Безларда нима содир бўлади
Лимфоцитлар туприк ва лакримал безларга кириб, аста-секин ишлайдиган тўқималарни алмаштиради. Безлар курашишни тўхтатади ва шиллиқ пардалар ҳимоя плёнкасини йўқотади. Туприк нафақат намлайди: у бактерияларни ювади, кислоталарни нейтраллайди ва эмални ҳимоя қилувчи моддаларни ўз ичига олади. Шунинг учун, агар унинг этишмаслиги бўлса, кариес, қўзиқорин инфекциялари ва тилнинг яллиғланиши тезда ривожланади. Кўз ёши плёнкаси шох пардани ҳимоя қилади ва агар у этишмаса, тирнаш хусусияти, эрозия ва кўзнинг шикастланиши хавфи пайдо бўлади. Худди шундай ўзгаришлар нафас олиш йўллари, ошқозон, тери ва генитал органларнинг безларига таъсир қилади.
- Бирламчи синдром мустақил касалликдир
- Иккиламчи - бошқа ревматик касалликнинг фонида
- Туприк ва лакримал безларнинг шикастланиши
- Қуруқ ҳаво йўллари ва вагина
- Бошқа органларда мумкин бўлган тизимли кўринишлар
Семптомлар
Шикоятлар аста-секин, баъзан йиллар давомида ўсиб боради. Қуруқ оғиз сизни қуруқ овқат ичишга мажбур қилади ва кечаси ичиш учун уйғонади; тил ёрқин қизил ва оғриқли бўлади, лаблар ёрилиб кетади. Кўзлар қизариб кетади, тез чарчайди, шамол, кондиционер ва экран ортида ишлашда қийналади, йиғлаётганда кўз ёшлари ўрнига жуда кам суюқлик чиқарилади. Паротид безлари кўпинча катталашади - юз жағнинг бурчакларида шишган кўринади. Беморларнинг ярмидан кўпи қуруқликдан ҳам ёмонроқ бўлиши мумкин бўлган кучли чарчоқ ва бўғинлар ва мушаклардаги оғриқлардан шикоят қиладилар.
- Қуруқ оғиз, қуруқ овқатни ютиш қийин
- Кўп кариес, тилнинг яллиғланиши, соқчилик
- Кўзлардаги оғриқ ва қум ҳисси, қизариш
- Паротид ва субмандибуляр безларнинг шишиши
- Қаттиқ чарчоқ
- Қўшимчалар ва мушаклардаги оғриқ
- Қуруқ тери ва вагинал шиллиқ қават
Диагностика
Шифокор қуруқликнинг оғирлигини баҳолайди ва бошқа сабабларни истисно қилади: дори-дармонлар, диабет, радиация терапияси, вирусли инфекциялар. Офталмолог кўз ёши ишлаб чиқаришни Счирмер тести билан ўлчайди ва кўз сиртининг рангини баҳолайди. Тиш шифокори тупурикни ва тишларнинг ҳолатини баҳолайди. Қонда антинуклеар антикорлар, Ро ва Ла антиженларига ўзига хос антикорлар, ревматоид омил, ЭСР, умумий қон миқдори ва оқсил фракциялари баҳоланади. Агар расм ноаниқ бўлса, туприк безларининг ултратовуш текшируви ва лабнинг ички қисмидаги кичик туприк безининг биопсияси амалга оширилади.
- Счирмер тести ва кўз сиртини бўяш
- Туприкни баҳолаш
- Антинуклеар антикорлар ва Ро ва Ла га антикорлар
- Роматоид омил, ЭСР, тўлиқ қон рўйхати
- Туприк безларининг ултратовуш текшируви
- Кичик туприк безининг биопсияси
- Дори қуруқлигини ва бошқа сабабларни истисно қилиш
Қуруқликни даволаш
Безларнинг фаолиятини тўлиқ тиклаш мумкин эмас, аммо доимий ғамхўрлик билан ҳаёт сифати яхшиланади. Кўзлар учун консервантларсиз сунъий кўз ёшлари препаратлари, кечалари желлар ва агар керак бўлса, кўзда кўз ёшларини сақлайдиган процедуралар қўлланилади. Оғиз бўшлиғига сўлак ўрнини босувчи моддалар, кичик қултумларда тез-тез ичиш, туприкни рағбатлантириш учун шакарсиз сақич мос келади; баъзида шифокор секрецияни кучайтирадиган дори-дармонларни буюради. Тишларнинг олдини олиш жуда муҳим: флоризация, мунтазам текширувлар, қўзиқорин инфекцияларини даволаш. Чекиш ва қуруқ ҳаво симптомларни кучайтиради.
- Консервантларсиз сунъий кўз ёшлар, тунги желлар
- Туприк ўрнини босувчи моддалар, тез-тез кичик юдумлар
- Шакарсиз сақич чайнаш
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган секрецияни рағбатлантирадиган дорилар
- Фторидлаш ва мунтазам тиш текширувлари
- Ҳавони намлаш, чекишни ташлаш
- Оғиз бўшлиғи кандидозини даволаш
Тизимли терапия ва кузатиш
Агар бўғимлар, тери, ўпка, буйраклар ёки асаб тизими таъсирланган бўлса, ревматолог асосий дориларни ва юқори фаоллик билан глюкокортикоидларни ёки генетик муҳандислик препаратларини қўллайди. Қуруқликнинг ўзи бу дориларга ёмон жавоб беради, шунинг учун улар тизимли кўрсаткичлар учун махсус буюрилади. Бундай ташхис қўйилган беморлар мунтазам мониторинг ва тестларни назорат қилишлари керак, чунки касаллик лимфома хавфини оширади. Хавотир берувчи белгилар - туприк безлари ва лимфа тугунларининг доимий кенгайиши, иситма ва вазн йўқотиш; улар дарҳол шифокорингизга хабар беришлари керак.
- Тизимли кўринишлар учун асосий терапия
- Кучланиш даврида қисқа курс глюкокортикоидлар
- Танланган ҳолатларда генетик жиҳатдан яратилган дорилар
- Қон тестларини мунтазам равишда кузатиб бориш
- Онкологик ҳушёрлик ва безларнинг мониторинги
- Биргаликда отоиммüн касалликларни даволаш
- Офталмолог ва стоматолог томонидан мунтазам текширувлар