Ревматик иситма қандай ривожланади?
А гуруҳи бета-гемолитик стрептококклар томоқ ва фарингитни келтириб чиқаради. Мойиллик билан касалланган одамларда стрептококк оқсилларига иммун жавоби ўз тўқималарига ўзаро йўналтирилган бўлиб, тузилиши ўхшаш - бу механизм молекуляр мимикрия деб аталади. Яллиғланиш юрак, бўғимлар, мия ва терининг бириктирувчи тўқималарига таъсир қилади. Касаллик томоқ оғриғи пайтида ривожланмайди, лекин ундан 2-4 ҳафта ўтгач. Қайта такрорланган стрептококк инфекциялари бошқа ҳужумга олиб келиши мумкин ва ҳар бир эпизод билан юрак клапанларининг жиддий шикастланиши хавфи ортади. Тери стрептококк инфекциялари одатда ревматик иситмани келтириб чиқармайди.
- Ревматик кардит - юрак шиллиқ қаватининг яллиғланиши, кўпинча клапанлар
- Катта бўғимларнинг миграцияли полиартрити
- Кичик хореа - асаб тизимининг шикастланиши
- Терида ҳалқасимон эритема
- Тери ости ревматик тугунлари
- Натижа сифатида сурункали ревматик юрак касаллиги
Сабаблари ва хавф омиллари
Фақатгина дарҳол сабаб - олдинги стрептококк томоқ инфекцияси. Ҳар ким ҳам касалликни ривожлантирмайди: ирсий мойиллик муҳим, шунинг учун у баъзи оилаларда тез-тез учрайди. Энг заиф ёш - 5 ёшдан 15 ёшгача. Оломон яшаш шароитлари, тез-тез томоқ оғриғи ва стрептококк тонзиллит учун антибиотикларнинг йўқлиги ёки тўлиқ бўлмаган курси билан хавф юқори. Томоқ оғриғини шифокорсиз ўз-ўзини даволаш, ўзини яхши ҳис қилгандан кейин антибиотикларни қабул қилишни тўхтатиш - бу асоратлар эҳтимолини оширадиган кенг тарқалган хатолардир.
- Стрептококк томоқ оғриғи ёки фарингит
- Антибиотикларнинг этишмаслиги ёки тўлиқ бўлмаган курси
- Ёши 5-15 йил
- Ирсий мойиллик
- Оилада ва гуруҳларда тўпланиш
- Ревматик иситманинг олдинги ҳужуми
Семптомлар
Томоқ оғриғидан бир неча ҳафта ўтгач, ҳарорат кўтарилади, заифлик ва терлаш пайдо бўлади. Миграция артрити характерлидир: катта бўғинлар - тиззалар, тўпиқлар, тирсаклар - навбатма-навбат қизариб, шишиб кетади ва жуда оғриқли бўлади, яллиғланиш бир неча кун ичида бир бўғимдан иккинчисига ўтади. Юракнинг шикастланиши тез юрак уриши, нафас қисилиши ва кўкрак оғриғи сифатида намоён бўлиши мумкин, лекин у кўпинча эътиборга олинмайди ва фақат текширув вақтида аниқланади. Кичкина хореа кейинроқ ривожланади ва беихтиёр ҳаракатлар, жилмайиш, ноқулайлик ва кўз ёшлари билан намоён бўлади. Терида оч пушти ҳалқасимон доғлар пайдо бўлиши мумкин.
- Томоқ оғриғидан кейин иситма ва заифлик
- Миграция оғриғи ва катта бўғимларнинг шишиши
- Юрак уриши, нафас қисилиши, кўкрак оғриғи
- Юрак шовқини шифокор томонидан аниқланган
- Мажбурий ҳаракатлар ва ҳиссий беқарорлик
- Ҳалқа шаклидаги тошма
- Қўшимчалар яқинидаги тери ости тугунлари
Диагностика
Ташхис халқаро мезонлардан фойдаланган ҳолда клиник белгилар ва текширув маълумотларининг комбинацияси асосида амалга оширилади. Яқинда стрептококк инфекциясининг далилларини қидириб топинг: антистрептолизин-О титрининг ортиши, мусбат суртма ёки тез томоқ тести. Қон тестлари яллиғланиш белгиларини кўрсатади - ЭСР ва С-реактив оқсилнинг кўпайиши, лейкоцитоз. ЭКГда ПР интервалининг узайганлиги ва ритм бузилиши аниқланади. Асосий тест - Допплер экокардиёграфи: у юрак шовқини бўлмаса ҳам, қопқоқнинг шикастланишини аниқлайди. Шу каби шикоятлар бошқа артрит билан содир бўлади, шунинг учун шифокор уларни истисно қилади.
- Тўлиқ қон рўйхати, ЭСР
- С-реактив оқсил
- АСЛО
- Томоқдаги тампон ёки стрептококк учун тезкор тест
- ЭКГ
- Допплерография билан экокардиёграфия
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш шифокор назорати остида, ўткир босқичда кўпинча шифохонада амалга оширилади. Стрептококкни йўқ қилиш учун антибиотиклар, артрит ва юракнинг яллиғланишини камайтириш учун яллиғланишга қарши дорилар ва оғир кардит учун - қўшимча дорилар буюрилади. Фаол даврда чекланган юк режимига эҳтиёж бор. Ҳужумдан кейин иккиламчи профилактика амалга оширилади: қайта инфекцияни олдини олиш учун узоқ муддатли, баъзан кўп йиллар давомида пенициллин антибиотикларини мунтазам равишда юбориш. Бирламчи профилактика шифокор томонидан тайинланган стрептококк томоқ оғриғини антибиотиклар билан тўлиқ даволашдир. Қопқоқ нуқсонлари бўлган одамлар умр бўйи кардиолог томонидан назорат қилинади.
- Боладаги ҳар бир томоқ оғриғи учун шифокор билан маслаҳатлашинг
- Антибиотикларнинг тўлиқ курсини олинг
- Ҳужумдан кейин иккиламчи профилактикани тўхтатманг
- Юрак касалликлари учун мунтазам экокардиёграфи
- Кариес ва сурункали инфекция ўчоқларини даволаш
- Ревматолог ва кардиолог томонидан кузатув
