Одам нимани ҳис қилади?
Агар сиз нимани қидиришни билсангиз, расм жуда таниқли. Оғриқ кенг тарқалган - тананинг иккала томонида, белдан юқорида ва пастда, шу жумладан умуртқа поғонасида; у бир неча ой давом этади, интенсивликни ўзгартиради, лекин умуман йўқолмайди. Оғриқ ягона шикоят эмаслиги характерлидир: деярли ҳар доим уйқу ва чарчоқ билан боғлиқ муаммолар ва кўпинча беморларнинг ўзлари бошидаги туман ҳисси сифатида тасвирланган консентрация билан боғлиқ қийинчиликлар мавжуд.
- Тана бўйлаб оғриқли оғриқ, кўпинча бўйин, элка, орқа, кестириб, ҳар хил интенсивликдаги
- Уйқунинг тикловчи эмаслиги ҳисси: одам ухлайди, лекин худди чарчагандек уйғонади
- Эрталабки қаттиқлик ва қўлларда шишиш ҳисси, гарчи кўринадиган шиш бўлмаса ҳам
- Кучли чарчоқ, юкга номутаносиблик
- Хотира, диққатни жамлаш, сўзларни топишда қийинчиликлар
- Тегиш, совуқ, шовқин, ёрқин ёруғлик, ҳидларга нисбатан сезгирликнинг ошиши
- Бош оғриғи, ирритабий ичак синдроми, қовуқ оғриғи
- Анксиете ва депрессия, кўпинча унинг сабаби эмас, балки йиллар давомида оғриқнинг натижасидир
Фибромиялжиянинг ўзига хос хусусияти - кечиктирилган реакция билан ёмон жисмоний машқлар толерантлиги. Бирор киши тозалашни амалга оширади ёки қўшимча километр юради, лекин эртаси куни ва эртаси куни кучайган оғриқ ва заифлик билан тўлайди. Шу сабабли, табиий хатти-ҳаракатлар шаклланади: фаол даврлар тўлиқ ҳаракацизлик кунлари билан алмаштирилади. Бундай тартибсиз ритм вақт ўтиши билан вазиятни ёмонлаштиради, чунки у умумий чидамлиликни пасайтиради ва даволашнинг амалий тамойилларидан бири уни ҳар куни бир хил, аниқ амалга оширилиши мумкин бўлган юк билан алмаштиришдир.
Нега тестлар ва МРИлар ҳеч нарса кўрсатмайди?
Бу бутун материални ўқиб чиқишга арзийдиган асосий савол. Фибромиялгия билан яллиғланиш ва тўқималарни йўқ қилиш йўқ, яъни қон тестларида ёки расмларда кўринадиган ҳеч нарса йўқ. Касалликнинг механизми оғриқни қайта ишлаш тизимида ётади: одатда филтрланган ёки аҳамияциз деб қабул қилинган сигналлар кучаяди ва оғриқ сифатида онгга этиб боради. Бу марказий сенситизация деб аталади.
- Оғриқ чегараси камаяди: одатда босим сифатида сезиладиган нарса оғриқ сифатида қабул қилинади
- Ўзингизнинг оғриқни бостириш механизмларингиз бўлиши керак бўлганидан камроқ самаралидир
- Чуқур тикловчи уйқу бузилади, унинг давомида оғриқ тизимлари &қуот;созланади&қуот;.
- Сурункали стресс асаб тизимини юқори ҳушёрликда сақлайди
- Қўзғатувчи нуқта кўпинча шикастланиш, жарроҳлик, инфекция ёки узоқ вақт давомида кучли стрессдир.
Аниқ ўхшашлик: кучайтиргичдаги овоз баландлигини бошқаришни тасаввур қилинг. Овоз манбаи бир хил, лекин тугма чегарага бурилади ва оддий нутқ кар бўлади. Фибромиялжияда худди шундай нарса оғриқ билан содир бўлади - бу зарар эмас, балки идрокни кучайтиради. Бундан муҳим амалий хулоса келиб чиқади: кейинги расмда оғриқ сабабини излаш бефойда ва даволаниш &қуот;зарарланган ҳудуд&қуот; га эмас, балки бу ҳажмни камайтиришга қаратилган - уйқу, ҳаракат, стресс билан ишлаш ва керак бўлганда оғриқни ўтказишга таъсир қилувчи дорилар.
Ташхис қандай қўйилади ва нимани истисно қилиш керак?
