уриши ва ютиш қийинлиги, қуруқ йўтал ва нафас қисилиши, юрак уриши, бўғимларнинг оғриғи ва мушакларнинг кучсизлиги пайдо бўлади.
- Оқ ва кўк бармоқлар билан Райнауд синдроми
- Бармоқлар терисининг шишиши ва қаттиқлашиши
- Қўл ҳаракатчанлиги ва оғиз очилишини чеклаш
- Бармоқ учларида яралар
- Юракнинг ёниши, ютиш қийинлиги
- Машқ пайтида қуруқ йўтал ва нафас қисилиши
- Қўшимчалардаги оғриқлар, мушаклар кучсизлиги
Диагностика
Асосий ролни симптомларнинг комбинацияси ўйнайди: Райнауд синдроми, терининг қалинлашиши ва қондаги ўзига хос антикорлар. Ядрога қарши антикорлар аниқланади, сўнгра аниқловчилари - сентромера, топоизомераз ва РНК полимераза учун, чунки улар курснинг турли хил вариантлари билан боғлиқ. Тирноқ тўшагининг капилляроскопияси капиллярларда характерли ўзгаришларни кўрсатадиган жуда информациондир. Ички органларни баҳолаш керак: диффузия қобилиятини баҳолаш билан спирометрия ва ўпканинг компютер томографияси, ЭКГ ва экокардиёграфия, қизилўнгачнинг эндоскопияси, буйрак функцияси тестлари ва мунтазам қон босими мониторинги.
- Антинуклеар ва ўзига хос антикорлар
- Тирноқ тўшагининг капиляроскопияси
- Спирометрия ва ўпканинг диффузия қобилиятини баҳолаш
- Ўпканинг компютер томографияси
- ЭКГ ва экокардиёграфия
- Қизилўнгачнинг эндоскопияси
- Креатинин, сийдик тести, қон босимини назорат қилиш
Даволаш
Касаллик учун битта таблетка йўқ; даволаш этакчи намоёнларга кўра танланади. Қон томир касалликлари учун қон томирларини кенгайтирадиган препаратлар қўлланилади; бармоқ яралари учун махсус дорилар гуруҳлари ва яраларни парвариш қилиш қўлланилади. Агар ўпка таъсирланган бўлса ва терининг ўзгариши тез тарқалса, асосий иммуносупрессив препаратлар, баъзи ҳолларда эса генетик жиҳатдан яратилган дорилар буюрилади. Қайта оқим учун протон помпаси инҳибитöрлери ва диет ишлатилади; буйрак шикастланиши учун қон босимини пасайтирадиган маълум бир гуруҳнинг дорилари қўлланилади, улар дарҳол буюрилади. Глюкокортикоидлар кам ва кам дозаларда қўлланилади.
- Райнауд синдроми учун вазодилататорлар
- Ўпка ва тери лезёнлари учун иммуносупрессив терапия
- Қайта оқим учун протон помпаси инҳибитöрлери
- Буйрак инқирозини дарҳол даволаш
- Бармоқ яраларига ғамхўрлик қилинг
- Глюкокортикоидлар билан эҳтиёт бўлинг
- Қўлларнинг ҳаракатчанлигини сақлаб қолиш учун физиотерапия
Турмуш тарзи ва кузатиш
Кўп нарса кундалик одатларингизга боғлиқ. Бармоқларни совуқдан ҳимоя қилиш керак: қўлқоп эмас, балки иссиқ қўлқоплар, кўчага чиқишдан олдин қўлларингизни иситиш, ҳароратнинг кескин ўзгаришига йўл қўймаслик. Чекиш бу касаллик учун айниқса хавфлидир, чунки у қон томирларини янада торайтиради ва ўпканинг шикастланишини тезлаштиради. Ошқозон ёниши учун қўллар ва юзлар учун мунтазам машқлар, терини намлаш, тўшак бошини кўтариб кичик қисмларда овқатланиш фойдалидир. Ўпка, юрак ва буйракларни режалаштирилган баҳолаш билан ревматологнинг кузатуви, ҳатто ўзингизни яхши ҳис қилсангиз ҳам, мунтазам равишда амалга оширилади.
- Қўлларни совуқ, иссиқ қўлқоплардан ҳимоя қилиш
- Чекишни тўлиқ ташлаш
- Қўллар ва юз ифодалари учун кундалик гимнастика
- Немлендириси ва юмшоқ терини парвариш қилиш
- Фраксиёнел овқатлар, ётоқ бошини кўтарди
- Уйда қон босимини мунтазам назорат қилиш
- Ўпка ва юракни мунтазам текшириш
- Шифокор билан маслаҳатлашган ҳолда эмлаш