Ташхис клиник ҳисобланади: у оғриқнинг табиати ва даражаси, симптомларнинг давомийлиги ва унга ҳамроҳ бўлган кўринишлар - чарчоқ, уйқу бузилиши, когнитив шикоятлар билан белгиланади. Синовлар фибромиялжияни тасдиқлаш учун эмас, балки шунга ўхшаш расмни берадиган бошқа шароитларни ўтказиб юбормаслик учун буюрилади. Текширув оқилона чекланган бўлиши керак: чексиз изланиш ўз-ўзидан ташвишни сақлайди ва оғриқни оширади.
- Оценка распространённости боли по областям тела и её длительности — не менее трёх месяцев.
- Общий и биохимический анализ крови, СРБ и СОЭ — при фибромиалгии они нормальные, их повышение указывает на другую причину.
- ТТГ: гипотиреоз даёт мышечные боли, утомляемость и зябкость и легко корректируется.
- Витамин Д и ферритин: их дефицит распространён и вносит вклад в боль и утомляемость.
- Креатинкиназа при подозрении на болезнь мышц — особенно если есть настоящая слабость, а не только боль.
- Дополнительные исследования назначают прицельно, только при наличии конкретных настораживающих признаков.
Оғриқ ва заифлик ўртасидаги фарқни тушуниш муҳимдир. Фибромиялжи билан мушакларнинг кучи сақланиб қолади: одам оғриқли ва қийин, лекин у туришга, қўлларини кўтаришга ва зинапояга чиқишга қодир. Ҳақиқий мушаклар кучсизлиги, ҳаракатни жисмоний бажариш мумкин бўлмаганда, фибромиялжия билан боғлиқ эмас ва алоҳида текширувни талаб қилади. Бўғимларнинг шишиши ва қизариши билан ҳам худди шундай - бу фибромиялжия эмас, балки яллиғланиш касаллигининг белгисидир, гарчи эрталаб қўлларнинг шишиши ҳисси у билан тез-тез учрайди.
Ҳақиқатан ҳам нима ёрдам беради
Яқинда ўтказилган тадқиқотларнинг асосий хулосаси ғайриоддий кўринади: фибромиялжияни даволашнинг энг самарали усуллари дорилар эмас. Мунтазам жисмоний фаолият, уйқуни нормаллаштириш ва психотерапевтик ёндашувлар оғриқ қолдирувчи воситалардан кўра барқарорроқ таъсир кўрсатади ва стандарт яллиғланишга қарши дорилар бу ҳолат учун амалда ишламайди, чунки улар қаратилган яллиғланиш йўқ.
- Аеробик машқлар - юриш, сузиш, велосипедда юриш, сув гимнастикаси. Сиз жуда кичик ҳажмдан бошлашингиз ва уни аста-секин оширишингиз керак, ҳафтада 5-10 фоиз
- Ўртача интенсивликдаги куч машқлари машқлар бардошлилигини яхшилайди ва узоқ муддатда оғриқни камайтиради
- Уйқу билан ишлаш: доимий уйғониш вақти, ётишдан олдин гаджетлардан қочиш, салқин ва қоронғи ётоқхона, кундузи ярим соатдан кўпроқ ухламаслик, кофеин ва спиртли ичимликларни чеклаш
- Когнитив хулқ-атвор терапияси оғриққа муносабатни ўзгартиришга ёрдам беради, &қуот;оғриқ - ҳаракатдан қўрқиш - фаолликнинг пасайиши - оғриқнинг кучайиши&қуот; циклини бузишга ёрдам беради.
- Стретчинг, ёга, тай чи, нафас олиш машқлари - юмшоқ ҳаракат ва қўзғалишнинг пасайишини бирлаштиради.
- Юкни тенг тақсимлаш тамойилини ўрганиш: кейинги кун учун пул тўламаслик учун яхши кунда хоҳлаганингиздан бир оз камроқ ҳаракат қилинг.
- Билан боғлиқ шароитларни даволаш - уйқу апнеси, депрессия, ташвиш бузилиши, Д витамини ва темир танқислиги.
Дори-дармонлар ҳақида алоҳида, чунки бу эрда умидлар кўпинча ҳақиқатдан фарқ қилади. Фибромиялжия учун оғриқ сигналларининг ўтказилишига таъсир қилувчи дорилар қўлланилади - баъзи антидепрессантлар ва антиконвулсанлар кичик дозаларда. Бу ҳолатда антидепрессантни буюриш оғриқни хаёлий деб ҳисоблашини англатмайди: бу дорилар оғриқни бостиришда иштирок этадиган жуда нейротрансмиттер тизимларига таъсир қилади ва депрессия мавжудлигидан қатъий назар ишлайди. Оддий оғриқ қолдирувчи воситалар ва яллиғланишга қарши дорилар, аксинча, озгина беради ва фибромиялжия учун опиоид аналжезиклари умуман тавсия этилмайди - улар муаммони ҳал қилмайди ва гиёҳвандлик хавфини яратади.
Кутиш ва стресс: бузиш керак бўлган аёвсиз доира
Фибромиялгиядаги оғриқ ва уйқу ўртасидаги муносабатлар икки томонлама ва жуда яқин. Оғриқ ухлаб қолишни қийинлаштиради ва тез-тез уйғониш билан саёз уйқуга олиб келади. Чуқур уйқунинг этишмаслиги, ўз навбатида, оғриқ чегарасини пасайтиради - ва эртаси куни эрталаб оғриқ кучаяди. Доира ёпилади ва уни бузишнинг энг осон йўли - уйқу томондан, чунки уйқуга олдиндан айтиб бўладиган, аниқ ҳаракатлар таъсир қилиши мумкин.
- Установить постоянное время подъёма, включая выходные, — это самый сильный якорь для биологических часов.
- Убрать из спальни экраны, снизить яркость света за час-полтора до сна, сделать комнату прохладной и тёмной.
- Ограничить кофеин после обеда и алкоголь вечером: алкоголь ускоряет засыпание, но разрушает вторую половину ночи.
- Не лежать в постели без сна дольше двадцати минут: лучше встать, заняться чем-то спокойным при неярком свете и вернуться, когда появится сонливость.
- Обсудить с врачом признаки апноэ сна — храп с остановками дыхания, дневную сонливость: это отдельная и очень частая причина невосстанавливающего сна.
- Баҳолаш уровень стресса и при необходимости добавить регулярные практики релаксации или консультации психотерапевта.
Стресс алоҳида эътиборга лойиқдир, чунки касаллик &қуот;нервлардан&қуот; эмас, балки сурункали стресс асаб тизимини ҳаддан ташқари ҳаяжонланган ҳолатда ушлаб туради ва бевосита оғриқни оширади. Бу эрда сўзнинг аниқлиги муҳим аҳамиятга эга: психологик омиллар фибромиялгия курсига таъсир қилади, аммо оғриқ хаёлий эканлигини англатмайди. Худди шу тарзда, стресс қон босимини оширади ва ошқозон ярасини кучайтиради ва ҳеч ким уларни бу асосда фантастика деб ҳисобламайди.
Буни яқинларингизга қандай тушунтириш керак ва кейин нима қилиш керак
Фибромиялжиянинг энг қийин қисмларидан бири бу бошқаларни тушунмасликдир. Одам соғлом кўринади, текширувлар нормалдир ва яқинлар ҳаддан ташқари кўп нарсадан ёки масъулиятдан қочиш истагидан шубҳалана бошлайдилар. Бу оғриқни тўғридан-тўғри кучайтирадиган изоляция ва айбдорликни қўшади. Механизмни оддий ва аниқ тушунтириш бу эрда ёрдам беради - бу ишончсизликнинг катта қисмини йўқ қилади.
- Аниқ тасвир орқали тушунтиринг: оғриқ кучайтиргичи максимал даражада ёқилган, ҳеч қандай зарар йўқ, лекин сигнал баландроқ бўлади.
- Умуман олганда, &қуот;ёмон ҳис қилиш&қуот; ҳақида эмас, балки муайян чекловлар ва эҳтиёжлар ҳақида гапиринг
- Фаолият ва мулоқотдан бутунлай воз кечманг - изоляция оғриқни ҳам, тушкунликни ҳам оширади
- Қисқа кундаликни сақланг: фаолият, уйқу, оғриқ даражаси. Бир неча ҳафта ўтгач, нақшлар ва бардошли юк ҳажми кўринади.
- Оғриқни тўлиқ йўқотиш нуқтаи назаридан эмас, балки функциялар нуқтаи назаридан мақсадлар қўйинг - маълум масофани босиб ўтинг, ишга қайтинг.
- Ташхисни жиддий қабул қиладиган шифокорни топинг ва бошқа тушунтириш излаш учун атрофдаги мутахассисларни алмаштирманг
Ҳақиқий умидларга эга бўлиш даволанишнинг ўзи каби муҳимдир. Оғриқнинг тўлиқ йўқолиши одатда мақсад эмас; эришиш мумкин ва жуда аниқ вазифа унинг интенсивлигини камайтириш, иш фаолиятини, уйқуни ва одатдаги фаолият миқдорини тиклашдир. Жисмоний фаоллик, уйқу режими билан мунтазам шуғулланадиган ва агар керак бўлса, танланган терапия билан шуғулланадиган кўпчилик одамлар бир неча ой ичида аҳволи сезиларли даражада яхшиланади. Бу эрда калит сўз изчил: таъсир алоҳида даволаш курси эмас, балки шифокор томонидан қўллаб-қувватланадиган барқарор турмуш тарзи ўзгариши.